24/08/2026
BẢN CHẤT CỦA SỰ CHUYỂN DỊCH: ĐỪNG ĐÁNH TRÁO KHÁI NIỆM ĐỂ GIEO RẮC SỰ BI QUAN
-----
Gần đây, mạng xã hội xuất hiện khái niệm “nạn đói thời hiện đại” để mô tả những áp lực sinh kế trong giai đoạn hiện nay. Bài viết ấy vẽ nên một bức tranh xám xịt về nền kinh tế, nơi con người bị bủa vây bởi nỗi lo thu nhập, mất việc làm và sự bất định của tương lai. Tuy nhiên, việc đánh đồng những thách thức mang tính chu kỳ của nền kinh tế thị trường với một khái niệm ngột ngạt và mang tính hủy diệt như “nạn đói” không chỉ là một sự phóng đại khiên cưỡng, mà còn là một tư duy lệch lạc, phủ nhận những nỗ lực phát triển tự thân của xã hội bằng những góc nhìn thiếu căn cứ khoa học.
Trước hết, cần phải khẳng định rõ ràng: Bản chất của cái gọi là “khó khăn” hiện nay hoàn toàn khác với “nạn đói” năm 1945, đó là sự tước đoạt quyền sống cơ bản nhất do thiên tai và nhân họa, nơi ranh giới giữa sinh và tử chỉ cách nhau một bát cháo. Còn hiện nay, những gì chúng ta đang đối mặt là áp lực của sự cạnh tranh và quá trình tái cấu trúc nền kinh tế. Hãy nhìn vào những con số biết nói: Tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam vẫn duy trì ở mức ổn định từ 6 - 6.5%, thuộc nhóm dẫn đầu khu vực. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng vẫn ghi nhận mức tăng trưởng dương từ 8 - 9% mỗi năm. Rõ ràng, dòng tiền trong xã hội không hề biến mất và người dân không hề ngừng chi tiêu.
Xã hội không thiếu việc làm, xã hội chỉ đang thiếu những lao động đáp ứng được tiêu chuẩn mới. Hàng quán không thiếu khách, họ chỉ thiếu những mô hình kinh doanh đột phá. Sự ảm đạm của những cửa hàng truyền thống đóng cửa, trả mặt bằng thực chất là kết quả của một cuộc di cư khổng lồ sang không gian số, nơi thị trường thương mại điện tử tại Việt Nam đang bùng nổ với tốc độ tăng trưởng trên 20% mỗi năm, đạt quy mô hàng chục tỷ USD. Việc gọi giai đoạn sàng lọc, chuyển dịch tự nhiên từ mô hình cũ sang mô hình mới này là “nạn đói” là một sự đánh tráo khái niệm nguy hiểm, biến một quy luật kinh tế tất yếu thành một bóng ma tâm lý gây hoang mang dư luận.
Thứ hai, sự thận trọng trong chi tiêu của người dân hiện nay không phải là "sự mất niềm tin", mà là biểu hiện của một tư duy tiêu dùng trưởng thành. Qua rồi thời kỳ dòng tiền dễ dãi, nơi người ta vung tay quá trán vào những giá trị ảo hay những khoản đầu tư lướt sóng đầy rủi ro. Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy lượng tiền gửi của dân cư vào hệ thống ngân hàng liên tục đạt những mốc kỷ lục mới, tăng trưởng đều đặn qua các quý. Điều này minh chứng rằng: Người dân không hề "hết tiền" hay "đói", mà họ đang lựa chọn một chiến lược tài chính an toàn, thông minh hơn. Việc thắt chặt chi tiêu không thiết yếu, tối ưu hóa chi phí chính là một khoảng lặng cần thiết để nền kinh tế tự điều chỉnh, tích lũy nội lực. Đây là trạng thái "ngủ đông" chủ động để chờ đón một chu kỳ tăng trưởng mới bền vững hơn, chứ không phải là sự bế tắc buông xuôi.
Đáng lo ngại nhất trong tư duy của bài viết trên là việc cổ xúy cho tâm thế "phòng thủ cực đoan". Khi chúng ta chấp nhận suy nghĩ "cứ giữ được việc đã", chúng ta đang tự tước đi cơ hội bứt phá của chính mình. Lịch sử kinh tế thế giới đã chứng minh: Những tập đoàn vĩ đại nhất, những mô hình kinh doanh thay đổi thời đại thường được sinh ra ngay trong lòng các cuộc khủng hoảng. Thị trường lao động đang chứng kiến một sự phân hóa sâu sắc: Trong khi các công việc chân tay thô sơ hoặc mang tính rập khuôn bị cắt giảm, thì nhu cầu tuyển dụng các nhân sự chất lượng cao trong các ngành công nghiệp bán dẫn, công nghệ thông tin, ứng dụng AI và chuyển đổi xanh lại tăng từ 15 - 30% nhưng luôn trong tình trạng khát nhân lực. Khó khăn không phải là ngõ cụt, mà là một bộ lọc tự nhiên để loại bỏ những giá trị lỗi thời và tôn vinh những nhân tố dám thay đổi. Nếu ai cũng chọn cách co cụm vì sợ hãi, xã hội sẽ thực sự rơi vào trì trệ.
Thay vì ngồi im và khoác lên mình chiếc áo nạn nhân của "nạn đói thời hiện đại", điều chúng ta cần làm lúc này là nhìn nhận thực tế bằng một nhãn quan tỉnh táo và bản lĩnh. Khủng hoảng chu kỳ là điều không thể tránh khỏi trong bất kỳ nền kinh tế phát triển nào. Người đứng vững sau giông bão không phải là người ngồi khóc thương cho chiếc ô bị hỏng, mà là người biết tận dụng sức gió để lao về phía trước. Đừng để sự bi quan nhất thời che mờ đi những cơ hội to lớn của thời đại chuyển dịch vĩ đại này./.
-Linhhuynh-
