06/09/2026
AI trả lời:
Về mặt kỹ thuật lập luận pháp lý, quan điểm của chị hoàn toàn chính xác: **một quan hệ/hành vi giao kết cụ thể không thể cùng lúc vừa vi phạm điều cấm (Điều 128) vừa giả tạo (Điều 129 BLDS 2005)**. Tuy nhiên, việc nguyên đơn nêu cả hai điều luật chưa hẳn là "tào lao", mà phụ thuộc vào cách thức họ xây dựng yêu cầu khởi kiện.
**Bản chất pháp lý khác biệt giữa Điều 128 và Điều 129 BLDS 2005**
* **Điều 129 (Vô hiệu do giả tạo):** Các bên xác lập giao dịch một cách giả tạo nhằm che giấu một giao dịch dân sự khác, hoặc giả tạo nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba. Ở đây có sự khiếm khuyết về **ý chí thật** (ý chí bày tỏ ra ngoài không phản ánh đúng ý chí nội tâm của các bên).
* **Điều 128 (Vô hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật, trái đạo đức xã hội):** Giao dịch có mục đích, nội dung vi phạm các quy định cấm của pháp luật hoặc trái các chuẩn mực đạo đức. Ở đây đánh giá vào **mục đích và nội dung** của giao dịch, bất kể ý chí đó là thật hay giả tạo.
Vì hai căn cứ này mang tính chất loại trừ lẫn nhau trên cùng một đối tượng xem xét, nên nếu nguyên đơn khẳng định: *"Hợp đồng này vừa có hiệu lực ý chí giả tạo, vừa trực tiếp vi phạm điều cấm trong cùng một hành vi"* thì lập luận đó **mâu thuẫn và sai về kỹ thuật áp dụng pháp luật**.
---
**Khi nào yêu cầu của nguyên đơn bị xem là mâu thuẫn ("tào lao"), khi nào chấp nhận được?**
* **Bị xem là luẩn quẩn, mâu thuẫn:** Nguyên đơn chỉ đưa ra một tình tiết duy nhất nhưng lại gán ghép cùng lúc cả hai chế định mà không phân định rõ (ví dụ: vừa bảo hợp đồng mua bán nhà đất là giả tạo để vay tiền, vừa bảo hợp đồng mua bán đó vi phạm điều cấm vì giá ghi thấp hơn thực tế nhằm trốn thuế).
* **Có thể chấp nhận được trong tố tụng (Yêu cầu dự phòng hoặc đa hợp đồng):**
* **Đưa ra lập luận bậc thang (dự phòng):** Nguyên đơn yêu cầu Tòa án tuyên vô hiệu theo Điều 129 (do giả tạo che giấu giao dịch khác); trường hợp Tòa án không chấp nhận yếu tố giả tạo mà công nhận giao dịch đó là thật, thì yêu cầu tuyên vô hiệu theo Điều 128 (vì nội dung/mục đích của giao dịch vi phạm điều cấm).
* **Có hai giao dịch song song (giao dịch giả tạo và giao dịch bị che giấu):** Giao dịch công khai bên ngoài bị vô hiệu theo **Điều 129** (giả tạo). Còn giao dịch thực tế bị che giấu bên trong lại vi phạm điều cấm hoặc trái đạo đức xã hội nên bị xem xét vô hiệu theo **Điều 128**.
**Cách xử lý của Tòa án**
Tòa án chỉ bị giới hạn bởi phạm vi khởi kiện của đương sự (tuyên bố hợp đồng vô hiệu), chứ không bị ràng buộc bởi điều luật mà đương sự viện dẫn:
1. Thẩm phán sẽ làm rõ bản chất thực tế của quan hệ tranh chấp thông qua chứng cứ và lời khai.
2. Tòa án chỉ lựa chọn **duy nhất một điều luật** phù hợp nhất với bản chất hành vi để tuyên vô hiệu (hoặc Điều 128, hoặc Điều 129), chứ bản án sẽ không viện dẫn cùng lúc cả hai điều cho cùng một lý do vô hiệu.
Nếu chị đang ở vị trí bị đơn hoặc người có quyền lợi liên quan, chị hoàn toàn có thể chỉ ra sự mâu thuẫn, thiếu nhất quán trong quan điểm của nguyên đơn để yêu cầu họ làm rõ: *Họ đang kiện vì "ý chí giả tạo" hay kiện vì "nội dung, mục đích vi phạm điều cấm"?*