04/09/2026
⚖️ CÁCH VIẾT ĐƠN KHỞI KIỆN “CHUẨN” ĐỂ HẠN CHẾ BỊ YÊU CẦU SỬA ĐỔI, BỔ SUNG
-------------------
Khi khởi kiện một vụ án dân sự, đất đai, hợp đồng, tranh chấp tài sản, thừa kế… nhiều người chỉ tập trung kể lại sự việc mà chưa xác định rõ yêu cầu Tòa án phải giải quyết việc gì. Đây là lý do khá phổ biến khiến hồ sơ phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần.
Theo Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, đơn khởi kiện phải bảo đảm những nội dung cơ bản theo luật định.
1. Trước khi viết đơn phải xác định đúng 4 vấn đề
Thứ nhất: Khởi kiện ai?
Phải xác định chính xác bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Thứ hai: Khởi kiện về việc gì?
Ví dụ:
Tranh chấp quyền sử dụng đất;
Đòi lại tài sản;
Tranh chấp hợp đồng;
Chia di sản thừa kế;
Ly hôn, nuôi con, chia tài sản;
Yêu cầu bồi thường thiệt hại…
Thứ ba: Yêu cầu Tòa án tuyên điều gì?
Đây là phần quan trọng nhất. Không nên chỉ ghi:
“Đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định pháp luật.”
Mà phải ghi cụ thể, chẳng hạn:
“Đề nghị Tòa án tuyên Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày… vô hiệu.”
Hoặc:
“Buộc ông Nguyễn Văn A phải trả cho tôi số tiền 500.000.000 đồng và tiền lãi phát sinh theo quy định pháp luật.”
Thứ tư: Tòa án nào có thẩm quyền?
Phải kiểm tra cả:
Thẩm quyền theo loại việc;
Thẩm quyền theo cấp Tòa án;
Thẩm quyền theo lãnh thổ.
Nếu vụ án không thuộc thẩm quyền của Tòa án nhận đơn thì đây là một căn cứ để xử lý, chuyển hoặc trả lại đơn theo quy định.
2. Phần nội dung sự việc nên viết theo trình tự thời gian
Một đơn khởi kiện tốt không cần kể quá dài. Nên trình bày thành các mốc:
Nguồn gốc → Quá trình phát sinh quan hệ → Vi phạm → Quá trình yêu cầu giải quyết → Kết quả → Yêu cầu khởi kiện.
Ví dụ tranh chấp đất:
Năm 1995: Gia đình tôi bắt đầu quản lý, sử dụng thửa đất…
Năm 2005: Nhà nước cấp Giấy chứng nhận…
Năm 2024: Ông A tự ý…
Ngày…: Tôi đã yêu cầu ông A chấm dứt hành vi nhưng ông A không thực hiện.
Vì vậy: Tôi khởi kiện yêu cầu Tòa án…
Cách viết này giúp Thẩm phán nhìn được toàn bộ diễn biến vụ việc rất nhanh.
3. Phải tách riêng phần “Yêu cầu Tòa án giải quyết”
Đây là phần tôi cho rằng nên đầu tư kỹ nhất.
Không viết chung chung mà nên đánh số:
Kính đề nghị Tòa án:
Công nhận…
Tuyên…
Buộc ông/bà…
Buộc giao trả…
Hủy/tuyên vô hiệu…
Yêu cầu thanh toán số tiền…
Buộc chịu án phí và các chi phí tố tụng khác theo quy định.
Nếu tranh chấp có nhiều tài sản thì nên xác định từng tài sản, từng thửa đất, từng khoản tiền.
4. Chứng cứ phải “đi cùng” từng yêu cầu
Không nên nộp một tập hồ sơ rất dày nhưng không giải thích tài liệu nào chứng minh vấn đề gì.
Có thể lập:
DANH MỤC TÀI LIỆU, CHỨNG CỨ KÈM THEO
STT Tài liệu Nội dung chứng minh
1 Giấy chứng nhận QSDĐ Nguồn gốc, chủ sử dụng đất
2 Hợp đồng chuyển nhượng Quan hệ giao dịch
3 Sao kê/chứng từ chuyển tiền Việc thanh toán
4 Biên bản làm việc Quá trình yêu cầu giải quyết
5 CCCD, giấy xác nhận cư trú Nhân thân, địa chỉ đương sự
Cách làm này khiến hồ sơ rõ hơn rất nhiều.
5. Địa chỉ của bị đơn phải đặc biệt chú ý
Một lỗi thường gặp là ghi địa chỉ rất chung chung hoặc ghi địa chỉ cũ mà không giải thích.
Nếu người khởi kiện đã ghi đúng, đầy đủ địa chỉ mà mình biết, nhưng bị đơn cố tình thay đổi nơi cư trú hoặc che giấu địa chỉ để trốn tránh nghĩa vụ thì pháp luật có cơ chế để Tòa án tiếp tục xem xét giải quyết; không phải cứ không tìm được bị đơn là đương nhiên trả đơn.
Do đó nên cung cấp càng đầy đủ càng tốt:
Nơi đăng ký thường trú;
Nơi ở hiện tại;
Nơi làm việc;
Số điện thoại nếu có;
Tài liệu xác nhận địa chỉ.
6. Một bộ hồ sơ khởi kiện nên sắp xếp như sau
01 – Đơn khởi kiện
02 – CCCD của người khởi kiện
03 – Tài liệu chứng minh địa chỉ các đương sự
04 – Tài liệu chứng minh quyền khởi kiện
05 – Tài liệu về đối tượng tranh chấp
06 – Hợp đồng/giao dịch liên quan
07 – Chứng cứ về hành vi vi phạm
08 – Văn bản, biên bản đã yêu cầu giải quyết trước đó
09 – Danh mục tài liệu chứng cứ
Nếu là đất đai, thừa kế, hợp đồng, tranh chấp tài sản lớn, nên đánh số bút lục hoặc ít nhất đánh số thứ tự tài liệu ngay từ khi nộp.
7. Nộp đơn xong phải lấy bằng chứng đã nộp
Nếu nộp trực tiếp, Tòa án có trách nhiệm cấp giấy xác nhận đã nhận đơn. Nếu gửi qua dịch vụ bưu chính thì có cơ chế thông báo nhận đơn; trường hợp đủ điều kiện gửi trực tuyến thì việc tiếp nhận được thực hiện qua Cổng thông tin điện tử theo quy định.
Sau khi được phân công, Thẩm phán xem xét đơn và có thể:
Yêu cầu sửa đổi, bổ sung;
Tiến hành thủ tục thụ lý;
Chuyển đơn cho Tòa án có thẩm quyền;
Hoặc trả lại đơn trong trường hợp luật quy định.
8. Lỗi khiến đơn thường phải sửa
Đặc biệt tránh các lỗi:
Xác định sai Tòa án;
Xác định thiếu bị đơn/người liên quan;
Không ghi rõ địa chỉ;
Yêu cầu khởi kiện không cụ thể;
Nội dung đơn và yêu cầu cuối đơn mâu thuẫn nhau;
Yêu cầu một việc nhưng chứng cứ lại chứng minh một việc khác;
Không chứng minh điều kiện khởi kiện đối với trường hợp pháp luật yêu cầu;
Không sửa đổi, bổ sung theo yêu cầu của Tòa án.
Việc không sửa đổi, bổ sung đơn theo yêu cầu của Thẩm phán có thể là căn cứ trả lại đơn theo Điều 192 BLTTDS.
Công thức tôi khuyên dùng
SỰ KIỆN → CHỨNG CỨ → QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT → VI PHẠM → YÊU CẦU TÒA ÁN
Một đơn khởi kiện tốt không phải là đơn dài nhất, mà là đơn để Thẩm phán đọc xong có thể trả lời ngay được:
Ai kiện ai? – Tranh chấp cái gì? – Vì sao kiện? – Chứng cứ đâu? – Và muốn Tòa án tuyên chính xác điều gì?
