08/08/2024
BẪY TỐ. TỤNG HÌNH SỰ:
Hiểu để tránh và bảo vệ quyền lợi
Trong hệ thống tư pháp, việc bảo vệ quyền lợi của bị cáo là một vấn đề vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, có những trường hợp bị cáo cảm thấy mình rơi vào bẫy tố tụng hình sự, đặc biệt khi họ cho rằng mình vô tội nhưng lại bị coi là không thành khẩn khai báo. Dưới đây là một ví dụ điển hình về một trường hợp như vậy.
Vụ án giết người với nhiều bị cáo
Một vụ án giết người xuất phát từ mâu thuẫn tình ái và tiền bạc, các bị cáo rủ nhau đi đánh người bị hại, kết quả người bị hại chết, cơ quan điều tra khởi tố vụ án, khởi tố bị can đồng thời ra lệnh bắt 11 bị can để điều tra về hành vi giết người.
Điều đáng nói trong 11 bị can, có 1 bị can không khai nhận mình tham gia vào vụ việc, không biết các bị can khác đi đánh người dẫn đến tử vong. Lời khai bị can này có cơ sở, bởi khi bị can đang uống bia với các bị can khác, bị can này đã ra về trước mà hoàn toàn không biết việc nhóm bạn bị can được rủ đi đánh nhau sau đó. Việc bị can có mặt tại hiện trường là do được tin báo bạn bị tai nạn giao thông nên bị can mới chạy xe ra xem thì sự việc đánh nhau đã xong, một số bị can khác có nhìn thấy bị can tại hiện trường và khai với cơ quan điều tra nên bị can bị bắt.
Cơ quan điều tra căn cứ vào những lời khai của các bị can khác để xác định, dù bị can không trực tiếp tác động đến cơ thể người bị hại, nhưng việc bị can có mặt tại hiện trường là đã giúp sức về mặt tinh thần cho các bị can khác thực hiện việc phạm tội, từ đó kết luận bị can phạm tội “Giết người”.
Tại phiên tòa sơ thẩm, bị cáo vẫn giữ nguyên lời khai như từ ban đầu, các bị cáo khác cũng có những thay đổi về lời khai đối với bị cáo này, những lời khai không thống nhất, tuy nhiên Đại diện VKS vẫn giữ nguyên quan điểm truy tố đối với bị cáo.
Điều đặc biệt là do bị cáo không thừa nhận hành vi phạm tội của mình nên khi đề nghị mức hình phạt, VKS đã đề nghị bị cáo với mức án cao hơn mức án đề nghị đối với bị cáo trực tiếp có hành vi tác động đến bị hại dẫn đến cái chết cho bị hại, với quan điểm bị cáo không thành khẩn khai báo, không ăn năn hối cải, không bồi thường cho gia đình bị hại.
Sau phần tranh luận rất gay gắt của Luật sư bào chữa cho bị cáo, Đại diện VKS vẫn giữ nguyên quan điểm truy tố và mức đề nghị đối với bị cáo. Hội đồng xét xử quyết định nghị án kéo dài, thời gian tuyên án là 1 tuần sau.
Đến ngày tuyên án, Hội đồng xét xử quay trở lại phần xét hỏi, chủ tọa hỏi lại bị cáo, sau thời gian nghị án kéo dài, bị cáo có suy nghĩ gì, bị cáo có thấy cáo trạng truy tố bị cáo là đúng người, đúng tội không? Bị cáo thừa nhận cáo trạng truy tố đúng người, đúng tội, không oan. Vậy là Hội đồng xét xử không còn câu hỏi nào thêm. Sau đó Đại diện VKS đề nghị lại mức án đối với bị cáo giảm 2 năm so với mức đề nghị ban đầu và kết quả Tòa tuyên thấp hơn mức đề nghị của VKS 2 năm.
Thành khẩn hay không thành khẩn.
Khi một bị cáo khẳng định mình không phạm tội, từ giai đoạn điều tra đến khi đứng trước phiên tòa xét xử, điều này thể hiện sự kiên định và lòng tin vào sự vô tội của mình. Tuy nhiên, việc cơ quan tiến hành tố tụng cho rằng bị cáo không thành khẩn khai báo, không ăn năn hối cải có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Viện kiểm sát, trong quá trình luận tội, có thể không cho bị cáo hưởng tình tiết giảm nhẹ này và đề nghị mức án cao hơn so với các bị cáo khác.
Trong thực tế tố tụng hình sự, việc không khai nhận hành vi phạm tội thường bị cơ quan tố tụng cho là không thành khẩn khai báo. Điều này có rất nhiều quan điểm trái chiều, phản bác của các luật sư. Theo nguyên tắc Tố tụng hình sự, trách nhiệm chứng minh tội phạm là của Cơ quan điều tra, việc bị cáo không nhận tội không thể được xem là không thành khẩn nếu không có các chứng cứ vật chất, chứng cứ phi vật chất khác chứng minh hành vi phạm tội của bị cáo. Trường hợp đã có đủ các chứng cứ chứng minh hành vi phạm tội mà bị cáo vẫn quanh co, chối cãi để nhằm thoát tội thì mới được coi là không thành khẩn.
Trong vụ án nêu trên, ngoài các lời khai của các bị cáo khác, không còn bất cứ chứng cứ vật chất nào chứng minh bị cáo có hành vi vi phạm pháp luật. Xét các lời khai của các bị cáo đều không có sự đồng nhất, lời khai của các bị cáo cũng có sự mâu thuẫn với chính lời khai của mình, do vậy luật sư cũng rất băn khoăn không biết cơ quan tố tụng căn cứ vào lời khai nào là cơ sở kết tội bị cáo.
BẪY TỐ TỤNG.
Sau khi kết thúc phần tranh luận, Hội đồng xét xử tuyên bố nghị án kéo dài. Trong thời gian này, bị cáo có thể cảm thấy lo sợ về mức án cao mà mình có thể phải chịu. Điều này dẫn đến việc, khi phiên tòa được mở lại, bị cáo thay đổi lời khai và thừa nhận cáo trạng truy tố đúng, đồng thời xin Hội đồng xét xử khoan hồng.
Sự thay đổi lời khai của bị cáo tại phiên tòa là sự đảm bảo cho cơ quan tiến hành tố tụng, để kết tội một người là phạm tội thì cần có đủ chứng cứ thuyết phục, nếu không có sự thừa nhận hành vi phạm tội của bị cáo. Theo đánh giá của Luật sư, vụ án nêu trên chứng cứ quá yếu để có thể tuyên án đối với bị cáo. Tuy nhiên, do thời gian vụ án xảy ra đã lâu, ngoài lời khai của các bị cáo khác, cơ quan điều tra không thể thu thập thêm được chứng cứ nào khác. Do vậy, lời khai nhận tội của bị cáo là hết sức quan trọng để có thể kết luận bị cáo phạm tội, loại trừ trách nhiệm của cơ quan tố tụng.
Bị cáo trong vụ án trên, với gia cảnh khó khăn, chỉ học hết lớp 2, không đủ nhận thức, đứng trước sự động viên của gia đình theo hướng chấp nhận để được giảm nhẹ nên bị cáo đã đồng ý nhận tội. Luật sư không thể không tôn trọng quyết định của bị cáo, tuy thật sự không cam lòng.
Tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi bị cáo
Trường hợp này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi của bị cáo trong quá trình tố tụng. Bị cáo cần được tư vấn và hỗ trợ pháp lý một cách kịp thời và chuyên nghiệp để không rơi vào tình trạng hoảng loạn và đưa ra những quyết định không đúng đắn dưới áp lực. Điều này không chỉ giúp bị cáo bảo vệ quyền lợi của mình mà còn góp phần đảm bảo tính công bằng và minh bạch của hệ thống tư pháp.
LỜI KẾT.
Bẫy tố tụng hình sự là một vấn đề phức tạp và đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về pháp luật cũng như sự hỗ trợ từ các chuyên gia pháp lý. Để tránh rơi vào tình trạng này, bị cáo cần phải kiên định với sự thật, đồng thời tin vào Luật sư bảo vệ cho mình, không lung lay trước những lời xúi giục, xui khiến của người khác, dù người đó là người thân của mình. Hãy bảo vệ quyền lợi của mình và đảm bảo rằng công lý được thực thi một cách đúng đắn và công bằng.
,
,