13/10/2026
KHÁCH HÀNG KHÔNG PHẢI “TƯ LIỆU PR” ĐỂ LUẬT SƯ TÙY Ý SỬ DỤNG
Một bức ảnh chụp cùng khách hàng, một câu chuyện tranh chấp, một kết quả xét xử có thể giúp luật sư thu hút sự chú ý. Nhưng từng tham gia giải quyết vụ việc không đồng nghĩa được tùy ý sử dụng hình ảnh, thông tin và hoàn cảnh của khách hàng để quảng bá. Ranh giới giữa giới thiệu năng lực và vi phạm quyền của khách hàng nằm ở sự đồng ý, tính trung thực và trách nhiệm nghề nghiệp.
Khách hàng bước vào văn phòng luật sư thường mang theo một vấn đề chưa thể tự giải quyết: tài sản có nguy cơ mất, gia đình đổ vỡ, quyền lợi bị xâm phạm hoặc một cáo buộc cần được làm sáng tỏ. Họ cung cấp giấy tờ, kể chuyện riêng tư và đặt niềm tin vào người sẽ bảo vệ mình.
Những thông tin ấy có thể trở thành chất liệu hấp dẫn trên mạng xã hội. Một vụ án được dư luận quan tâm dễ kéo theo hàng nghìn lượt chia sẻ. Một bức ảnh cùng khách hàng có thể được dùng để giới thiệu kinh nghiệm. Một kết quả thuận lợi có thể xuất hiện trên trang quảng bá dịch vụ.
Luật sư có quyền giới thiệu hoạt động nghề nghiệp. Tuy nhiên, quyền đó phải được thực hiện trong giới hạn pháp luật và chuẩn mực đạo đức. Quyền tiếp cận thông tin để làm việc không tự động trở thành quyền công bố thông tin để quảng bá.
Có ảnh trong tay chưa chắc có quyền sử dụng
Điều 32 Bộ luật Dân sự năm 2015 xác lập quyền của cá nhân đối với hình ảnh của mình. Về nguyên tắc, việc sử dụng hình ảnh phải được người có hình ảnh đồng ý. Nếu sử dụng vì mục đích thương mại thì phải trả thù lao, trừ khi các bên có thỏa thuận khác. Pháp luật cũng quy định những ngoại lệ nhất định đối với việc sử dụng hình ảnh.
Trong hoạt động nghề nghiệp, một bức ảnh có thể được chụp để lưu niệm, xác nhận buổi làm việc hoặc ghi nhận sự kiện. Nhưng sự đồng ý chụp ảnh chưa chắc đã bao gồm sự đồng ý đưa ảnh lên quảng cáo dịch vụ, gắn với thương hiệu khác hoặc sử dụng kéo dài trong những chiến dịch truyền thông về sau.
Tương tự, khách hàng đồng ý cho đăng bài về diễn biến vụ án không có nghĩa mọi thông tin trong hồ sơ đều được phép công khai. Khách hàng chấp thuận truyền thông trên một kênh cụ thể cũng chưa chắc đã chấp thuận việc đưa hình ảnh sang các kênh khác với mục đích khác.
Khi có tranh chấp, điều cần đối chiếu là nội dung và phạm vi đồng ý thực tế: ai được sử dụng, sử dụng thông tin nào, trên kênh nào, nhằm mục đích gì và trong thời gian nào.
Một bức ảnh đã xuất hiện trên mạng không vì thế trở thành tài sản chung để bất kỳ ai tùy ý dùng cho hoạt động quảng bá. Việc sử dụng lại vẫn cần được đánh giá theo hoàn cảnh, mục đích và căn cứ pháp luật.
Khách hàng đồng ý công khai hình ảnh chưa chắc đồng ý công khai hồ sơ
Quyền hình ảnh và nghĩa vụ bảo mật thông tin khách hàng là hai vấn đề có liên quan nhưng không trùng nhau.
Một người có thể đồng ý xuất hiện trong ảnh chụp cùng luật sư, nhưng không đồng ý công bố nội dung tranh chấp tài sản, tình trạng sức khỏe, quan hệ gia đình hoặc chiến lược giải quyết vụ án. Sự chấp thuận đối với bức ảnh không thể được hiểu thành sự cho phép công khai toàn bộ câu chuyện.
Quy tắc 7.1 của Bộ Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam yêu cầu bảo mật thông tin khách hàng cả trong quá trình cung cấp dịch vụ và sau khi dịch vụ kết thúc, trừ trường hợp khách hàng đồng ý hoặc pháp luật có quy định khác.
Nghĩa vụ ấy cần được đặc biệt chú ý khi luật sư thay đổi nơi làm việc. Việc chấm dứt quan hệ với một tổ chức hành nghề không xóa bỏ trách nhiệm bảo mật đối với thông tin đã tiếp cận.
Hồ sơ từng xử lý, câu chuyện từng được nghe và hình ảnh từng được lưu giữ không mặc nhiên trở thành nguồn nội dung quảng bá cho nơi hành nghề mới. Quyền sử dụng phải được xác định riêng, dựa trên thỏa thuận và quy định áp dụng.
Một bức ảnh thật vẫn có thể tạo ra thông điệp sai
Thông tin quảng bá gây hiểu nhầm không nhất thiết phải bắt đầu từ một bức ảnh giả hay một sự kiện được bịa đặt. Đôi khi, bức ảnh hoàn toàn có thật nhưng chú thích lại khiến công chúng hiểu sai về vai trò của người xuất hiện trong ảnh.
Một người từng tham gia hỗ trợ có thể được giới thiệu như người trực tiếp thực hiện toàn bộ vụ việc. Một luật sư từng làm việc trong nhóm có thể được mô tả như người duy nhất tạo ra kết quả. Một vụ án do tổ chức khác tiếp nhận và thực hiện có thể được đặt trên trang quảng bá theo cách khiến người đọc tưởng rằng đó là dịch vụ của công ty mới.
Nếu bài viết tập trung vào kiến thức pháp lý nhưng vẫn công bố những chi tiết riêng tư không cần thiết, quyền lợi của khách hàng có thể bị ảnh hưởng. Nếu câu chuyện được gắn dày đặc với lời mời sử dụng dịch vụ, thương hiệu và thông tin liên hệ, yếu tố quảng bá cũng cần được nhận diện.
Không phải mọi bài phổ biến pháp luật đều buộc phải nêu tên, đăng ảnh hoặc thuật lại đầy đủ hoàn cảnh của một người cụ thể. Trong nhiều trường hợp, có thể sử dụng tình huống giả định, loại bỏ chi tiết nhận diện hoặc phân tích nguyên tắc pháp lý mà vẫn truyền đạt được nội dung cần thiết.
Ẩn tên cũng chưa chắc đã bảo vệ được danh tính. Nghề nghiệp, quan hệ gia đình, địa điểm, thời gian và diễn biến đặc biệt của vụ việc, khi kết hợp với nhau, có thể khiến người đọc dễ dàng nhận ra nhân vật.
Bởi vậy, trách nhiệm của người truyền thông không dừng ở việc thay tên bằng một chữ cái. Cần cân nhắc tổng thể khả năng nhận diện và hậu quả có thể phát sinh đối với khách hàng.
Khi quyền bị xâm phạm, việc xử lý cần dựa trên chứng cứ
Nếu cho rằng hình ảnh bị sử dụng trái phép, người có hình ảnh có thể yêu cầu chấm dứt việc sử dụng. Điều 32 Bộ luật Dân sự còn quy định quyền yêu cầu Tòa án áp dụng các biện pháp như thu hồi, tiêu hủy, chấm dứt sử dụng hình ảnh và bồi thường thiệt hại theo pháp luật.
Để bảo vệ quyền lợi, cần lưu giữ bài đăng, hình ảnh, video, thời điểm công bố, đường dẫn và những thỏa thuận liên quan. Nội dung trao đổi về việc đồng ý truyền thông cũng có thể là chứng cứ quan trọng.
Tuy nhiên, cần phân biệt yêu cầu chấm dứt sử dụng, yêu cầu bồi thường và việc xem xét trách nhiệm nghề nghiệp. Mỗi vấn đề có điều kiện và căn cứ riêng. Không phải mọi bài đăng có hình khách hàng đều vi phạm; cũng không phải chỉ cần gọi một nội dung là “PR” thì đã đủ để kết luận người đăng có lỗi.
Việc xác định trách nhiệm phải dựa trên quyền sử dụng thực tế, phạm vi đồng ý, nội dung công bố và tác động của hành vi. Cách phản ánh sai phạm cũng cần chính xác, tránh biến việc bảo vệ khách hàng thành một cuộc công kích cá nhân.
Uy tín luật sư còn nằm ở cách giữ gìn câu chuyện của khách hàng
Một người tìm đến luật sư có thể đang ở thời điểm yếu thế, lo lắng hoặc chịu áp lực lớn. Trong hoàn cảnh ấy, sự đồng ý truyền thông cần được giải thích rõ để họ hiểu mình đang cho phép điều gì và thông tin có thể được sử dụng đến đâu.
Thỏa thuận rõ ràng giúp bảo vệ cả khách hàng lẫn người hành nghề. Nhưng ngoài câu hỏi “có được phép đăng hay không”, luật sư còn cần cân nhắc “việc đăng này có cần thiết và phù hợp với lợi ích của khách hàng hay không”.
Uy tín nghề nghiệp thể hiện trong năng lực giải quyết vụ việc, tính trung thực khi giới thiệu thành quả và sự thận trọng với những thông tin được khách hàng tin tưởng giao phó.
Khách hàng trao hồ sơ để được bảo vệ quyền lợi. Mỗi lần sử dụng câu chuyện của họ trước công chúng, luật sư cần bảo đảm sự tin tưởng ấy tiếp tục được giữ gìn.
✍️ Tác giả: Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền
