20/09/2023
CÁC HÌNH THỨC TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI: TRỌNG TÀI QUY CHẾ VÀ TRỌNG TÀI VỤ VIỆC
Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp thông qua hoạt động của Trọng tài viên với tư cách là bên thứ ba độc lập nhằm chấm dứt các xung đột bằng việc đưa ra phán quyết trọng tài buộc các bên tôn trọng và thực hiện. Trọng tài thương mại tồn tại dưới hai hình thức, đó là trọng tài vụ việc và trọng tài quy chế.
Trọng tài vụ việc được ghi nhận tại pháp luật trọng tài tại nhiều quốc gia trên thế giới ở mức độ sâu, rộng khác nhau. Tại Việt Nam, trọng tài vụ việc là hình thức giải quyết tranh chấp theo quy định của Luật Trọng tài thương mại năm 2010 và trình tự, thủ tục do các bên thỏa thuận.
Trọng tài quy chế có những đặc điểm nổi bật như sau: Thứ nhất, trọng tài quy chế được tổ chức dưới hình thức các trung tâm trọng tài là các tổ chức phi chính phủ; tuy nhiên các trung tâm trọng tài vẫn luôn đặt dưới sự quản lí và hỗ trợ của Nhà nước. Thứ hai, các trung tâm trọng tài có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng tồn tại độc lập với nhau. Thứ ba, tổ chức và quản lí ở các trung tâm trọng tài đơn giản, gọn nhẹ. Thứ tư, mỗi Trung tâm trọng tài tự quyết định về lĩnh vực hoạt động và có quy tắc tố tụng riêng. Thứ năm, hoạt động xét xử của trung tâm trọng tài được tiến hành bởi các trọng tài viên của trung tâm.
Trọng tài quy chế ở các quốc gia trên thế giới thường được tổ chức dưới những hình thức đa dạng, như trung tâm trọng tài, hiệp hội trọng tài hay viện trọng tài. Tại Việt Nam, trọng tài quy chế là hình thức giải quyết tranh chấp tại một Trung tâm trọng tài theo quy định của Luật Trọng tài thương mại năm 2010 và quy tắc tố tụng của Trung tâm trọng tài đó.
Trọng tài vụ việc có những đặc điểm rất đặc trưng. Thứ nhất, trọng tài vụ việc chỉ được thành lập khi phát sinh tranh chấp và tự chấm dứt hoạt động khi giải quyết xong tranh chấp. Thứ hai, trọng tài vụ việc không có trụ sở thường trực, không có bộ máy điều hành và không có danh sách Trọng tài viên riêng. Thứ ba, trọng tài vụ việc không có quy tắc tố tụng riêng. Quy tắc tố tụng để giải quyết vụ tranh chấp phải được các bên thỏa thuận lựa chọn từ quy tắc tố tụng của trung tâm trọng tài hoặc tự xây dựng quy tắc riêng.
Nguồn: VIART