19/05/2026
+TRANH CHẤP THỪA KẾ NHÀ ĐẤT: ĐƯƠNG SỰ NÊN NỘP ĐƠN KIỆN Ở ĐÂU MỚI ĐÚNG LUẬT?
- Xác định thẩm quyền giải quyết của Tòa án là một nội dung quan trọng trong quá trình giải quyết các vụ án dân sự. Bởi lẽ, việc xác định không đúng thẩm quyền có thể dẫn đến hậu quả Bản án bị hủy hoặc kéo dài thời gian giải quyết vụ án do phải xử lý tranh chấp về thẩm quyền giữa các Tòa án.
- Trong thực tiễn, một trong những vấn đề còn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau là xác định Tòa án có thẩm quyền giải quyết tranh chấp thừa kế là bất động sản.
Hiện nay, ngay cả TANDTC và VKSNDTC cũng đang có quan điểm chưa thống nhất về vấn đề này.
- Cụ thể, tại Công văn số 1476/VKSTC-V9 ngày 23/3/2026 về giải đáp vướng mắc trong kiểm sát việc giải quyết vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, VKSNDTC cho rằng tranh chấp chia di sản thừa kế là bất động sản là vụ án có đối tượng tranh chấp là bất động sản, nên thuộc thẩm quyền của Tòa án nơi có bất động sản theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 39 BLTTDS.
- Theo quan điểm này, VKSNDTC xác định đối tượng tranh chấp trong vụ án là bất động sản nên áp dụng quy định về thẩm quyền riêng biệt đối với tranh chấp liên quan đến bất động sản.
- Tuy nhiên, tại Công văn số 250/TANDTC-PC ngày 28/4/2026 về thông báo kết quả giải đáp trực tuyến một số vướng mắc trong công tác xét xử, TANDTC lại cho rằng trong vụ án tranh chấp thừa kế tài sản thì quan hệ pháp luật cần giải quyết là chia thừa kế, do đó thẩm quyền được xác định theo điểm a khoản 1 Điều 39 BLTTDS, tức thuộc thẩm quyền của Tòa án nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc.
- Đáng chú ý, cả hai văn bản này đều được ban hành trong năm 2026 và chỉ cách nhau hơn 01 tháng nhưng lại đưa ra hai cách xác định thẩm quyền hoàn toàn khác nhau.
- Theo quan điểm của tôi, để xác định đúng thẩm quyền của Tòa án thì cần xem xét bản chất của quan hệ tranh chấp và những vấn đề pháp lý mà Tòa án phải giải quyết trong vụ án.
- Đối với tranh chấp thừa kế, các vấn đề trọng tâm cần giải quyết bao gồm: xác định di sản của người chết để lại, xác định người có quyền thừa kế, xem xét tính hợp pháp của di chúc, xác định nghĩa vụ tài sản của người chết,...
- Trong trường hợp này, bất động sản chỉ là một phần của di sản thừa kế được xem xét phân chia chứ không phải là "trung tâm" của quan hệ tranh chấp.
- Trong khi đó, quy định tại điểm c khoản 1 Điều 39 BLTTDS theo tôi chủ yếu được áp dụng đối với các tranh chấp trực tiếp liên quan đến quyền đối với bất động sản như: tranh chấp quyền sử dụng đất, tranh chấp ranh giới, lối đi chung,... Đây là những tranh chấp cần thiết phải giải quyết tại nơi có bất động sản nhằm đảm bảo thuận lợi cho việc xem xét, thẩm định và xác minh thực tế.
- Do đó, tôi đồng tình với quan điểm của TANDTC cho rằng tranh chấp chia thừa kế là bất động sản thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 39 BLTTDS.
- Tuy nhiên, trước việc hiện nay vẫn còn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau giữa các Cơ quan tiến hành tố tụng, Luật sư và Đương sự, TANDTC và VKSNDTC cần sớm có hướng dẫn thống nhất để đảm bảo áp dụng pháp luật đồng bộ, tránh phát sinh vướng mắc trong thực tiễn giải quyết vụ án.