Kyaw Hoe and Naing Lin Zaw Law Firm Company Limited

09/06/2026

29/05/2026

H & Z Lawyer များ လုပ်ငန်းအစည်းအဝေးပြီးစီးပြီး အမှတ်တရ။

27/05/2026

အလုပ်သင်ရှေ့နေအတွက် (၄)

ဒီတလောထဲတော့ အလုပ်သင်ရှေ့နေကို တရားခွင်တွေမှာ လက်တွေ့လိုက်လံလေ့လာစေပါတယ်။
ရှေ့နေတစ်ဦးအနေနဲ့ တရားခွင်တက်ရောက်တဲ့အခါတိုင်းမှာ သတိထားလိုက်နာသင့်တဲ့ အခြေခံကျင့်ဝတ် လေး တွေရှိပါတယ်။
တရားခွင်ထဲမဝင်ခင်မှာ ရှေ့နေတစ်ဉီးအနေနဲ့တရားခွင်တက်ရောက်ဖို့သင့်လျှော်တဲ့သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများ အတိုင်း ပြီးပြည့်စုံနေဖို့ သတိထားသင့်ပါတယ်။
တရားခွင်ထဲကို ဝင်ရောက်တဲ့အခါမှာ တရားခွင်ကို ဦးညွတ်အရိုအသေပေးဖို့လိုပါတယ်။ နိုင်ငံရဲ့ တရား စီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်ကို ရိုသေသမှုပေးတာပါ။
ရှေ့နေရှေ့ရပ်များသည် အမှုချိန်းဆိုထားချိန်မှာ မိမိတို့အတွက် သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေရာများမှာ အသင့် နေရာယူပြီး ဖြစ်နေသင့်ပါတယ်။ တရားသူကြီးတရားခွင်တက်လာတဲ့အခါမှာ တရားခွင်နဲ့ Bar & Bench အပြန်အလှန် ဦးညွတ် အရိုအသေ ပေးကြရပါတယ်။ တရားသူကြီးခုံမှာထိုင်ပြီးချိန်မှာ ရှေ့နေရှေ့ရပ်များ လည်း မိမိတို့နေရာများမှာ ထိုင်ပြီး တရားခွင်တစ်ခု အစပြုပါပြီ။
တရားခွင်ထဲရောက်တဲ့အခါမှာ ရှေ့နေရှေ့ရပ်များအတွက် သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေရာကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် တရားသူကြီးရဲ့ ညာဘက် (လက်ယာဘက်) နဲ့ ဘယ်ဘက် (လက်ဝဲဘက်) မှာ ရှေ့နေများအတွက် ထိုင်ခုံ နေရာများ သတ်မှတ်ပေးထားပါတယ်။ တရားသူကြီးရဲ့ ညာဘက် (လက်ယာဘက်) သည် တရားလိုဘက် ဖြစ်ပြီး၊ ဘယ်ဘက် (လက်ဝဲဘက်) သည် တရားခံ(စွပ်စွဲခံရသူ) / တရားပြိုင် ဘက်ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ပြောပြချင်တာက အသုံးအနှုန်းပါ ရာဇဝတ်မှုတွေမှာ တရားလို၊ တရားခံ(စွပ်စွဲခံရသူ) လို့ သုံးနှုန်းပါတယ်။ တရားမမှုတွေမှာတော့ တရားလို၊ တရားပြိုင် လို့ သုံးနှုန်းပါတယ်။ အချို့ကလည်း ရာဇဝတ်မှုတွေမှာ စွပ်စွဲခံရသူကို တရားခံလို့ သုံးနှုန်းတာ မကြိုက်တဲ့သူတွေလည်းရှိပါတယ်။ အပြစ်ရှိသူ လို့ သုံးနှုန်းသလို ခံစားရလို့လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ တကယ်တမ်းတော့ တရားလို ဆိုတာ တရားမျှတမှု/ တရားမှုခင်းကိုလိုလားသူ လို့ အဓိပ္ပါယ်ရပါတယ်။ တရားခံ ဆိုတာကတော့ တရားမျှတမှု/ တရားမှုခင်းကို ခုခံသူ (သို့မဟုတ်) တရားမျှတမှု/ တရားမှုခင်းအတွက် ခုခံသူ လို့ အဓိပ္ပါယ်ရပါတယ်။ တရားမမှုတွေမှာ ဆိုရင်လည်း တရားလို ဆိုတာ တရားမျှတမှု/ တရားမှုခင်းကိုလိုလားသူ လို့ အဓိပ္ပါယ်ရပြီး၊ တရားပြိုင် ဆိုတာကတော့ တရားမျှတမှု/ တရားမှုခင်းကို ဆိုင်ပြိုင်သူ (သို့မဟုတ်) တရားမျှတမှု/ တရားမှုခင်း အတွက် ဆိုင်ပြိုင်သူ လို့ အဓိပ္ပါယ်ရပါတယ်။ သိပ်တော့ အငြင်းမပွားလိုပါဘူး။ ကိုယ့်အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက် ကိုယ့်ခံစားချက်နဲ့ ကိုယ်ပေါ့လေ။ အလိုက်အထိုက်ပေါ့။ 😊
ဆိုတော့ ဆက်ရမယ်ဆိုရင် တရားသူကြီးရဲ့ ညာဘက် (လက်ယာဘက်) သည် တရားလိုဘက် ဖြစ်ပြီး၊ ဘယ်ဘက် (လက်ဝဲဘက်) သည် တရားခံ(စွပ်စွဲခံရသူ) / တရားပြိုင် ဘက်ဖြစ်တဲ့အတွက် နေရာမှားမထိုင် မိဖို့ သတိပြုသင့်ပါတယ်။
နောက်တခုက တရားခွင်ထဲရောက်နေလို့ မိမိတို့ဘက်အလိုက် သတ်မှတ်ပေးထားတဲ့နေရာတွေမှာ ထိုင်တဲ့အခါမှာ မိမိအမှုက အမှုခေါ်စာရင်း မှာ (သက်ဆိုင်ရာ တရားခွင်များရဲ့ရှေ့မှာ တနေ့တာ အမှုခေါ် စာရင်းကို ကပ်ပေးထားပါတယ်။) နောက်ပိုင်းရောက်နေရင် ရှေ့ပိုင်းကျတဲ့ခုံနေရာတွေကို အမှုခေါ် စာရင်းမှာ ရှေ့ပိုင်းကျတဲ့အမှုများရဲ့ ရှေ့နေများအတွက် ချန်ထားပေးရပါမယ်။ မိမိက နောက်ဘက်က ခုံများမှာ ထိုင်ဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ မိမိထိုင်နေစဉ်အတွင်း သက်ကြီးဝါကြီး ရှေ့နေကြီးများ ရောက်လာမယ်၊ ရှေ့နေများအတွက် ခုံများမှာလည်း မလွတ်တော့ဘူးဆိုရင်တော့ သက်ကြီးဝါကြီး ရှေ့နေကြီးများ သက်တောင့်သက်သာ နေရာထိုင်ခင်း ရနိုင်ဖို့အတွက် မိမိခုံနေရာက ဖယ်ပေးရပါမယ်။ ဒါက မိမိထက် အသက်အားဖြင့်ကြီးတဲ့၊ ဝါအားဖြင့်ကြီးတဲ့ ရှေ့နေကြီးများကို အရိုအသေပေးခြင်းပါ။ ကြီးသူကို ရိုသေ၊ ရွယ်တူကို လေးစား၊ ငယ်သူကို သနားညှာတာမှုနဲ့ တရားခွင်ကျင့်ဝတ်ကို ထိန်းသိမ်းရပါမယ်။ တရားခွင် ထဲမှာ မိမိအမှုအလှည့်ရောက်ဖို့ စောင့်ဆိုင်းနေစဉ်အတွင်းမှာ မိမိအမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြန်လည် ဖတ်ရှုစရာ ရှိတာတွေ မိမိအမှုအလှည့် ရောက်တဲ့အချိန်မှာ အဆင်သင့်ဖြစ်နေဖို့ ပြင်ဆင်သင့်တာတွေရှိတာတွေ ကို ပြင်ဆင်တာတွေ ဆောင်ရွက်နေဖို့လိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တရားခွင်နဲ့ တရားခွင်ထဲမှာ ရှိနေကြသူများကို အနှောက်အယှက် တစုံတရာ မပေးမိအောင် သတိထား ဂရုပြုဖို့လိုပါတယ်။
မိမိအမှုအလှည့်ရောက်လို့ တရားခွင်ထဲမှာ မိမိဘက်က တင်ပြ ဆောင်ရွက်စရာရှိတာတွေ၊ တဖက်က တင်ပြ ဆောင်ရွက်ချက်တွေ ကိုလည်း အေးဆေးတည်ငြိမ်စွာ ဆောင်ရွက် လက်ခံပြီး မလိုလားအပ်တဲ့ အငြင်းပွားမှုတွေထက် တရားခွင်/တရားသူကြီးကို တိုက်ရိုက်တင်ပြဆောင်ရွက်တာက အကောင်းမွန်ဆုံး နည်းလမ်းပါ။
မိမိ အမှုကိစ္စ ဆောင်ရွက်ပြီးစီးလို့ တရားခွင်က ပြန်လည်ထွက်ခွာတဲ့အခါမှာလည်း တရားခွင်က မထွက်မီ တရားခွင်ကို ဉီးညွတ် အရိုအသေပေးပြီးမှာ ပြန်လည် ထွက်ခွာရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ပြောခဲ့ပြီးသလိုပါပဲ နိုင်ငံရဲ့ တရား စီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်ကို ရိုသေသမှုပေးတာပါ။ တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်ရဲ့ အုတ်တချပ်သဲတပွင့် အဖြစ်ပါဝင်နေတဲ့ ရှေ့နေရှေ့ရပ်များအနေနဲ့ တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်ကို ရိုသေသမှုပေးခြင်းသည် မိမိကိုယ် ကို (သို့မဟုတ်) မိမိရဲ့ Professional ကို ရိုသေသမှုပေးတာပါပဲ။
အလုပ်သင်ရှေ့နေကို တရားခွင်တွေမှာ လက်တွေ့ လိုက်ပါလေ့လာစေတဲ့အခါမှာ အင်မတန်ကျေးဇူးတင် ရမယ့် တရားသူကြီးတစ်ဦးနဲ့ ဆုံတွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ တွံတေးခရိုင်တရားသူကြီး ဦးမြင့်စိန်ပါ။ အလုပ်သင် ရှေ့နေရဲ့ အလုပ်သင်ရှေ့နေမှတ်တမ်းမှာ လက်မှတ်ထိုးပေးရင်းနဲ့ အလုပ်သင်ရှေ့နေများကို အမှုမှာ နှစ်ဘက် ဆောင်ရွက်ချက် တရားရုံးက ဘယ်လို ညွှန်ကြားလိုက်တယ်၊ ဘာ့ကြောင့်ညွှန်ကြားလိုက်တယ် ဆိုတာတွေနဲ့ အမှုရဲ့ ရောက်ရှိဆဲအဆင့်မှာ လေ့လာဖတ်ရှုသင့်တာတွေကိုပါ ပြောပြ၊ ဖတ်လာခဲ့ဖို့ မှာကြားပြီး အလုပ်သင်ရှေ့နေများကို ဂရုတစိုက်သင်ပြ ရှင်းပြပေးပါတယ်။ တွံတေးခရိုင် တရားသူကြီး ဦးမြင့်စိန် ကို အလုပ်သင်ရှေ့နေတင်မက အလုပ်သင်ရှေ့နေကို သင်ကြားပေးနေသူ ကျွန်တော့်အနေနဲ့လည်း အလွန်လေးစား ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။
အလုပ်သင်ရှေ့နေအနေနဲ့ တရားခွင်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ အခြေခံသိထားသင့်တာလေးတွေ၊ အခြေခံကျင့်ဝတ် လေးတွေ သိထားပြီး နောက်မှာ ကျန်တဲ့ လိုအပ်တာလေးတွေကိုလည်း ထပ်သင်ပြပေးသွားပါဦးမယ်။
အလုပ်သင်ရှေ့နေများသည် မိမိဆရာထံမှသာမက ကြုံတွေ့ဆုံတွေ့ရတဲ့ သက်ကြီးဝါကြီး ဆရာသမားများထံက ကြုံခိုက်ဆုံခိုက် ရနိုင်သမျှပညာကို ရအောင်ယူတတ်ဖို့ ဆည်းပူးတတ်ဖို့ လိုပါမယ်။

နိုင်လင်းဇော်
၂၇-၅-၂၀၂၆

22/05/2026

အလုပ်သင်ရှေ့နေအတွက် (၃)

ဒီနေ့တော့ အလုပ်သင်ရှေ့နေကို အမှုတခုမှာမေးဖို့စီစဉ်ထားတဲ့မေးခွန်းတွေကို လိုက်ရေးစေတယ်။ အမှုအ‌ကြောင်းရှင်းပြတယ်။ မေးဖို့စီစဉ်ထားတဲ့မေးခွန်းတွေရယ် သက်ဆိုင်တဲ့ ဥပဒေပြဌာန်းချက်ရယ်ကို ဓာတ်ပုံရိုက်ယူသွားဖို့နဲ့ မေးခွန်းတခုချင်းစီရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို နားလည်သလို ပြန်ရေးချလာဖို့ အိမ်စာပေးလိုက်ပါတယ်။ ၁ ရက်ခွဲ အချိန်ပေးထားပါတယ်။ ဒီညနေမှာပဲ သူ့ရဲ့ကနဦးထင်မြင်ယူဆချက်ကို ပြောလာပါတယ်။ အမှုအကြောင်းအရာနဲ့ ဥပဒေပြဌာန်းချက်ကို ဆက်စပ်ပြီး အဖြေထုတ်နိုင်တဲ့ ထင်မြင်ယူဆချက်ပါ။

ကျွန်တော်က ဆရာက ဒါပြောလို့ ဒီလိုပဲဖြစ်ရမယ်ဘယ်သူက ဘာပြောလို့ ဘယ်လိုပဲ ဖြစ်ရမယ်လို့ တရားသေ လှေနံဓားထစ်မှတ်တာကို မကြိုက်ဘူး။ ကိုယ့်ကိစ္စကိုယ့်ဘာသာကိုယ်တွေးရပါလိမ့်မယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ ဥပဒေပြဌာန်းချက်၊ စီရင်ထုံးတွေကို ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ရှာဖွေပြီး ထင်မြင်ချက်ပေးရပါလိမ့်မယ်။

နိုင်လင်းဇော်
၂၂-၅-၂၀၂၆

21/05/2026

အလုပ်သင်ရှေ့နေအတွက် (၂)

အလုပ်သင်ရှေ့နေအတွက် စာဖတ်ရမယ့်နေ့ပါ။ ရှေ့နေဘဝတလျှောက်လုံးမှာ ကိုယ့်ကိုကိုယ် အမြဲဆန်းစစ်နေနိုင်ဖို့အတွက် လက်ကိုင်ထားဖို့လိုအပ်တဲ့ စာအုပ်ကို လက်ဆောင်ပေးလိုက်ပါတယ်။
ကျွန်တော့်ရဲ့အလုပ်သင်ရှေ့နေတိုင်းကို လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာ‌တွေ စတင်သင်ကြားပေးခြင်း မတိုင်မီမှာ ပထမဆုံးပေးဖြစ်မယ့် ဆရာတစ်ယောက်ရဲ့ လက်ဆောင်ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။

နိုင်လင်းဇော်
၂၁-၅-၂၀၂၆

20/05/2026

အလုပ်သင်ရှေ့နေအတွက်

အလုပ်သင်ရှေ့နေတစ်ယောက်အနေနဲ့ သိထားဖို့က ရှေ့နေရှေ့ရပ် လုပ်ငန်းတွေကတော့ အများကြီးပဲ ကျယ်ပြန့်တယ်။ စာရွက်စာတမ်း ကိစ္စတွေ ရှိမယ်၊ အကြံဉာဏ်ပေးရမယ့် ကိစ္စတွေရှိမယ်၊ နှစ်ဖက်ဆွေးနွေးကြမယ်၊ ညှိနှိုင်းကြမယ်၊ စာချုပ်တွေ ချုပ်မယ်၊ ပြဿနာတွေတက်ပြီး တရားရုံးရောက်တဲ့ ကိစ္စတွေရှိမယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ တရားရုံးမှာ သွားပြီး အဆုံးသတ်တာတွေရှိမယ်။ လူမှုရေး ပြဿနာတွေ၊ စီးပွားရေးပြဿနာတွေ တော်တော်များများသည် အချင်းချင်း ညှိနှိုင်းပြီး ပြေလည် သွားတာရှိမယ်၊ မပြေလည်ခဲ့ရင်တော့ တရားရုံးကို ရောက်သွားတာတွေရှိမယ်။ ဆိုတော့ တရားရုံးကို စရောက်တဲ့အချိန်မှာ အမှုဆိုတာစဖြစ်တယ်။ ခုံရုံး/ ခုံသမာဓိရုံး (Arbitration) မှာ ဖြေရှင်းတာရှိမယ်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေမှာဆိုရင် အချို့က တရားရုံးမသွားချင် တဲ့အခါ ဆိုလိုတာက တရားရုံးမှာ အမှုရင်ဆိုင်ရတာမျိုးမဖြစ်ချင်တဲ့အခါမှာ ခုံသမာဓိနဲ့ ဖြေရှင်းမယ် ဆိုပြီး သဘောတူညီချက် လုပ်ထားတယ်။ ခုံရုံးကလည်း တရားရုံးရဲ့ အကူအညီကို ယူရတာတွေရှိတယ်။ ခုံရုံးရဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို တရားရုံးတွေက အကောင်အထည်ဖော်ပေးရတာတွေ လည်း ရှိတယ်။ အချို့ကိစ္စတွေမှာဆို တရားရုံးနဲ့ ခုံရုံးချိတ်ဆက်နေတာတွေရှိတယ်။ ဒါကတော့ ခုံသမာဓိ ဥပဒေ အကြောင်းပြောတဲ့အခါကျမှ အသေးစိတ် ထပ်ပြောပြမယ်။ လူတွေအချင်းချင်း ကူးလူး ဆက်ဆံကြတဲ့အခါမှာ ပြဿနာတွေရှိလာရင် ဖြေရှင်းကြတယ်၊ ညှိနှိုင်းကြတယ်။ အဲဒါမှ အဆင်မပြေ ရင် တရားရုံး (သို့) ခုံရုံးကို သွားကြတယ်။
တရားရုံးအမှုတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီးပြောရရင် အမှုတွေမှာက ရာဇဝတ်ကြောင်းနဲ့ တရားမ ကြောင်း ဆိုပြီး နှစ်မျိုးရှိတယ်။ ရာဇဝတ်မှုနဲ့တရားမမှုဆိုပြီး (၂) ခုရှိတယ်။ ရာဇဝတ်နဲ့ တရားမမှာ ဘာကွာလဲဆိုတော့ ရာဇဝတ်သည် နိုင်ငံရဲ့ အုပ်ချုပ်သူအစိုးရက ဒီတိုင်းနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ လူတွေရဲ့ စိတ်သဘော သဘာဝ၊ လူတွေရဲ့ အကျင့် စရိုက်၊ နေထိုင်မှုပုံစံ၊ ဒါတွေပေါ်မူတည်ပြီးတော့ ဘယ်လိုဆောင်ရွက်ချက်မျိုးကိုတော့ မတားမြစ်ထားရင် လူတွေအချင်းချင်းကြားထဲမှာ အမုန်းအာဃာတတွေ ကြီးထွား ပြီး သတ်ကြဖြတ်ကြ ရိုက်ကြ၊ ပုတ်ကြ ဖြစ်လာမယ်၊ နောက် မတားမြစ်ထားရင် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေနိုင်မယ်ဆိုရင် သူရဲ့ အမိန့်အာဏာနဲ့ ဒီဟာကိုတော့ မလုပ်ရဘူး၊ ဒါလုပ်ရင် ဒီပြစ်မှုကို ကျူးလွန်ရာ ရောက်မယ်။ အဲလိုပြစ်မှု ကျူးလွန်ရင်မင်းကို ဒီလိုပြစ်ဒဏ်ပေးမယ်ဆိုပြီး ဒီလိုမျိုး ဥပဒေ ပြဌာန်းပြီးတော့ သတ်မှတ်ထားတယ်။ အဲတော့ သူ့မှာ ပြစ်မှု၊ ပြစ်ဒဏ်ဆိုပြီး ပြဌာန်းချက်တွေ ရှိမယ်။ ရာဇဝတ်ရဲ့ အဆုံးသတ်က ပြစ်ဒဏ်မှာ ဆုံးတယ်။ ထောင်ဒဏ် (သို့) ငွေဒဏ် စသဖြင့် နောက်ဆုံးမှာ ပြစ်ဒဏ်ပေး ခြင်းနဲ့ အဆုံးသတ်တယ်။ ဒီနိုင်ငံရဲ့အနေအထားအရ ဒီပြုမူမှု၊ ပျက်ကွက်မှုကို တားမြစ်မှကို ရမယ်။ ကျူးလွန်ရင် အပြစ်ပေးမှဆိုရမယ်ဆိုတဲ့ ကိစ္စမျိုးတွေမှာ ဒါကိုတော့ မလုပ်ရဘူး လုပ်ရင် မင်းကို ဘယ်လိုပြစ်ဒဏ် ပေးမယ်ဆိုပြီး သတ်မှတ်တယ်။ အဲလိုကိစ္စမျိုးတွေကို ကျူးလွန်လို့ စွဲဆိုရတဲ့ အမှုတွေကို ရာဇဝတ်မှုလို့ ခေါ်တယ်။ အဲဒါက တစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံ မတူဘူး။ ဒီနိုင်ငံရဲ့ အုပ်ချုပ်သူ အစိုးရက ဒီနိုင်ငံရဲ့ လူနေမှုပုံစံပေါ်မှာ မူတည်ပြီး ဘယ်ဟာ က ပြစ်မှုဖြစ်တယ်ဆိုပြီး သတ်မှတ်တယ်။ ဒီနိုင်ငံမှာဆိုရင် မယားခိုးမှုကို ရာဇဝတ်မှုလို့ သတ်မှတ်တယ်၊ ရာဇသတ်ကြီးအရ ပြစ်ဒဏ်ကျခံရမယ်၊ ဒါပေမယ့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှာတော့ မယားခိုးမှု သည် ရာဇဝတ်မှု မမြောက်ဘူး၊ အင်္ဂလန်မှာက သူများမယားခိုးယူ ပေါင်းသင်းရင်ကျူးလွန်ရင် နစ်နာသူ ယောကျ်ားက ကျူးလွန်သူ ယောကျ်ားကို လျော််ကြေးတောင်း ခွင့်ရှိတယ်။ သို့သော် ရာဇဝတ်ကြောင်းအရ စွဲလို့မရဘူး။ ဒါ့ကြောင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံသည် ရာဇဝတ်မှုလို့ သတ်မှတ်တာသည် တူချင်မှ တူမယ်။ အဲတော့ အင်္ဂလန်နဲ့ မြန်မာကို ဘာလို့ ယှဉ်ပြော ရလဲဆိုတော့ ဒို့နိုင်ငံမှာ အခုကျင့်သုံးနေတဲ့ဥပဒေ ရာဇသတ်ကြီး ကို အင်္ဂလိပ်က ပြဌာန်းသွားတာမို့ အင်္ဂလိပ်ကသာ ပြဌာန်းသွားတာ သူတို့ နိုင်ငံမှာကျတော့ မယားခိုးမှုကို ရာဇဝတ်မှုလို့ မသတ်မှတ်ဘူး ဒီနိုင်ငံ ဒီဒေသရဲ့ လူတွေနဲ့ ဓလေ့စရိုက်ဖြေရှင်းပုံဖြေရှင်းနည်းတွေကို ကြည့်ပြီး ပြဌာန်းခဲ့တာ၊ မြန်မာနိုင်ငံကို မသိမ်းခင် အိန္ဒိယကို အရင်သိမ်းခဲ့တာ အိန္ဒိယ မှာ ပြဌာန်းခဲ့တဲ့ ဥပဒေအတိုင်းပဲ မြန်မာမှာလည်း။ အလျဉ်းသင့်လို့ပြောရရင် အိန္ဒိယရယ်၊ မြန်မာရယ်၊ စင်္ကာပူရယ်က Penal Code တွေက ဆင်တူတယ်။ အိန္ဒိယနဲ့ စင်္ကာပူကတော့ ဥပဒေပြဌာန်းတွေကို upgrade မြှင့်ထားတာတွေရှိတယ်။
စင်္ကာပူ Penal code မှာ ပြင်ဆင်ချက်တွေ၊ ဆင့်ပွား ပုဒ်မတွေ အများကြီးရှိတယ်။ ဥပမာ - မုဒိမ်းမှုကြောင့် ရတဲ့ဒဏ်ရာကို အပြင်းအထန် နာကျင်စေမှုထဲမှာထည့်ထားတယ်။ အိန္ဒိယရာဇဝတ်ကြီးမှာလည်း တိုးချဲ့ပြဌာန်း ထားတဲ့ ဥပဒေပြဌာန်းချက်တွေ အများကြီးရှိတယ်။
တရားမကြောင်းကျတော့ ပုဂ္ဂလိက ကိစ္စတွေ ဖြစ်သွားပြီး ငွေချေးပြီးပြန်မရတာ၊ အမွေမှု၊ မြေမှု၊ ရောင်းမှား ဝယ်မှား ကိစ္စတွေ လူတစ်ယောက်က ကိုယ့်ကို ဂုဏ်သရေ ကျဆင်းအောင်လုပ်လို့ တရားစွဲတာ၊ ခြိမ်းခြောက်လို့ နစ်နာကြေး၊ လျော်ကြေးလိုချင်တာတို့၊ တရားမနစ်နာမှုနဲ့ စွဲလို့ရတာတွေ ရှိတယ်။ နောက်ဆုံး အဆုံးသတ်က သက်သာခွင့်၊ ကုစားခွင့်ပေးတယ်။ ကုစားခွင့်ဆိုတာ နစ်နာကြေးတို့ လျော်ကြေးတို့ ပါတယ်။ တရားမကြောင်းကတော့ ထောင်ဒဏ်၊ ငွေဒဏ်နဲ့ အဆုံးသတ်တာမဟုတ်ဘူး၊ သို့သော် တရားရုံးက ချမှတ်တဲ့ ဒီကရီကို မလိုက်နာဘူးဆိုရင် တရားမထောင်ချလို့ ရတယ်။ တရားမထောင်ကတော့ အလုပ်ကြမ်းမပါဘူး၊ တရားရှုံး ထောင်ထဲမှာနေတဲ့ စရိတ်ကို တရားနိုင်က ကျခံပေးရတယ်။
ရာဇဝတ်ကြောင်းဆိုတာကတော့ အများပြည်သူကို ထိခိုက်စေတဲ့ ကိစ္စတွေကို ဉပဒေထုတ်ပြန်ပြီး တားမြစ်ထားတာဖြစ်တယ်။ တရားမကျတော့ တစ်ဉီးတစ်ယောက်ချင်းကိုပဲ ထိခိုက်စေတာဖြစ်လို့ အဲ့လူက တရားစွဲလဲ ရတယ်၊ မစွဲချင်လည်း ရတယ်။ ပုဂ္ဂလိက နစ်နာမှု အတွက်ကတော့ တရားမကြောင်း အရသွားပြီး သူ့ရဲ့ သက်သာခွင့်၊ ကုစားခွင့် အခွင့်အရေးကို တောင်းဆိုတာဖြစ်တယ်။ ရာဇဝတ်ကြောင်းကော တရားမကြောင်းပါ စွဲဆိုလို့ရတဲ့ကိစ္စလေးတွေတော့ ရှိတယ်။ ဉပမာ လူတစ်ယောက်ကို အသရေဖျက်တယ်၊ ရာဇဝဝတ်ကြောင်း အရလည်း အသရေဖျက်မှု စွဲလို့ရတယ်။ ဂုဏ်သရေပျက်ပြားရတဲ့အတွက် နစ်နာကြေး လျော်ကြေး တောင်းဆိုတဲ့ တရားမကြောင်းလည်း စွဲလို့ရတယ်။ အမေရိကားလိုနိုင်ငံမှာဆိုရင် သေနတ်မှာ ကျည်ဆံမပါဘဲ သေနတ်နဲ့ချိန်ပြီး ခြိမ်းခြောက်ရင် ဒီခြိမ်းခြောက်မှုမှာ ခြိမ်းခြောက်တဲ့ပုံစံအလျှောက် ရာဇဝတ်ကြောင်း အရလည်း စွဲလို့ရသလို တရားမကြောင်းအရလည်း စွဲလို့ရတယ်။ စိုးရိမ်ထိတ်လန့်ခဲ့ရတဲ့အတွက် နစ်နာကြေး လျော်ကြေးတောင်း လို့ရတယ်။ ရာဇဝတ်မှုကြီး‌ တွေမှာဆိုရင် နစ်နာသူ က တရားစွဲသည်ဖြစ်စေ၊ မစွဲသည်ဖြစ်စေ နိုင်ငံတော်က နစ်နာသူဘက်ကနေ တရားလိုလုပ်ပြီး တရားစွဲတယ်။ တရားမမှုမှာကျ နစ်နာသူ ကိုယ်တိုင်က တရားစွဲမှရတယ်။ တရား မစွဲချင်လည်း ရတယ်။ ရာဇဝတ်မှာ အချို့ကိစ္စတွေ ကလွဲလို့ ပြစ်မှုဖြစ်ရပ် ဖြစ်ပွားကြောင်း တွေ့မြင်သိရှိသူ ဘယ်သူမဆိုက သတင်းပေးတိုင်တန်း လို့ရတယ်။ ဥပမာ - မယားခိုးမှုလို နစ်နာသူယောကျ်ား သို့မဟုတ် လင်ယောကျ်ား ကိုယ်စား စောင့်ရှောက်သူက တရားရုံးရဲ့ခွင့်ပြုချက်နဲ့တကွ တိုင်တန်းရတာမျိုး ဒါမျိုးဥပဒေအရ ကန့်သတ် ထားတာမျိုးတွေကလွဲရင် အခြားကိစ္စတွေမှာ ပြစ်မှုဖြစ်ပွားကြောင်း တွေ့မြင်သိရှိတဲ့သူကတိုင်လို့ရတယ်။
ရာဇဝတ်ကြောင်းနဲ့ တရားမကြောင်း တွေမှာ ပြဌာန်းထားတဲ့ ဥပဒေတွေကိုကြည့်ရင် အဲဒီဥပဒေတွေမှာ အဓိကအားဖြင့် ပင်ရင်းဉပဒေနဲ့ ကျင့်ထုံးဉပဒေဆိုပြီး ရှိတယ်။ ရာဇဝတ်မှာ ပြစ်မှု၊ ပြစ်ဒဏ်တွေကို ပြဌာန်းတဲ့ဥပဒေတွေရှိတယ်။ အဲ့ဒါမျိုး ဥပဒေကိုတော့ ပင်ရင်းဥပဒေလို့ခေါ်တယ်။ တရားမမှာဆိုရင်လည်း ဘယ်အချိန်မှာ ဘယ်လို သက်သာခွင့်ကို တောင်းဆိုမယ်ဆိုပြီး ပြဋ္ဌာန်း ထားတာတွေရှိတယ်။ ဒါမျိုးကို ပင်ရင်းဥပဒေလို့ခေါ်တယ်။
စတင်တိုင်တန်းတရားစွဲဆိုပြီး ဒီတိုင်တန်းမှုမှာ ဒီလူကို ရာဇဝတ်မှုဆိုရင် ဘယ်လိုသွားပြီး ဖမ်းဆီးရမလဲ၊ ဘယ်လိုရှာဖွေရမလဲ၊ ဘယ်လိုမျိုးသူ့ကို ချုပ်နှောင်ထားရမလဲ၊ ဘယ်လိုတရားစွဲပြီး တရားရုံးကို တင်ပို့ရမလဲ၊ နောက်ဆုံးအမိန့်ချတာအထိ ဘယ်လိုမျိုး စစ်ဆေးစီရင်ဆောင်ရွက်မလဲ၊ ပင်ရင်းဥပဒေအရ ပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ ပြဌာန်းချက်တွေကို ကျူးလွန်တယ်၊ ချိုးဖောက်တယ်ဆိုရင် ဒီလူကို ဘယ်လိုအရေးယူရမယ်ဆိုတဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း အဆင့်ဆင့်ကို ကျင့်ထုံးဥပဒေလို့ ခေါ်တယ်။
တရားမမှာလည်း အတူတူပဲ။ ဒီလူကို တရားစွဲမယ် အများအားဖြင့် တရားမမှုအစသည် အဆိုလွှာက စတယ်။ အဆိုလွှာရေးရင် ဘယ်လိုဟာတွေပါရမလဲ။ ဘယ်လိုပူးတွဲစာရွက်စာတမ်းတွေ ပါရမလဲ။ အဆိုလွှာ လက်ခံပြီးရင် တစ်ဖက်ကို သမ္မန်စာဆင့်မယ်။ သမ္မန်စာအတည်ဖြစ်အောင် ဘယ်လို လုပ်ရမလဲ စသည်ဖြင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေကို ပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ ဥပဒေတွေက တရားမမှာလည်းရှိတယ်။ ရာဇဝတ်မှာရော တရားမမှာရော ပင်ရင်းဥပဒေတွေရှိမယ်။ အဲ့ပင်ရင်းဥပဒေတွေကို အကောင်အထည် ဖော်ဆောင်ရွက်ဖို့အတွက် လုပ်ပုံ/ကိုင်ပုံ လုပ်ထုံး/နည်း ဒါတွေကို ပြဋ္ဌာန်းတဲ့ ကျင့်ထုံးဥပဒေတွေရှိမယ်။ ကျင့်ထုံးဥပဒေကို နည်းဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းလို့လည်းခေါ်ကြတယ်။ ပင်ရင်းဥပဒေလည်းဖြစ် ကျင့်ထုံး ဥပဒေလည်းဖြစ်တဲ့ ဥပဒေတစ်ခုရှိတယ်။ အဲ့ဒါကတော့ သက်သေခံ ဥပဒေ ဖြစ်တယ်။ သက်သေခံဥပဒေ သည် ရာဇဝတ်မှုပဲစစ်စစ် တရားမမှုပဲစစ်စစ် သက်သေခံဥပဒေကို လိုက်နာရတယ်။ သက်သေခံချက် တင်ပြရတာနဲ့ပတ်သက်ရင် သက်သေတွေစစ်မေးတာနဲ့ ပတ်သက်ရင် ရာဇဝတ်မှာရော တရားမမှာရော သက်သေခံဥပဒေကို သုံးရတယ်။ ရာဇဝတ်မှာဆိုရင် လူသိများတာက ရာဇသတ်ကြီးဖြစ်တယ်။ အဲ့ဒါသည် ပင်ရင်းဥပဒေဖြစ်တယ်။ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံးသည် ကျင့်ထုံးဥပဒေဖြစ်တယ်။ တရားမမှာကျ တရားမကျင့်ထုံးဥပ‌ဒေရှိတယ်။ ရှေ့မှာ Section ပိုင်းတွေပါတယ်။ နောက်မှာ ကျ Schedule - မှာ နည်းဥပဒေတွေ၊ အမိန့်တွေ Rules & Order တွေပါတယ်။ တရားမနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဥပမာပြောရရင် သီးခြားသက်သာခွင့်ဉပဒေသည် ပင်ရင်းဥပဒေ ဖြစ်တယ်။ တရားမကျင့်ထုံးဥပဒေကတော့ ကျင့်ထုံးဥပဒေဖြစ်တယ်။ အထူးဥပဒေနဲ့ အထွေထွေဥပဒေ ဆိုပြီးတော့လည်း ခွဲခြားသိထားရဖို့လည်းရှိတယ်။ ရာဇသတ်ကြီး သည် အထွေထွေဥပဒေထဲမှာပါတယ်။ Generally ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိတဲ့ အဖြစ်အများဆုံး ပြစ်မှု အခြေခံအဖြစ်မဖြစ်မနေပြဌာန်းရမယ့် ပြစ်မှုတွေ ကို စုစည်းပြီး ပြဋ္ဌာန်းထားတာဖြစ်တယ်။ အထွေထွေဥပဒေထဲမှာ ထည့်ပြီး ပြဋ္ဌာန်းလို့ အဆင်မပြေတဲ့ သီးခြားဥပဒေထုတ်ပြန်ပြဋ္ဌာန်းမှဖြစ်မယ့် ကိစ္စတွေကို အထူးဥပဒေအနေနဲ့ ဒီကိစ္စတစ်ခုတည်းအတွက် ထုတ်ပြန် ပြဋ္ဌာန်းတယ်။ ဥပမာ မူးယစ်ဆေးဝါးဥပဒေ၊ လောင်းကစားဥပဒေ အထူးဥပဒေ မှာလည်း သက်ဆိုင်ရာဥပဒေအလိုက်နည်းဥပဒေဆိုပြီး ထပ်ရှိတယ်။ ဒါသည် သက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေအတွက် ကျင့်ထုံးဥပဒေပဲ။ လောင်းကစားဥပဒေသည် ပင်ရင်းဥပဒေ လောင်းကစား နည်းဥပဒေသည် ကျင့်ထုံးဥပဒေ သက်ဆိုင်ရာအထူးဥပဒေရဲ့နည်းဥပဒေထဲမှာ မပါတဲ့ အချို့ကိစ္စရပ်တွေကိုကျတော့ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးထဲက ပြဋ္ဌာန်းချက်ကို ပြန်လိုက်နာရတယ်။
နောက်ဥပဒေ အမျိုးအစားတခုက ဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေ အစဉ်အဆက် ကျင့်သုံး လိုက်နာလာတဲ့ ဓလေ့ထုံးတမ်းတွေကို စုစည်းထားတာတွေကို လိုက်နာကြတာတွေဖြစ်တယ်။ ပုဂ္ဂလိက အခွင့်အရေးတွေ နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဓလေ့ထုံးစံတွေပဲဖြစ်လို့ တရားမကြောင်းဘက်ပဲသွားတယ်။
မြန်မာ့ဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေသည် ရှေးယခင်ကတည်းက မြန်မာတွေ အစဉ်အဆက် ကျင့်သုံး လိုက်နာလာတဲ့ ဓလေ့ထုံးတမ်းတွေကို စုစည်းထားပြီး လိုက်နာကျင့်သုံးကြတဲ့ ဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေ ဖြစ်တယ်။
ဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေနဲ့ ပြဋ္ဌာန်းဉပဒေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်လာရင်တော့ ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေကို လိုက်နာရတယ်။ ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေမှာလည်း ဓလေ့ထုံးတမ်းဉပဒေရဲ့ အငွေ့အသက်လေးတွေပါလာတာ‌တွေလည်း တွေ့ရတယ်။
ဒီနေ့တော့ ဒီလောက်ပါပဲ နောက်နေ့မှ နောက်ထပ်လေ့လာစရာရှိတာလေးတွေကို ဆက်ကြတာပေါ့။

နိုင်လင်းဇော်
၂၀-၅-၂၀၂၆

04/12/2020

04/12/2020

လူ့ဘဝချိန်ခွင်လျှာကိုတည့်မတ်စွာလျှောက်လှမ်းနိုင်ဖို့တရားဥပဒေကိုလေးစားလိုက်နာကြပါစို့။

06/06/2019

၂၀၁၆ခုႏွစ္၊ ျမန္မာႏုိင္ငံ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈဥပေဒ၊
၂၀၁၉ခုႏွစ္၊ ျမန္မာႏုိင္ငံရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈဥပေဒကုိ ျပင္ဆင္သည့္ဥပေဒ။

MediaFire is a simple to use free service that lets you put all your photos, documents, music, and video in a single place so you can access them anywhere and share them everywhere.