04/04/2023
“BẠN ĐỪNG BỎ RƠI TÔI… NGHE BẠN!”
Sau buổi làm việc với luật sư tại trại giam, trước khi quay lại phòng giam, bạn ngoảnh lại nhìn tôi và để lại câu nói đắng lòng này. Ánh mắt bạn chất chứa sự tuyệt vọng tận cùng… Nó đeo đuổi tôi suốt nhiều tháng liền. Nó liên tục ám ảnh tôi không chỉ lúc làm việc mà trong cả giấc ngủ.
Tôi biết bạn, từ những năm tháng học Đại học ở thập niên 1980. Một người thi đậu ĐH Bách khoa từ chốn nghèo Côn Đảo, bạn thật sự giỏi giang… Đối với tôi, bạn là người bạn tốt.
Hơn 30 năm sau, bạn cần tôi giúp, với tư cách là luật sư bào chữa cho bạn. Bạn bị cáo buộc vi phạm quy định quản lý gây thất thoát tài sản.
Với các cơ quan tiến hành tố tụng cấp sơ thẩm, bạn đã phạm tội đặc biệt nghiêm trọng. Tin vào cảm giác hay lý trí đây? Cơ quan tố tụng đã buộc phạm tội thì có sai bao giờ? Nếu không vi phạm pháp luật thì sao bị bắt giam, ở tù? Đó là lối suy nghĩ thường thấy.
Trước khi tiếp xúc nhiều lần với bạn, chưa xem đầy đủ hồ sơ vụ án, tôi cũng đã có lúc suy nghĩ như thế. Con người mà bạn...!
Nhưng sau khi làm việc, tâm sự với bạn ở Trại giam nhiều lần, tôi dần dần hiểu ra một số việc. Tiếp xúc với đồng nghiệp của bạn, lại hiểu hơn một chút nữa… Làm việc với những người tiến hành tố tụng, lại hiểu thêm một cấp độ nữa. Mỗi lần tiếp xúc lại mang đến góc nhìn khác với cách nhìn của cáo trạng lạnh lùng.
---
Archimedes đã nói “nếu cho tôi một điểm tựa, tôi sẽ nhấc cả quả đất này lên”. Vậy “điểm tựa” trong vụ án này là đâu?
Chứng thư thẩm định giá tài sản là cơ sở để giám định thất thoát tài sản. Tại sao Kết luận giám định có trong hồ sơ vụ án mà chứng thư thì “biến mất”! Tôi gửi văn bản “năn nỉ, van xin” Viện KS tỉnh đưa chứng thư này vào hồ sơ vụ án. Lặng thinh. Khiếu nại lên VKS Tối cao, Viện chuyển đơn cho VKS tỉnh. Im lặng.
Cái ánh mắt tuyệt vọng ấy lại ám ảnh…! Khiếu nại lên HĐXX sơ thẩm. May sao, Tòa sáng suốt yêu cầu VKS đưa tài liệu này vào hồ sơ vụ án. VKS không đồng ý. Về sau, Tòa phải thu thập chứng cứ trên tại cơ quan khác.
Lúc này, mình là “ông Archimedes” nhưng không phải “tìm thấy cục xà phòng, khi nằm trong bồn nước đầy” mà tìm thấy con đường cứu bạn mình. Nhưng cuộc đời đâu dễ dàng như thế...! Vì vài lý do, mình bị người ta cản trở tham gia phiên Tòa sơ thẩm.
Vắng mình, bạn chơi vơi giữa vành móng ngựa khi nghe HĐXX sơ thẩm tuyên phạt 12 năm tù giam, bồi thường gần 11 tỷ. Oan quá phải không bạn!? Bạn kể: “Tôi muốn ngã quỵ , ngay sau khi Tòa tuyên…” khi tôi gặp lại bạn trong trại giam sau đó. Cảm giác cổ họng nghẹn ứ khi nghe bạn nói “Tôi tin ông…”, “Ông đừng bỏ rơi tôi… nghe bạn!”. Sao mà đắng lòng đến thế!
---
Thế rồi, nhiều tháng liên tục, các tình tiết vụ án đeo đuổi tôi mọi lúc, mọi nơi. Gặp ai, cũng nói về vụ án này. Tôi như bị ám ảnh…
Cuối cùng, “thánh nhân đãi kẻ khù khờ”, các chứng cứ đắt giá nhất trong vụ án đã xuất hiện. Đều là những chứng cứ rất thuyết phục. Cả 3 luật sư bào chữa đều vui mừng, vậy là “ánh sáng cuối đường hầm đã được tìm thấy…”.
Phiên Tòa phúc thẩm khai mạc. Những luận cứ của luật sư bào chữa được thể hiện sức mạnh của mình. Tòa chấp nhận hầu hết các luận điểm, với những chứng cứ thuyết phục của các luật sư. Tòa tuyên hủy toàn bộ bản án sơ thẩm và điều tra xét xử lại. Sau niềm vui dâng trào, tôi lại lặng lẽ… nghĩ suy một mình.
Lẽ ra, Tòa có quyền tuyên bạn tôi vô tội (Điều 13, Bộ Luật Tố tụng hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017), vì các chứng cứ hoàn toàn hợp pháp, rõ ràng, chính xác, không cần chứng minh tại tòa. Nhưng bạn vô tội, thì ai là người có tội…? Đằng sau một cái sai có rất nhiều cái sai khác cần được xem xét.
Thôi đành chấp nhận vậy… Dù sao, bây giờ bạn vẫn đang là người không có tội. Sau cơn mưa, trời lại tạnh nhỉ! Hãy tin tưởng vào pháp luật, “khóc nhục, rên hèn, van yếu đuối, nhận đau khổ gửi vào im lặng là những lũ người câm…”. Bạn và chúng tôi đã đứng hiên ngang từ trước tới giờ, tiếp tục đi đến cùng bạn nhé!
Bạn vô tội…!