Vietnam IFRS Forum

04/01/2021

KHUNG KHÁI NIỆM CHO IFRS

Khung khái niệm đóng vai trò là công cụ để IASB phát triển các tiêu chuẩn. Nó không ghi đè các yêu cầu của từng IFRS. Một số công ty có thể sử dụng Khung làm tài liệu tham khảo để lựa chọn các chính sách kế toán của họ trong trường hợp không có các yêu cầu IFRS cụ thể.

1. Mục tiêu của báo cáo tài chính
Khung khái niệm nêu rõ rằng mục đích chính của thông tin tài chính là hữu ích cho các nhà đầu tư hiện tại và tiềm năng. Người cho vay và các chủ nợ khác khi đưa ra quyết định về việc tài trợ cho đơn vị và thực hiện quyền bỏ phiếu hoặc ảnh hưởng đến các hành động của ban quản lý đến sử dụng các nguồn lực kinh tế của thực thể. Người dùng dựa trên mong đợi của họ về lợi nhuận dựa trên đánh giá của họ về:
- Số lượng, thời gian và sự không chắc chắn của dòng tiền ròng trong tương lai cho đơn vị.
- Quản lý tài nguyên của thực thể.

2. Đặc điểm định tính của thông tin tài chính
- Khung khái niệm cho báo cáo tài chính xác định các đặc tính định tính cơ bản của thông tin tài chính là:
+ Sự liên quan, sự thích đáng.
+ Đại diện đáng tin cậy.
- Khung cũng mô tả nâng cao các đặc tính định tính:
+ So sánh
+ Kiểm chứng
+ Kịp thời
+ Hiểu được

3. Các yếu tố của báo cáo tài chính
Khung khái niệm xác định các yếu tố của báo cáo tài chính là:
+ Tài sản: Một nguồn lực kinh tế hiện tại được kiểm soát bởi thực thể do kết quả của các sự kiện trong quá khứ dự kiến sẽ tạo ra lợi ích kinh tế trong tương lai.
+ Trách nhiệm pháp lý: Nghĩa vụ hiện tại của đơn vị chuyển giao một nguồn lực kinh tế là kết quả của các sự kiện trong quá khứ.
+ Vốn chủ sở hữu: Tiền lãi còn lại trong tài sản của đơn vị sau khi trừ tất cả các khoản nợ của nó.
+ Thu nhập: Tăng lợi ích kinh tế trong một kỳ kế toán dưới dạng dòng vốn hoặc tăng cường tài sản, hoặc giảm các khoản nợ dẫn đến tăng vốn chủ sở hữu. Tuy nhiên, nó không bao gồm các khoản đóng góp của những người tham gia cổ phần (ví dụ: chủ sở hữu, đối tác hoặc cổ đông).
+ Chi phí: Giảm tài sản, hoặc tăng nợ phải trả, dẫn đến giảm vốn chủ sở hữu. Tuy nhiên, những điều này không bao gồm các phân phối được thực hiện cho những người tham gia cổ phần.
+ Những thay đổi khác về nguồn lực và yêu cầu kinh tế: Đóng góp từ những người nắm giữ cổ phần và phân phối cho họ.

4. Khái niệm về vốn và bảo trì vốn
Các khái niệm về duy trì vốn rất quan trọng vì chỉ thu nhập kiếm được vượt quá số tiền cần thiết để duy trì vốn có thể được coi là lợi nhuận. Khung khái niệm mô tả các khái niệm sau về bảo trì vốn:
- Bảo trì vốn tài chính: Theo khái niệm này, lợi nhuận chỉ kiếm được nếu số tiền tài chính của tài sản ròng vào cuối kỳ vượt quá số tài chính (hoặc tiền) của tài sản ròng vào đầu kỳ, sau khi loại trừ bất kỳ phân phối nào và đóng góp từ chủ sở hữu trong khoảng thời gian. Bảo trì vốn tài chính có thể được đo lường bằng đơn vị tiền tệ danh nghĩa hoặc đơn vị sức mua không đổi.
- Bảo trì vốn vật chất: Theo khái niệm này, lợi nhuận chỉ kiếm được nếu năng lực sản xuất vật chất (hoặc năng lực hoạt động) của đơn vị (hoặc nguồn lực hay quỹ cần thiết để đạt được năng lực đó) vào cuối kỳ vượt quá năng lực sản xuất vật chất vào đầu kỳ, sau khi loại trừ bất kỳ phân phối nào và đóng góp của chủ sở hữu trong giai đoạn này.
Hầu hết các thực thể áp dụng một khái niệm tài chính về bảo trì vốn. Tuy nhiên, Khung khái niệm không quy định bất kỳ mô hình bảo trì vốn nào.

01/01/2021

TẠI SAO VIỆT NAM NÊN ÁP DỤNG ĐẦY ĐỦ IFRS?

- Việc áp dụng IFRS ở Việt Nam và cập nhật hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam là yêu cầu và là xu hướng tất yếu do VAS hiện hành đã bộc lộ nhiều hạn chế, chưa có những điều chỉnh phù hợp để bắt kịp với tốc độ phát triển của nền kinh tế. Theo đó, nhu cầu lập BCTC theo IFRS hiện tại mới chỉ thể hiện rõ ở các doanh nghiệp có nhu cầu huy động vốn đầu tư nước ngoài, theo yêu cầu của các nhà đầu tư, các cổ đông và các nhà tài trợ vốn. Đối với các doanh nghiệp còn lại, hiểu biết về IFRS và nhu cầu áp dụng còn tương đối hạn chế và chưa rõ ràng, cần áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính Việt Nam được ban hành mới, căn cứ chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế, phù hợp với đặc thù của Việt Nam.
- Các đơn vị được khảo sát đều đồng nhất quan điểm rằng việc lập BCTC theo IFRS sẽ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp nói riêng và cho nền kinh tế Việt Nam nói chung trong trung và dài hạn. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, vấn đề về chi phí và nguồn lực cần thiết mà doanh nghiệp phải phân bổ cho việc triển khai IFRS là tương đối lớn. Nếu không có nhu cầu về vốn đầu tư nước ngoài hoặc yêu cầu quản lý của Nhà nước, doanh nghiệp có thể phân bổ các nguồn lực đó cho các nhu cầu khác cấp thiết hơn và do đó, nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn.
- Về đối tượng áp dụng IFRS, hầu hết các đơn vị được khảo sát đều cho rằng trong giai đoạn đầu tiên, Bộ Tài chính nên xác định rõ các doanh nghiệp thuộc đối tượng áp dụng IFRS là những doanh nghiệp tự xác định cần thiết, có nhu cầu và có khả năng đáp ứng về nguồn lực lập BCTC theo IFRS. Báo cáo này có đầy đủ tính pháp lý được Nhà nước chấp nhận và doanh nghiệp sẽ chỉ phải lập một bộ BCTC duy nhất theo IFRS để giảm thiểu chi phí và nguồn lực. Sau một thời gian áp dụng, Bộ Tài chính cần đánh giá, tổng kết để có thể mở rộng cho các đối tượng doanh nghiệp khác. Đối với các doanh nghiệp khác, vẫn tiếp tục áp dụng chuẩn mực kế toán Việt Nam, tuy nhiên các chuẩn mực này cần phải được cập nhật mới, là chuẩn mực báo cáo tài chính Việt Nam thay thế cho 26 chuẩn mực kế toán hiện nay.
Về phía WB, trong Báo cáo ROSC cũng nêu rõ đối với Việt Nam, việc áp dụng IFRS cần có lộ trình cụ thể cho từng loại hình doanh nghiệp thuộc các khu vực kinh tế khác nhau và cần có cơ chế để duy trì sự tuân thủ đó một cách phù hợp. Đối với việc lập và trình bày BCTC cho mục đích chung, các doanh nghiệp cần tuân thủ hoàn toàn theo chuẩn mực BCTC. Hiện tại một số doanh nghiệp nhà nước thực hiện theo các quy định đặc thù hơn là ưu tiên áp dụng chuẩn mực BCTC khi lập và trình bày BCTC đã gây phức tạp cho quá trình lập BCTC của doanh nghiệp cũng như làm ảnh hưởng đến mức độ tin cậy và tính so sánh của các thông tin tài chính được trình bày trong BCTC của doanh nghiệp. Trong ngắn hạn và trung hạn, Việt Nam cần giảm dần trường hợp doanh nghiệp nhà nước được áp dụng các hướng dẫn và quy định khác với chuẩn mực BCTC cho việc lập và trình bày BCTC. Theo đó trong tương lai, Luật Kế toán 2015 nên tiếp tục được sửa đổi để quy định rõ ràng là BCTC lập cho mục đích chung thì cần tuân thủ hoàn toàn chuẩn mực BCTC thay vì ưu tiên các quy định đặc thù.
Theo đó, báo cáo ROSC đã đưa ra các khuyến nghị hoàn thiện khung pháp lý về kế toán, kiểm toán, theo đó Việt Nam nên áp dụng đầy đủ IFRS và các diễn giải liên quan của IFRIC cho các đơn vị có lợi ích công chúng.
Đó sẽ là căn cứ quan trọng để Bộ Tài chính thúc đẩy việc cải cách trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán tại Việt Nam theo thông lệ quốc tế.

01/01/2021

CĂN CỨ PHÁP LÝ CHO VIỆC ÁP DỤNG IFRS TẠI VIỆT NAM
- Luật Kế toán số 88/2015/QH 13 ngày 20/11/2015 (Luật Kế toán 2015) đã giao Bộ Tài chính xây dựng chuẩn mực kế toán trên cơ sở chuẩn mực quốc tế phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam, trong đó có đề cập cụ thể đến nguyên tắc kế toán theo giá trị hợp lý, làm cơ sở cho việc ban hành các chuẩn mực BCTC theo thông lệ quốc tế;
- Nghị quyết Hội nghị lần thứ V Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XII về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa yêu cầu hoàn thiện chế độ kế toán, kiểm toán và hệ thống BCTC phù hợp với chuẩn mực quốc tế;
- Quyết định số 480/Q -TTg ngày 18/3/2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược kế toán - kiểm toán đến năm 2020, tầm nhìn 2030 yêu cầu Bộ Tài chính cập nhật, ban hành bổ sung chuẩn mực BCTC theo hướng phù hợp với các chuẩn mực BCTC quốc tế, giảm thiểu sự khác biệt giữa VAS và IFRS; Xây dựng, ban hành, công bố bổ sung các chuẩn mực BCTC còn thiếu so với hệ thống chuẩn mực BCTC quốc tế, đặc biệt là các chuẩn mực BCTC của nền kinh tế thị trường phát triển và gắn liền với đặc thù của nền kinh tế Việt Nam.
- Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 01/01/2019 của Chính phủ về kế hoạch phát triển kinh tế xã hội năm 2019 quy định một trong những nhiệm vụ giao Bộ Tài chính thực hiện trong năm 2019 là xây dựng “Đề án áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế tại Việt Nam” trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt.
- Quyết định số 242/QĐ-TTg ngày 28/2/2019 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Cơ cấu lại thị trường chứng khoán và thị trường bảo hiểm đến năm 2020 và định hướng đến năm 2025” trong đó có quy định một trong những giải pháp cơ cấu lại thị trường chứng khoán và bảo hiểm là xây dựng, triển khai Đề án áp dụng chuẩn mực BCTC quốc tế; khuyến khích các doanh nghiệp niêm yết có quy mô lớn thực hiện công bố BCTC theo chuẩn BCTC quốc tế (IFRS).

01/01/2021

SỰ CẦN THIẾT ÁP DỤNG IFRS TẠI VIỆT NAM
Cùng với xu hướng toàn cầu hóa về hợp tác và phát triển kinh tế, kế toán không còn là vấn đề mang tính nội tại, riêng biệt của từng quốc gia. Vì vậy, để phù hợp với yêu cầu đa dạng của doanh nghiệp cũng như các nhà đầu tư, các quốc gia thường cho phép các doanh nghiệp lựa chọn Chuẩn mực BCTC quốc gia hoặc Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) khi lập và trình bày BCTC. Theo tài liệu của Ủy ban Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IASB), tính đến nay đã có 131/143 quốc gia và vùng lãnh thổ (chiếm tỷ lệ 93% các nước được IASB khảo sát) đã tuyên bố về việc cho phép áp dụng IFRS dưới các hình thức khác nhau.
Phương pháp áp dụng IFRS tại các quốc gia rất đa dạng, có quốc gia cho phép áp dụng cho cả BCTC riêng của doanh nghiệp và BCTC hợp nhất của tập đoàn, nhưng có quốc gia chỉ áp dụng IFRS cho BCTC hợp nhất. Với các nước chưa cho phép doanh nghiệp áp dụng IFRS thì cũng đang trong xu thế điều chỉnh hệ thống chuẩn mực BCTC quốc gia để phù hợp và tiệm cận gần hơn với IFRS. Việc cho phép áp dụng IFRS hay không tùy thuộc vào điều kiện phát triển và tình hình thực tế của từng quốc gia. Tuy nhiên định hướng chung là áp dụng IFRS cho các đơn vị có lợi ích công chúng, còn đối với các đơn vị không có lợi ích công chúng thì thường áp dụng chuẩn mực BCTC quốc gia hoặc có thể tự nguyện áp dụng IFRS.
Trong khoảng thời gian từ năm 2000 đến 2005, Việt Nam đã ban hành 26 Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) bằng cách vận dụng có chọn lọc các quy định của chuẩn mực quốc tế phù hợp với điều kiện nền kinh tế và trình độ quản lý trong nước. So với giai đoạn chưa có chuẩn mực, VAS được đánh giá là bước tiến lớn trong sự nghiệp cải cách kế toán tại Việt Nam, là bước đi đầu tiên trong quá trình hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về kế toán, góp phần nâng cao tính minh bạch, trung thực của BCTC. VAS tại thời điểm đó đã phản ánh được nhiều giao dịch của nền kinh tế thị trường non trẻ, đặc biệt là các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế tư nhân trong giai đoạn đầu những năm 2000, giúp các doanh nghiệp và người làm công tác kế toán đã nâng cao nhận thức, thay đổi thói quen và tiếp cận dần với công tác kế toán của nền kinh tế thị trường phù hợp với thông lệ quốc tế.
Tuy nhiên, do đã được ban hành cách đây hơn 10 năm mà chưa được sửa đổi, bổ sung nên VAS ngày càng bộc lộ nhiều hạn chế, một số nội dung chưa phù hợp với các giao dịch của kinh tế thị trường trong giai đoạn mới, nhất là trong bối cảnh thị trường vốn phát triển mạnh mẽ, xuất hiện nhiều loại công cụ tài chính phức tạp. Hơn nữa, hiện nay Việt Nam mới ban hành được 26 VAS nên còn thiếu rất nhiều chuẩn mực so với thông lệ quốc tế như các chuẩn mực về nông nghiệp, về thăm dò và khai thác tài nguyên khoáng sản, về nhóm công cụ tài chính phái sinh, về giá trị hợp lý, về tổn thất tài sản,… dẫn đến khi các doanh nghiệp có phát sinh các giao dịch kinh tế thuộc nhóm các chuẩn mực này thì chưa có cơ sở pháp lý để thực hiện hạch toán kế toán dẫn đến khó khăn cho công tác kế toán của doanh nghiệp.
Hiện nay, Việt Nam đang trong quá trình cải cách hành chính và thể chế một cách mạnh mẽ, hoạt động đầu tư nước ngoài ngày càng trở nên sôi động, nhu cầu các doanh nghiệp Việt Nam niêm yết hoặc thu hút vốn trên thị trường nước ngoài ngày càng gia tăng. Đặc biệt thị trường tài chính nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, thu hút ngày càng nhiều các nhà đầu tư, tổ chức nước ngoài đến tìm kiếm cơ hội kinh doanh. Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu quản lý của nền kinh tế trong giai đoạn mới, Chính phủ có chủ trương phải đẩy nhanh việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về kế toán, góp phần thúc đẩy quá trình hội nhập kinh tế với khu vực và thế giới cũng như công cuộc cải cách thể chế tại Việt Nam.
Mặc dù Việt Nam đã ban hành được hệ thống chuẩn mực kế toán, tuy nhiên do còn nhiều hạn chế và khác biệt với thông lệ quốc tế nên VAS chưa được thừa nhận rộng rãi, đặc biệt chưa đáp ứng được yêu cầu của các định chế quốc tế và nhà đầu tư nước ngoài. Mặt khác, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, các quốc gia trên thế giới đang chuyển dần từ việc áp dụng Chuẩn mực quốc gia sang Chuẩn mực quốc tế để đảm bảo các doanh nghiệp có một tiếng nói chung phục vụ các nhà đầu tư trên phạm vi toàn cầu, vì vậy việc nghiên cứu, áp dụng IFRS sẽ mang lại nhiều lợi ích to lớn trên các khía cạnh.
Từ thực tế nêu trên, cần phải xây dựng phương án, lộ trình công bố để áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế đối với các doanh nghiệp có như cầu, đủ điều kiện, đồng thời nghiên cứu, ban hành mới hệ thống chuẩn mực báo cáo tài chính Việt Nam áp dụng cho các doanh nghiệp còn lạI.

Diễn đàn IFRS Việt Nam đã được thành lập để thúc đẩy thảo luận về IFRS v

01/01/2021

SỰ CẦN THIẾT ÁP DỤNG IFRS TẠI VIỆT NAM

Cùng với xu hướng toàn cầu hóa về hợp tác và phát triển kinh tế, kế toán không còn là vấn đề mang tính nội tại, riêng biệt của từng quốc gia. Vì vậy, để phù hợp với yêu cầu đa dạng của doanh nghiệp cũng như các nhà đầu tư, các quốc gia thường cho phép các doanh nghiệp lựa chọn Chuẩn mực BCTC quốc gia hoặc Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) khi lập và trình bày BCTC. Theo tài liệu của Ủy ban Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IASB), tính đến nay đã có 131/143 quốc gia và vùng lãnh thổ (chiếm tỷ lệ 93% các nước được IASB khảo sát) đã tuyên bố về việc cho phép áp dụng IFRS dưới các hình thức khác nhau.
Phương pháp áp dụng IFRS tại các quốc gia rất đa dạng, có quốc gia cho phép áp dụng cho cả BCTC riêng của doanh nghiệp và BCTC hợp nhất của tập đoàn, nhưng có quốc gia chỉ áp dụng IFRS cho BCTC hợp nhất. Với các nước chưa cho phép doanh nghiệp áp dụng IFRS thì cũng đang trong xu thế điều chỉnh hệ thống chuẩn mực BCTC quốc gia để phù hợp và tiệm cận gần hơn với IFRS. Việc cho phép áp dụng IFRS hay không tùy thuộc vào điều kiện phát triển và tình hình thực tế của từng quốc gia. Tuy nhiên định hướng chung là áp dụng IFRS cho các đơn vị có lợi ích công chúng, còn đối với các đơn vị không có lợi ích công chúng thì thường áp dụng chuẩn mực BCTC quốc gia hoặc có thể tự nguyện áp dụng IFRS.
Trong khoảng thời gian từ năm 2000 đến 2005, Việt Nam đã ban hành 26 Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) bằng cách vận dụng có chọn lọc các quy định của chuẩn mực quốc tế phù hợp với điều kiện nền kinh tế và trình độ quản lý trong nước. So với giai đoạn chưa có chuẩn mực, VAS được đánh giá là bước tiến lớn trong sự nghiệp cải cách kế toán tại Việt Nam, là bước đi đầu tiên trong quá trình hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về kế toán, góp phần nâng cao tính minh bạch, trung thực của BCTC. VAS tại thời điểm đó đã phản ánh được nhiều giao dịch của nền kinh tế thị trường non trẻ, đặc biệt là các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế tư nhân trong giai đoạn đầu những năm 2000, giúp các doanh nghiệp và người làm công tác kế toán đã nâng cao nhận thức, thay đổi thói quen và tiếp cận dần với công tác kế toán của nền kinh tế thị trường phù hợp với thông lệ quốc tế.
Tuy nhiên, do đã được ban hành cách đây hơn 10 năm mà chưa được sửa đổi, bổ sung nên VAS ngày càng bộc lộ nhiều hạn chế, một số nội dung chưa phù hợp với các giao dịch của kinh tế thị trường trong giai đoạn mới, nhất là trong bối cảnh thị trường vốn phát triển mạnh mẽ, xuất hiện nhiều loại công cụ tài chính phức tạp. Hơn nữa, hiện nay Việt Nam mới ban hành được 26 VAS nên còn thiếu rất nhiều chuẩn mực so với thông lệ quốc tế như các chuẩn mực về nông nghiệp, về thăm dò và khai thác tài nguyên khoáng sản, về nhóm công cụ tài chính phái sinh, về giá trị hợp lý, về tổn thất tài sản,… dẫn đến khi các doanh nghiệp có phát sinh các giao dịch kinh tế thuộc nhóm các chuẩn mực này thì chưa có cơ sở pháp lý để thực hiện hạch toán kế toán dẫn đến khó khăn cho công tác kế toán của doanh nghiệp.
Hiện nay, Việt Nam đang trong quá trình cải cách hành chính và thể chế một cách mạnh mẽ, hoạt động đầu tư nước ngoài ngày càng trở nên sôi động, nhu cầu các doanh nghiệp Việt Nam niêm yết hoặc thu hút vốn trên thị trường nước ngoài ngày càng gia tăng. Đặc biệt thị trường tài chính nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, thu hút ngày càng nhiều các nhà đầu tư, tổ chức nước ngoài đến tìm kiếm cơ hội kinh doanh. Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu quản lý của nền kinh tế trong giai đoạn mới, Chính phủ có chủ trương phải đẩy nhanh việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về kế toán, góp phần thúc đẩy quá trình hội nhập kinh tế với khu vực và thế giới cũng như công cuộc cải cách thể chế tại Việt Nam.
Mặc dù Việt Nam đã ban hành được hệ thống chuẩn mực kế toán, tuy nhiên do còn nhiều hạn chế và khác biệt với thông lệ quốc tế nên VAS chưa được thừa nhận rộng rãi, đặc biệt chưa đáp ứng được yêu cầu của các định chế quốc tế và nhà đầu tư nước ngoài. Mặt khác, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, các quốc gia trên thế giới đang chuyển dần từ việc áp dụng Chuẩn mực quốc gia sang Chuẩn mực quốc tế để đảm bảo các doanh nghiệp có một tiếng nói chung phục vụ các nhà đầu tư trên phạm vi toàn cầu, vì vậy việc nghiên cứu, áp dụng IFRS sẽ mang lại nhiều lợi ích to lớn trên các khía cạnh.
Từ thực tế nêu trên, cần phải xây dựng phương án, lộ trình công bố để áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế đối với các doanh nghiệp có như cầu, đủ điều kiện, đồng thời nghiên cứu, ban hành mới hệ thống chuẩn mực báo cáo tài chính Việt Nam áp dụng cho các doanh nghiệp còn lạI.