13/02/2019
Trường hợp nào được pháp luật cho phép mang thai hộ và trường hợp nào là vi phạm pháp luật?
Đối tượng cần được tư vấn tâm lý từ bác sĩ và Luật sư
Theo nghị định 10/2015/NĐ-CP quy định về sinh con bằng kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm và điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo, quy định chỉ cho phép mang thai hộ với mục đích nhân đạo.
Đối tượng được áp dụng là các cặp vợ chồng vô sinh vì hiếm muộn có quyền nhờ mang thai hộ . Theo đó, người có nhu cầu nhờ mang thai hộ gửi hồ sơ đề nghị thực hiện mang thai hộ đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được phép thực hiện kỹ thuật này.
Điều 14 của nghị định quy định hồ sơ gồm 12 loại giấy tờ như: đơn đề nghị, bản cam kết tự nguyện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo, bản xác nhận tình trạng chưa có con chung của vợ chồng, xác nhận về mối quan hệ thân thích cùng hàng, cam đoan của người đồng ý mang thai hộ là chưa mang thai hộ lần nào, xác nhận của chồng người mang thai hộ (trường hợp người mang thai hộ có chồng) về việc đồng ý cho mang thai hộ, bản thỏa thuận về mang thai hộ vì mục đích nhân đạo giữa vợ chồng nhờ mang thai hộ và bên mang thai hộ theo mẫu quy định...
Hồ sơ hợp lệ được gửi cho cơ sở y tế được phép thực hiện kỹ thuật mang thai hộ vì mục đích nhân đạo. Theo quy định, cả nước hiện có 4 cơ sở được phép gồm: Bệnh viện Phụ sản trung ương (Hà Nội); Bệnh viện Đa khoa trung ương Huế; Bệnh viện Phụ sản Từ Dũ TP.HCM và Bệnh viện Mỹ Đức (TP.HCM). Cơ sở y tế nhận được hồ sơ có trách nhiệm kiểm tra chặt chẽ pháp lý hồ sơ để quyết định việc thực hiện kỹ thuật mang thai hộ.
Với những hồ sơ hợp lệ, giữa hai bên còn cần ký hợp đồng dân sự được luật sư tư vấn. Cả hai bên cũng sẽ cùng được tư vấn cả về y tế, tâm lý, pháp lý theo quy định. Người mang thai hộ phải có xác nhận mối quan hệ thân thích cùng hàng (là người thân thích cùng hàng của bên vợ hoặc bên chồng nhờ mang thai hộ bao gồm: anh, chị, em cùng cha mẹ, cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha; anh, chị, em con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì của họ; anh rể, em rể, chị dâu, em dâu của người cùng cha mẹ hoặc cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha với họ) và chỉ được mang thai hộ duy nhất một lần.
Tổ chức đẻ thuê phạt tù đến 5 năm
Các quy định chặt chẽ về hồ sơ đề nghị mang thai hộ tại nghị định 10 sẽ tránh tình trạng "đẻ thuê". "Thực tiễn có thể các đối tượng lợi dụng, giả mạo hồ sơ, giấy tờ qua mặt cơ quan chức năng, cơ sở y tế để tổ chức đẻ thuê. Khi ấy, các đối tượng sẽ bị xử lý hình sự về tội danh tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại theo điều 187 Bộ luật hình sự 2015 có hình phạt tù tối đa đến 5 năm, phạt tiền đến 200 triệu đồng, cấm hành nghề đến 5 năm..."
Ngoài vi phạm "đẻ thuê" bị xử lý theo Bộ luật hình sự, thực tế còn có những vi phạm khác về mang thai hộ nhưng không bị chế tài nào về dân sự hay hành chính vì luật không có quy định, mặc dù Luật hôn nhân gia đình 2014 có quy định: "Các bên trong quan hệ sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, mang thai hộ vi phạm điều kiện, quyền, nghĩa vụ được quy định tại luật này thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý theo trách nhiệm dân sự, hành chính, hình sự".
Ví dụ, có trường hợp vì quan niệm thích con trai dù đã có các con gái, trong khi vợ không sinh sản được nữa nên nhờ bà con thân thích mang thai hộ để hi vọng có con trai.
Tại Bệnh viện Từ Dũ (TP.HCM), việc triển khai và thực hiện kỹ thuật mang thai hộ rất nghiêm ngặt từ bước tư vấn ban đầu, hội chẩn và tiến hành điều trị. Người bệnh đến đăng ký tư vấn, được tư vấn, được hội chẩn tại khoa. Sau đó, người bệnh sẽ được tư vấn chuẩn bị các giấy tờ theo quy định, được tư vấn các mặt về tâm lý, y tế, pháp luật cho người nhờ mang thai hộ và người mang thai hộ.
Hồ sơ còn phải được hội chẩn, hội đồng bệnh viện cho phép mang thai hộ trước khi thực hiện điều trị. Ngoài những quy định trên, bệnh viện cùng luật sư (Đoàn luật sư TP.HCM) còn phải xác nhận rõ mối quan hệ thân thích cùng hàng...
Nguồn báo “Tuổi trẻ (2019)”