22/05/2026
Những khó khăn thường gặp khi làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo pháp luật hiện nay
Khai nhận di sản thừa kế theo pháp luật là thủ tục quan trọng nhằm xác lập quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản của người đã chết để lại cho những người thừa kế hợp pháp. Tuy nhiên, trên thực tế, quá trình thực hiện thủ tục này hiện nay vẫn gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt đối với các trường hợp thừa kế quyền sử dụng đất, nhà ở hoặc tài sản có giá trị lớn.
Bài viết dưới đây sẽ phân tích những khó khăn phổ biến khi làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo pháp luật theo quy định hiện hành.
Khai nhận di sản thừa kế theo pháp luật là gì?
Theo quy định của pháp luật hiện hành, khai nhận di sản thừa kế là việc những người thừa kế thực hiện thủ tục công chứng để xác lập quyền hưởng di sản đối với tài sản do người chết để lại. Thủ tục này thường áp dụng khi người chết không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp.
Thông thường, hồ sơ khai nhận di sản được thực hiện tại tổ chức hành nghề công chứng nơi có tài sản hoặc nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản.
1. Khó xác định đầy đủ hàng thừa kế
Đây là một trong những vướng mắc phổ biến nhất hiện nay.
Trong nhiều trường hợp, người để lại di sản đã mất từ lâu, hồ sơ hộ tịch thất lạc hoặc các thành viên trong gia đình sống ở nhiều nơi khác nhau khiến việc xác định đầy đủ người thuộc hàng thừa kế gặp rất nhiều khó khăn.
Đặc biệt thường xảy ra các trường hợp:
Không còn giấy khai sinh;
Sai lệch thông tin họ tên, năm sinh;
Có con riêng, con nuôi nhưng không có giấy tờ chứng minh;
Người thừa kế đã chết trước hoặc mất liên lạc;
Có người định cư ở nước ngoài.
Nếu xác định thiếu người thừa kế thì văn bản khai nhận di sản có nguy cơ bị tranh chấp hoặc bị tuyên vô hiệu sau này.
2. Thiếu giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân
Để thực hiện thủ tục khai nhận di sản, cơ quan công chứng yêu cầu phải có giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người chết và người thừa kế như:
Giấy khai sinh;
Sổ hộ khẩu;
Giấy đăng ký kết hôn;
Quyết định nhận con nuôi;
Xác nhận nhân thân.
Tuy nhiên, nhiều hồ sơ cũ hiện nay không còn lưu giữ đầy đủ giấy tờ hoặc thông tin không thống nhất khiến người dân phải mất nhiều thời gian để xin xác nhận, trích lục hộ tịch hoặc bổ sung hồ sơ.
Đây là nguyên nhân làm kéo dài thời gian giải quyết thủ tục.
3. Di sản chưa có giấy tờ pháp lý rõ ràng
Rất nhiều tài sản thừa kế hiện nay, đặc biệt là nhà đất, vẫn tồn tại các vấn đề pháp lý như:
Chưa được cấp sổ đỏ;
Đất mua bán giấy tay;
Tài sản đang tranh chấp;
Tài sản đứng tên người khác;
Sai diện tích thực tế so với giấy chứng nhận.
Trong các trường hợp này, tổ chức công chứng thường từ chối thực hiện thủ tục khai nhận di sản cho đến khi tài sản đủ điều kiện pháp lý.
Đây là khó khăn phổ biến đối với các gia đình có đất đai sử dụng lâu năm nhưng chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý.
4. Phát sinh tranh chấp giữa các đồng thừa kế
Trên thực tế, không phải lúc nào các đồng thừa kế cũng thống nhất với nhau về việc phân chia tài sản.
Nhiều trường hợp xảy ra mâu thuẫn về:
Công sức quản lý, chăm sóc cha mẹ;
Quyền sử dụng đất thực tế;
Giá trị tài sản;
Việc cho tặng bằng lời nói;
Yêu cầu chia phần nhiều hơn.
Khi có tranh chấp hoặc khiếu nại, tổ chức công chứng có thể tạm dừng giải quyết hồ sơ cho đến khi các bên tự thỏa thuận hoặc có bản án, quyết định của Tòa án.
Điều này khiến quá trình khai nhận di sản kéo dài nhiều năm.
5. Chi phí thực hiện thủ tục khá cao
Ngoài thời gian và công sức đi lại, người dân còn phải chịu nhiều khoản chi phí như:
Phí công chứng;
Phí đo đạc, trích lục;
Thuế, lệ phí trước bạ (nếu có);
Chi phí xác minh hồ sơ;
Đối với tài sản có giá trị lớn, mức phí công chứng và các chi phí liên quan có thể khá cao, gây áp lực tài chính cho người dân.
Để quá trình khai nhận di sản diễn ra thuận lợi hơn, người dân nên:
Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ nhân thân và giấy tờ tài sản;
Kiểm tra tính pháp lý của tài sản trước khi thực hiện;
Thống nhất ý kiến giữa các đồng thừa kế;
Chủ động trích lục hộ tịch nếu giấy tờ bị mất;
Nhờ luật sư hoặc đơn vị pháp lý hỗ trợ trong các trường hợp phức tạp.
Việc thực hiện đúng quy trình ngay từ đầu sẽ giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí
Kết luận
Thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo pháp luật hiện nay vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn do vướng mắc về hồ sơ pháp lý, xác định hàng thừa kế, tranh chấp tài sản và thủ tục hành chính kéo dài. Đặc biệt đối với di sản là nhà đất, các vấn đề pháp lý thường phức tạp và tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Vì vậy, người dân cần tìm hiểu kỹ quy định pháp luật hoặc nhờ sự hỗ trợ từ luật sư, chuyên viên pháp lý để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình và hạn chế tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục thừa kế.
🏨LUẬT SƯ - DỊCH VỤ HÀNH CHÍNH HLF MIỀN TRUNG
🏭Luật Sư - Khu vực các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên
📞LH: SĐT: 0938.677.490 (Mr. Hậu Nguyễn) ZALO:0349.576.132
