15/04/2026
CHỤP HÌNH VỚI KHÁCH HÀNG!
Các công chứng viên, các chuyên gia đang thảo luận khá sôi nổi về việc nên giữ hay bỏ quy định Công chứng viên chụp ảnh cùng người yêu cầu công chứng (đáng chú ý, đây là quy định hoàn toàn mới và chỉ mới có hiệu lực từ 01/7/2025).
Thật trùng hợp, trong thời gian này, Dự thảo Nghị định về Văn phòng THADS và Thừa hành viên (kế thừa từ Thừa phát lại) yêu cầu: “Vi bằng phải kèm theo hình ảnh của Thừa phát lại khi trực tiếp chứng kiến sự kiện, hành vi”.
Nhân sự việc này, Thừa phát lại tôi xin đưa ra chút ý kiến về các quy định này:
Quy định bắt buộc chụp ảnh đối với cả Công chứng viên và Thừa phát lại đều có cùng một mục đích là xác thực việc Công chứng viên, Thừa phát lại đã thực sự hiện diện và trực tiếp chứng kiến sự việc. Tuy nhiên, xem xét sâu hơn, các hình ảnh này có những giá trị khác nhau:
👉Đối với lĩnh vực công chứng, trình tự, thủ tục vốn đã được kiểm soát chặt chẽ qua giấy tờ phải cung cấp và hệ thống dữ liệu, tra cứu ngăn chặn. Các bên đồng lòng, thống nhất giao dịch mới mời công chứng - ghi nhận sự THỐNG NHẤT ý chí và đó là 1 THỎA THUẬN/GIAO DỊCH.
Do đó, bức ảnh chụp chung với khách hàng có thêm ý nghĩa là nhận dạng chủ thể giao dịch, phục vụ việc hậu kiểm khi phát sinh việc nghi ngờ, lừa dối và phục vụ công tác điều tra.
Điều này là cần thiết khi việc giả người, giả giấy tờ ngày càng tinh vi, cũng chính là sự bảo vệ cho chính bản thân các công chứng viên. Nếu giải thích rõ ràng cho khách hàng về lợi ích của việc chụp hình (ai gian dối giờ thì cũng chột dạ hơn trước), giải thích về việc bảo mật và tóm lại luật quy định thế (đi văn phòng công chứng nào cũng vậy thôi) thì khách hàng chắc chắn sẽ vui vẻ chụp hình.
👉Đối với lập vi bằng, đối tượng ghi nhận là các sự kiện, hành vi mang tính "động", diễn biến liên tục (như một buổi làm việc, hiện trạng tài sản, giao thông báo...).
Sự việc lập vi bằng không phải 100% là có sự đồng thuận của các bên mà có thể chỉ là 1 trong các bên mời (sự đối lập về quyền lợi, thái độ, cảm xúc của các bên tại hiện trường thường rất rõ nét _ điển hình là vi bằng ghi nhận hành vi vi phạm).
Vi bằng tuy có thể có các bên khác ký vào nhưng về bản chất, đó là 1 văn bản ĐƠN PHƯƠNG của 1 bên thứ ba, độc lập chứ không phải là 1 thỏa thuận nên lời chứng này ảnh hưởng quyền lợi người khác ví dụ vi bằng ghi nhận việc thông báo đòi nhà, vi bằng ghi nhận việc chiếm giữ nhà, vi bằng ghi nhận vi phạm trong xây dựng... nên dễ gây phản ứng; đặt ra câu hỏi "đó có phải là sự thật mà ông đã chứng kiến? Ông thực sự có ở hiện trường không?"
Do đó, bức ảnh có mặt Thừa phát lại tại hiện trường giúp chứng minh sự hiện diện của Thừa phát lại về không gian và thời gian. Nó giúp trả lời cho câu hỏi: "Thừa phát lại có thực sự ở hiện trường, tai nghe mắt thấy hay chỉ ở văn phòng “sáng tác” vi bằng?
Trước đây và quy định hiện tại đều không có quy định cứng ở tầm quy phạm pháp luật là Thừa phát lại phải chụp hình với khách hàng nhưng các Sở Tư pháp địa phương đều lưu ý Thừa phát lại phải làm việc đó. Do không có quy định cứng nên Thừa phát lại đôi lúc cũng gặp phải phản ứng từ khách hàng.
Do đó, quy định tại dự thảo như trên phải nói là mong mỏi, là đề xuất bấy lâu nay của chúng tôi mỗi lần kiến nghị, góp ý, là cơ sở để chúng tôi đề nghị chụp hình với khách hàng, tăng sức nặng trong lời chứng.
Có ý kiến e ngại rằng, việc luật hóa quy định bắt buộc Công chứng viên hay Thừa phát lại phải chụp hình cùng khách hàng sẽ tạo ra sự xung đột với quyền của cá nhân đối với hình ảnh tại Điều 32 Bộ luật Dân sự. Sự lo lắng này là có cơ sở khi quyền nhân thân luôn được pháp luật đề cao, nhưng nếu xem xét thấu đáo, việc này chưa hẳn xung đột:
Thứ nhất, xét về mục đích, bức ảnh của Công chứng viên hay Thừa phát lại không được sử dụng để khai thác thương mại, quảng cáo hay bôi nhọ cá nhân. Đây là hoạt động bổ trợ tư pháp được Nhà nước giao phó nhằm lưu trữ, bảo đảm an toàn pháp lý và tạo lập nguồn chứng cứ hợp pháp. Pháp luật cũng đặt ra quy định về việc bảo vệ bí mật thông tin khách hàng nên những hình ảnh đó sẽ không được tiết lộ tùy tiện.
Thứ hai, xét về yếu tố "sự đồng ý", khi người dân chủ động tìm đến tổ chức hành nghề để yêu cầu dịch vụ công chứng hay lập vi bằng, điều đó đồng nghĩa với việc họ đã chấp thuận tuân thủ các trình tự, thủ tục do luật định. Hơn thế nữa, việc chụp ảnh và lưu trữ trong hồ sơ chủ yếu để hậu kiểm, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính các bên tham gia trước rủi ro giả mạo, lừa dối. Việc ngăn chặn các hành vi gian lận pháp lý cũng chính là góp phần bảo vệ trật tự an toàn xã hội – tương thích với tinh thần sử dụng hình ảnh vì "lợi ích công cộng" tại Điều 32 Bộ luật Dân sự.
Do đó, việc trao quyền – đồng thời là nghĩa vụ – yêu cầu Thừa phát lại phải có hình ảnh xuất hiện cùng sự kiện mình chứng kiến là rất quan trọng và đảm bảo giá trị chứng minh của Vi bằng.
Tóm lại, tôi hoàn toàn ủng hộ quy định mới tại dự thảo về việc bắt buộc Thừa phát lại phải chụp hình khi lập vi bằng. Thay vì phải trình bày dài dòng thì cứ để các bức ảnh lên tiếng.
