19/08/2025
THỜI GIAN VÀNG TRONG PHÁP LUẬT, PHÁP LUẬT KHÔNG CHỜ ĐỢI
Trong y học có một khái niệm là “thời gian vàng”, muốn nói khi xảy ra sự cố về sức khỏe với một người thì có một quãng thời gian quý báu để xử lý hoặc chữa trị. Nếu qua thời gian này thì người bệnh sẽ khó chữa trị dẫn tới tử vong hoặc không tử vong nhưng để lại di chứng.
Trong pháp luật cũng có “thời gian vàng”. Thời gian vàng trong pháp luật là một quãng thời gian pháp luật quy định mà nếu hết thời gian này người dân sẽ mấtt quyền của mình hoặc không mất quyền nhưng khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình do để quá lâu.
1.Dạng thứ nhất: Mất quyền, thời hiệu
Trong quá trình hành nghề luật sư của mình đã gặp hoặc biết nhiều trường hợp người dân để sự việc của mình lâu, tới khi đòi quyền lợi của mình thì cơ quan có thẩm quyền từ chối thụ lý hoặc bị phía bên bị kiện/bị khiếu nại phản đối vì hết thời hiệu giải quyết.
Pháp luật quy định nhiều loại thời hiệu: Ví dụ như thời hiệu khởi kiện giải quyết tranh chấp hợp đồng, bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng thường là 03 năm; Thời hiệu khởi kiện vụ án lao động là 01 năm; Thời hiệu yêu cầu thi hành án là 5 năm; Thời hiệu khiếu nại là 90 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính…
2.Dạng thứ hai: Chưa hết quyền nhưng khó khăn trong thực hiện hoặc bỏ lỡ việc cần làm mà không thể quay lại
Một số trường hợp khi phát sinh sự kiện pháp lý nào đó (có người qua đời, có người khác vi phạm quyền lợi…) nhưng người dân không tiến hành thủ tục sớm hoặc không thực hiện một số biện pháp cần thiết ngay tại thời điểm đó. Do để lâu nên tới khi làm thì gặp rất nhiều rắc rối, khó khăn trong việc thu thập bằng chứng, đủ số người, đủ giấy tờ….
(i) Khó khăn trong việc thực hiện thủ tục:
Một ví dụ thường gặp là làm thủ tục thừa kế, làm giấy tờ nhà đất khi có người thân chết. Khi có người thân đứng tên tài sản chết, nhiều người không chịu làm giấy tờ sớm. Tới khi có người thừa kế của người chết tiếp tục qua đời sẽ kéo theo cần rất nhiều người khác ký giấy thì mới làm được.
Một ví dụ hay tranh cãi của việc này là người vợ có chồng qua đời. Hai người có tài sản chung là căn nhà/mảnh đất. Nếu người vợ làm giấy tờ thừa kế sớm thì chỉ cần các con và ba, mẹ chồng ký. Lúc này số người ký còn ít và có lẽ ba mẹ chồng sẽ dễ ký cho con dâu và các cháu. Nhưng sau một thời gian, ba mẹ chồng qua đời. Khi này người vợ có việc gì đó đụng tới sổ nhà đất (ví dụ vay ngân hàng) thì bị vướng do phải làm thừa kế cho chồng. Tới khi đi hỏi thủ tục thì công chứng, ủy ban xã yêu cầu các anh chị em bên chồng cũng phải ra ký, do họ là những người được thừa kế phần được hưởng của ba mẹ chồng. Nhưng lúc này các anh chị em nhà chồng đã đi làm ăn xa không đủ người, hoặc không chịu ký hoặc đòi tiền mới chịu ký. Thực tế đã có nhiều tranh chấp hoặc bóc phốt trường hợp này.
(ii) Khó khăn trong việc thu thập bằng chứng, chứng từ, chứng minh sự việc, giấy tờ.
Hôm trước có khách hàng liên hệ mình tư vấn. Năm ngoái, nhà hàng xóm xây nhà gây nứt nhà, ảnh hưởng tới nhà anh. Tuy nhiên thời điểm đó hàng xóm có cam kết sẽ khắc phục toàn bộ sự cố, thiệt hại khi xây xong. Anh này thật thà và không rành nên tin theo. Năm nay khi xây xong nhưng hàng xóm vẫn không chịu khắc phục cho ảnh.
Mình nói đáng lẽ năm trước ngay lúc xảy ra sự việc anh phải làm ngay, yêu cầu dừng việc xây dựng, lập biên bản và thu thập đầy đủ hình ảnh, vi bằng cho sự việc và các thiệt hại…còn giờ anh mới yêu cầu thì hàng xóm đã xây xong nhà rồi thì không còn sợ và áp lực nữa. Anh thu thập hồ sơ chứng minh và yêu cầu sẽ khó khăn hơn.
Tóm lại, pháp luật, thủ tục, giấy tờ không nên để lâu. Pháp luật không chờ đợi ai.
Luật sư Đỗ Thanh Lâm, Công ty Luật Kiến Việt.
