15/05/2026
Tú phải nói thật “Đơn khởi kiện” đôi khi viết thiếu một dòng, anh chị có thể mất cả vụ án!
Hơn mười năm hành nghề, tôi luôn nói với khách hàng và đồng nghiệp một câu: "Đơn khởi kiện viết thiếu một dòng, có thể mất cả vụ án." Nghe có vẻ phóng đại, nhưng thực tế đã chứng minh nhiều lần.
Hôm nay tôi xin kể lại hai câu chuyện có thật mà bản thân từng trực tiếp tham gia.
CÂU CHUYỆN THỨ NHẤT – 10 năm đi kiện, 500 TRIỆU "BAY MẤT" VÌ MỘT CÂU CHỮ
Một khách hàng bên Quận 8 (cũ) đến văn phòng tôi với hợp đồng đặt cọc mua nhà trị giá 500 triệu đồng. Bên bán đột ngột tăng giá rồi đơn phương hủy hợp đồng. Theo Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015, bên nhận đặt cọc nếu từ chối giao kết hợp đồng thì phải trả lại tài sản đặt cọc và một khoản tiền tương đương giá trị tài sản đặt cọc – tức là phải trả gấp đôi, trừ khi có thỏa thuận khác.
Tôi xem lại Đơn khởi kiện mà anh đã tự nộp trước đó. Có 2 lỗi:
1. Phần "Yêu cầu khởi kiện" chỉ vỏn vẹn một dòng: "Yêu cầu bị đơn hoàn trả số tiền đặt cọc 500.000.000 đồng." Không một chữ nào về tiền phạt cọc.
2. Yêu cầu khởi kiện không rõ, ghi nước đôi: Yêu cầu bị đơn tiếp tục thực hiện hợp đồng mua bán, trường hợp không tiếp tục thì phải hoàn trả số tiền đặt cọc.
Kết quả: Tòa án tuyên buộc bị đơn trả lại đúng 500 triệu. Yêu cầu phạt cọc 500 triệu nữa – tòa không xét, vì nguyên đơn không yêu cầu trong Đơn khởi kiện. Khi anh đề nghị bổ sung tại phiên tòa, bên bị đơn không đồng ý, và theo Điều 244 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, tòa chỉ chấp nhận việc thay đổi, bổ sung yêu cầu khởi kiện nếu không vượt quá phạm vi yêu cầu ban đầu.
500 triệu đồng tiền phạt cọc đã chính thức "bay mất" chỉ vì một dòng đơn không đầy đủ.
Còn riêng cái yêu cầu nước đôi, tôi không hiểu ai đã chỉ anh làm đơn như vậy, nhưng ngốn của anh mất 10 năm. Anh gặp tôi ở năm thứ 9, và có những thứ tôi không thể sửa lại được.
CÂU CHUYỆN THỨ HAI Ở CẦN THƠ – VỤ ĐÒI ĐẤT KÉO DÀI GẦN 4 NĂM, KIỆN BỊ ĐƠN LẤN ĐẤT 4 THỬA, QUÁ TRÌNH ĐO ĐẠC THẤY LẤN LUÔN THỬA THỨ 5.

Vụ thứ hai phức tạp hơn nhiều. Một gia đình nhờ tôi giúp đòi lại phần đất gần hơn 400m² mà người hàng xóm đã chiếm giữ suốt hơn 20 năm, nay đã được cấp sổ đối với phần đất lấn chiếm. Họ thua ở Sơ Thẩm, nhờ bên tôi ở phiên Phúc Thẩm. Ra phiên tòa, Tòa xác định yêu cầu khởi kiện tại đơn kiện ban đầu chỉ nói giải quyết tranh chấp 4 thửa, thực chất 4 thửa này tranh chấp chưa tới 100m2. Còn phần tranh chấp hơn 300m2 kia thuộc thửa thứ 5, tòa không xem xét. Cuối cùng tòa xử y án sơ thẩm dù bên mình đã trình bày đầy đủ luận cứ xác đáng để hủy án sơ thẩm. Bản án giải quyết tranh chấp đất đai sơ thẩm rất sơ sài, phần nhận định của Tòa án chỉ đúng nửa trang A4.
Nếu ngay từ đầu Đơn khởi kiện được soạn đầy đủ thì toàn bộ tranh chấp đã được giải quyết trong cùng một bản án.
VẤN ĐỀ NẰM Ở ĐÂU?
Cả hai vụ việc đều có chung một điểm chết người: phạm vi yêu cầu khởi kiện không đầy đủ, không rõ ràng.
Tòa án Việt Nam xét xử theo nguyên tắc "tòa án chỉ giải quyết trong phạm vi yêu cầu của đương sự" (Điều 5 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015). Bạn yêu cầu gì, tòa xét cái đó. Bạn quên yêu cầu, tòa không tự thêm vào. Điều này khác hẳn quan niệm "kiện ra tòa thì tòa sẽ xử cho hết" mà nhiều người vẫn nghĩ.
SÁU BÀI HỌC ĐỂ VIẾT ĐƠN KHỞI KIỆN ĐÚNG
1. Liệt kê đầy đủ mọi yêu cầu, cả chính lẫn phụ. Đòi tiền cọc thì phải nghĩ đến tiền phạt cọc và lãi chậm trả. Đòi đất thì phải nghĩ đến tài sản trên đất, hoa lợi, giá trị sử dụng. Đừng để "quên" thành tiền mất.
2. Định lượng cụ thể bằng con số. Bao nhiêu tiền, mét vuông nào, từ ngày nào đến ngày nào, lãi suất bao nhiêu phần trăm. Yêu cầu chung chung kiểu "bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật" sẽ bị tòa yêu cầu sửa đổi, bổ sung.
3. Xác định đúng tư cách đương sự. Sai tên, sai địa chỉ, thiếu người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đều có thể khiến vụ án bị đình chỉ hoặc trả lại đơn.
4. Viện dẫn căn cứ pháp lý. Không bắt buộc theo Điều 189 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, nhưng có thì đơn thuyết phục hơn và cho thấy nguyên đơn hiểu rõ quyền lợi của mình.
5. Đính kèm tài liệu, chứng cứ ngay từ đầu. Hợp đồng, biên nhận, sổ đỏ, tin nhắn, ghi âm, vi bằng – đừng để đến khi xét xử mới đi tìm.
6. Tham vấn luật sư trước khi nộp đơn. Phí tư vấn ban đầu thường nhỏ hơn rất nhiều so với chi phí kéo dài vụ án hoặc thua kiện oan vì đơn viết sai.
LỜI KẾT
Đơn khởi kiện không chỉ là một văn bản thủ tục. Đó là viên gạch đầu tiên đặt nền cho cả "tòa nhà" vụ án. Viên gạch lệch một li, tòa nhà có thể nghiêng cả mét. Trước khi đặt bút ký vào Đơn khởi kiện, hãy dành thêm một giờ suy nghĩ thật kỹ – một giờ đó có thể tiết kiệm cho bạn nhiều năm theo kiện và nhiều trăm triệu đồng tiền mất oan.
Công ty Luật Minh Tú sẵn sàng đồng hành cùng quý vị từ những dòng chữ đầu tiên của Đơn khởi kiện.
📍 Trụ sở: 4/9 Đường số 3, Cư xá Đô Thành, P. Bàn Cờ, Q.3, TP. HCM
📍 Chi nhánh: 81 Xô Viết Nghệ Tĩnh, Phường Cẩm Lệ, Tp. Đà Nẵng
☎️ Hotline: 19000031 - 0907 374 868
