05/10/2021
Bài tham luận:
KHÔNG GIAN TRUNG TÂM THƯƠNG MẠI, CON ĐƯỜNG TẤT YẾU CỦA KỶ NGUYÊN SỐ
Luật sư: Ngọc Dũng
Thương mại điện tử là khái niệm rất ít người nghĩ tới so với thời điểm những năm 2000, là một hình thức kinh doanh bị đánh giá là thứ yếu khoảng những năm 2005, khi đó những người kinh doanh trên nền tảng số, hay còn gọi kinh doanh online vẫn bị nhìn nhận là thứ yếu, kém hiệu quả, chỉ là hình thức buôn bán phụ, nhỏ lẻ. Bởi lẽ, khi đó người buôn bán, giao dịch qua internet còn rất hạn chế, chưa hình thành được cộng đồng kinh doanh trên nền tảng công nghệ số, các ứng dụng phần mềm cho lĩnh vực này còn quá ít, chủ yếu qua các trang facebook, google và một số công cụ nền tảng khác…, đến những năm khoảng 2010 khi các tập đoàn, thương hiệu lớn của thế giới có những bước đột phá, bùng nổ doanh số bán hàng về hình thức kinh doanh này như Amazone, ebay, bestbuy, Walmart, Homedepot…, khu vực Châu Á thì có Alibaba, Taobao và một số các trang thương mại điện tử khác, các thương hiệu này cho thấy hiệu quả vượt trội của hình thức giao dịch thương mại online đầy sức hấp dẫn bởi chi phí thấp, thời gian giao dịch được rút ngắn, tốc độ phổ biến và hiệu quả kinh doanh có những đột biến tích cực vượt ngoài kỳ vọng, hình thức kinh doanh không ngơi nghỉ một giây nào, vượt qua mọi rào cản địa lý, khách hàng khắp nơi trên thế giới đều có thể tiến hành giao dịch, miễn là được kết nối internet, mọi giao dịch, xúc tiến thương mại đều đi vào thực tiễn ở bất cứ nơi đâu, bất cứ lúc nào. Điều này cho thấy các doanh nghiệp có thể tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp mình trên nền tảng số.
Từ bối cảnh giao thương thế giới thay đổi, tiến nhanh như vũ bão, khiến cho việc giao thương từ Việt Nam tới các thị trường trên thế giới và ngược lại cũng thích ứng một cách mạnh mẽ. Rất nhiều thương vụ đàm phán của các thương gia thành công mà không cần thiết gặp mặt nhưng vẫn đạt được hiệu quả rất cao nhờ các công cụ kết nối internet toàn cầu, các buổi họp từ xa cho việc giới thiệu sản phẩm, tiếp cận khách hàng, thông qua các hình thức giao tiếp qua không gian mạng, các buổi đàm phán với đối tác thông qua họp trực tuyến cũng có được kết quả rất xuất sắc.
Nhìn từ góc độ của các doanh nghiệp Việt Nam, trong bối cảnh đương đại, đặc biệt với vùng Đồng bằng sông Cửu Long là vùng trũng của Việt Nam đúng cả về thực tiễn địa lý và ý nghĩa sâu sắc của vùng kinh tế chưa được đánh thức đúng tầm sức mạnh trù phú vốn có.
Đồng bằng sông cửu long là hạ vùng sông Mê Kông (Mekong detal) nơi nguồn nước đổ ra biển, là vùng trù phú của nguồn phù sa sông Mê Kông, khiến cho nơi đây là vùng đất rất giàu dưỡng chất từ thiên nhiên, rất thích hợp cho việc phát triển một nền nông nghiệp hiệu suất cao thông qua ứng dụng công nghệ hiện đại như đất nước Isreal đang gặt hái được những thành công rất vượt trội và phát triển các giống cây trồng, nhờ ứng dụng hiệu quả công nghệ nông nghiệp hiện đại, tiêu biểu cho vùng Đông Nam Á, đồng thời cây trái, nông nghiệp vùng này của Việt Nam là vựa lúa - nông sản cung cấp, dự trữ lương thực tối quan trọng và thiết yếu của cả nước và trong đó có một phần dành cho xuất khẩu, hiệu quả của nó có thể nhận diện rõ qua đại dịch Covid – 19 đang hết sức khó khăn, gay gắt và phức tạp, gần hết mọi ngành nghề, người lao động cả nước phải tạm ngưng hoạt động, nhưng nguồn lực thực phẩm của cả nước vẫn được đảm bảo ổn định trong tâm bão Covid – 19 đang diễn biến hết sức khó dự đoán.
Trong thời đại thế giới số bùng nổ về mọi mặt hoạt động của đời sống xã hội. Trong đó, trọng tâm là đời sống giao thương toàn cầu…, thì công nghệ số là một trong những công cụ buộc phải có và góp phần tối quan trọng như một kênh Logistics chuyên chở hàng hóa tới khách hàng trong lĩnh vực hàng hải thì công nghệ số đóng vai trò truyền tải “chuyên chở’ thông tin, hình ảnh sản phẩm nhằm đạt mục đích tiếp cận khách hàng mục tiêu một cách nhanh nhất, đồng thời quảng bá sản phẩm vùng miền, nguồn gốc xuất xứ, chỉ dẫn quốc gia, điều này giúp cho hàng hóa là những sản vật, bắt nguồn vùng ĐBSCL đang còn bị hạn chế về cách thức tiếp cận khách hàng giờ đây có điều kiện, thể hiện giá trị xứng tầm với tiềm lực nhằm định hướng phát triển vượt bậc đối sản phẩm, sản lượng từ vùng này có được. Từ việc bị hạn chế tiếp cận thị trường, đối tác tiềm năng, đặc biệt là thị trường khu vực và quốc tế, khiến cho giá trị của hàng hóa, tiêu biểu là các loại nông sản nơi đây có điều kiện cho khách hàng tìm tới. Qua đó, các sản phẩm cũng được phổ biến hơn, giá trị sản phẩm sẽ được định giá cao như các sản phẩm cùng chủng loại như sản phẩm các nước cùng khu vực đạt được tiêu biểu như; sầu riêng có nguồn gốc xuất xứ từ Thái Lan, gạo xuất xứ từ Thái Lan, Cambodia, cà phê xuất xứ từ Indonesia hay Brasil…,
Tuy rằng các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của vùng ĐBSCL là rất phong phú, nhưng còn rất ít sản phẩm nơi đây được định giá cao trên thương trường quốc tế, được định vị hình ảnh sản phẩm đối với khách hàng tiềm năng mà một số quốc gia đã đạt được như: hoa tulip xuất xứ từ Hà Lan, coffee có xuất xứ từ Brasil, sầu riêng có xuất xứ từ Thailand, dầu olive xuất xứ từ Israel…., điều này cho thấy việc định giá hìn ảnh sản phẩm, chỉ dẫn vùng miền đối với các sản phẩm của vùng đất trù phú và đa dạng nông nghiệp này là tối quan trọng, cần thiết nhưng lại bị hạn chế bởi chỉ dẫn vùng miền, khả năng nhận diện sản phẩm, xuất xứ sản phẩm trên “không gian số”. Điều này cho thấy tiềm lực vùng ĐBSCL chưa có chiến lược đánh thức, phát triển tiềm năng vốn có nhằm phát triển tối ưu cho tiềm năng kinh tế sông nước, cho từng lĩnh vực của cả vùng ĐBSCL.
Trong bối cảnh ảnh hưởng ngày càng xấu, thiệt hại kinh tế ngày càng trầm trọng của đại dịch Covid – 19 bao trùm toàn thế giới, đặc biệt tại Việt Nam ở hầu hết mọi lĩnh vực khiến cho việc đi lại, giao thương giữa các quốc gia gần như bị tê liệt hoàn toàn, bao gồm: nhiều lĩnh vực bị hạn chế, trong đó, tiêu biểu là lĩnh vực du lịch ở mọi quốc gia trên thế giới gần như hoàn toàn ngưng hoạt động, kéo theo các ngành dịch vụ liên quan như khách sạn, thủ tục thông quan hàng hóa, thương mại bị ảnh hưởng trầm trọng…., các hoạt động xúc tiến thương mại của các doanh nghiệp trở nên khó khăn hơn bao giờ hết, thiệt hại của nền kinh tế thế giới vượt xa các cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới trước đây, khiến nền kinh tế thế giới nhiều biến động càng trở nên khó khăn gần như tê liệt, điều này làm cho nền kinh tế thế giới hiện tại bị co lại, các doanh nghiệp buộc phải thắt chặt, cắt giảm mọi khoản chi phí không phát sinh lợi nhuận, liên tục đưa ra các giải pháp tối ưu hóa nhằm cứu vãn tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mình, bao gồm: giảm tối đa vận chuyển, đi lại của các nhân sự trong doanh nghiệp, kỳ vọng vượt qua tình hình khó khăn chung của toàn xã hội cũng như toàn cầu, chờ đợi chạm tới thời điểm mở ra một thời kỳ mới cho việc khôi phục kinh tế toàn cầu. Qua đó, họ phải đưa ra các giải pháp duy trì hoạt động kinh doanh cho thời kỳ kinh tế khó khăn này. Do đó, các buổi họp, gặp gỡ đối tác trước kia được chuyển thành buổi gặp gỡ qua hình thức online, điều này đã cho thấy hiệu quả, tiết kiệm hơn hình thức truyền thống. Qua những khó khăn nêu trên, khiến cho từng người, từng gia đình, vùng – miền, quốc gia, châu lục và hơn hết là toàn cầu đã có những thay đổi thay đổi tích cực, thích nghi với điều kiện mới. Trong đó, cụ thể từng vùng, tỉnh của Việt Nam thực hiện việc giãn cách xã hội theo chính sách hướng dẫn từ chính phủ về việc hạn chế tiếp xúc khi đại dịch Covid-19 đang tác động rất xấu tới đời sống xã hội, chính phủ Việt Nam đã có những biện pháp quyết liệt trong việc hạn chế giao tiếp người với người nhằm cắt đứt hoàn toàn tình trạng lây lan của virus Covid-19. Trong bối cảnh đó, gần hết người dân không thể giao tiếp trực tiếp với nhau, tiêu biểu là các giao tiếp thiết thực nhất phục vụ cho đời sống dân sinh, thì lúc này mọi người, mọi thành phần của xã hội đều giao tiếp với nhau qua mọi phương tiện internet, từ việc mua bán thường nhật, cho tới các hoạt động tôn giáo, giáo dục, y tế, hoạt động kinh doanh đến các phiên họp mang cấp chính phủ…, đặc biệt là các hoạt động của doanh nghiệp cũng được tối ưu hóa thông qua nền tảng số. Mặc dù thực tế trong thời gian này, người người hạn chế giao tiếp, nhưng các hoạt động thương mại của xã hội tuy có phần tạm thời chậm lại, nhưng vẫn tiếp diễn bất kể thời gian, không gian theo qui luật cung cầu, điều này cho thấy “đời sống số” đang phản ánh tính thực tế và đáp ứng được nhu cầu cuộc sống xã hội toàn cầu và không thể thiếu ít nhất là 2 thập niên tới.
Trong khi xã hội đang thực hiện giãn cách vì đại dịch Covid – 19, vải thiều Lục Ngạn vẫn xuất khẩu được thông qua thương mại điện tử xuyên biên giới.
Chúng ta đang sống trong thời đại số, mọi giao dịch đều được số hóa và đa phần các giao dịch thương mại hiện nay đều qua hệ thống internet kết nối toàn cầu. Tuy rằng hiện tại chúng ta đang đối phó với những khó khăn của đại dịch thế giới, nhưng đây cũng là thời điểm cho các doanh nghiệp tại Việt Nam, đặc biệt là vùng ĐBSCL có những bước chuẩn bị, tăng tốc, bứt phá cho một thời kỳ thương mại bùng nổ sau đại dịch như: Tìm kiếm đối tác tiềm năng, chuẩn bị sẵn nguồn hàng, tiếp cận với các thị trường tiềm năng. Bởi lẽ, trong thời kỳ dịch bệnh hiện tại đang diễn biến hết sức phức tạp, rất nhiều thị trường trên thế giới thiếu hụt trầm trọng hàng hóa, nguồn cung, đặc biệt trong lĩnh vực thực phẩm, sản phẩm nông nghiệp. Một trong những lợi thế của Việt Nam so với nhiều quốc gia là nước nhiệt đới, đặc biệt là vùng Đồng bằng sông cửu long, đa dạng về sản vật nông nghiệp, đặc biệt là cây ăn trái. Trong khi, thời gian tới, khi đại dịch tạm lắng xuống thì các nước thuộc thị trường Châu Âu và Bắc Mỹ, tiêu biểu là các quốc gia thuộc Bắc bán cầu bước vào mùa đông, việc sản xuất, vận chuyển hàng hóa thuộc các quốc gia này sẽ chậm lại, nhưng với các doanh nghiệp Việt Nam đặc biệt là doanh nghiệp kinh doanh sản phẩm nông sản là một lợi thế, vẫn có thể sản xuất quanh năm phục vụ cung ứng cho nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế.
Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam, những rào cản căn bản và khó khăn nhất là: nguồn vốn và lượng khách hàng ổn định. Chính vì điều này, khiến các doanh nghiệp dễ rơi vào khủng hoảng hoặc thiếu vốn, thiếu nguyên liệu chế biến phục vụ sản xuất. Do vậy, các doanh nghiệp này cần chuẩn bị, đồng thời tìm các đối tác liên kết, liên kết ngân hàng, các tổ chức tài chính nhằm hạn chế các điểm yếu của doanh nghiệp, tối ưu hóa lợi thế cạnh tranh lĩnh vực kinh doanh đối với sản phẩm của doanh nghiệp mình và đón đầu làn sóng thương mại thế giới sắp hướng tới với vùng Châu Á, đặc biệt là Việt Nam mà tiêu biểu là vùng ĐBSCL.
Các doanh nghiệp lớn thì chuẩn bị thị trường, khách hàng, nguồn hàng cho thị trường thế giới chuẩn bị mở cửa sau đại dịch. Mới đây, trong cuộc gặp giữa tổng thống Joe Biden và thủ tướng Đức Angela Merkel ngày 16.7.2021 tại Nhà Trắng, hai bên cam kết sớm mở cửa lại thị trường du lịch cho Châu Âu và Hoa Kỳ vào cuối năm 2021, hoặc vào thời điểm thích hợp nhất, điều này cho thấy Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu đã tìm thấy giải pháp cho thời kỳ thời sau đại dịch bệnh Covid-19 đã làm cho nền kinh tế thế giới tổn thương rất trầm trọng, đây là một tín hiệu rất tốt cho các doanh nghiệp nhiều năm xuất khẩu sản phẩm qua các thị trường Châu Âu và Hoa Kỳ nhằm chuẩn bị cho làn sóng thương mại sau đại dịch Covid-19.
Chuyến thăm tổng thống Hoa Kỳ, Joe Biden tại Tòa Bạch ốc của thủ tướng Liên bang Đức Angela Merkel ngày 16.7.2021.
Phương thức đổi mới thương mại và đầu tư cho khu vực ĐBSCL
Từ các dẫn chứng và phân tích nêu trên cho thấy, các sản phẩm nông nghiệp và tình hình Việt Nam cũng như thế giới chúng ta còn thấy, Thương mại số hay còn gọi là “Trung tâm không gian thương mại” không chỉ là nơi giao thương các sản phẩm vật lý mà còn là nơi trao đổi những ý tưởng, dự án kinh doanh còn ở dạng tiềm năng chờ nguồn vốn đầu tư. Như vậy, Trung tâm không gian số thương mại không chỉ là vai trò thương mại trên nền tảng số mà nó thực chất là “mảnh đất thương mại trên nền tảng đã được số hóa”, nơi mà mọi người từ mọi quốc gia khắp nơi trên thế giới có thể trao đổi các cơ hội giao thương hàng hóa, ý tưởng, mua bán từ các ý tưởng, dự án còn ở dạng tiềm năng cho tới các sản phẩm thiết yếu cho đời sống dân sinh. Không gian mạng như một Trung tâm thương mại mà mỗi nhà đầu tư cụ thể có cơ hội bằng nhau trong việc tiếp cận được ý tưởng, cơ hội vượt qua khỏi không gian, rào cản địa lý. Có được như vậy thì các ý tưởng, nhân sự tài năng tiềm ẩn, cơ hội kinh doanh đặc biệt của vùng ĐBSCL có nhiều phương thức tiếp cận nhà đầu tư, khách hàng trên khắp thế giới có cơ hội gặp gỡ, biến những điều tiềm năng thành giá trị đích thực phục vụ cuộc sống xã hội.
Muốn có được điều này, vùng ĐBSCL nhất thiết phải có các “Trung tâm không gian thương mại” nơi trao đổi, mua bán từ ý tưởng, hàng hóa, vật phẩm cho tới dự án bao gồm nhiều lĩnh vực như: giáo dục, y tế, thương mại…, cho đến các thương vụ mang tính qui mô theo vùng.
Muốn làm được điều này trước hết phải phổ quát đời sống số tới mỗi người dân, thế giới “Trung tâm không gian thương mại” luôn trong tầm tay mỗi doanh nhân như việc phổ cập chữ viết trong lĩnh vực giáo dục mà xã hội đã đạt được là: đại đa số người dân biết chữ và biết tính toán căn bản nhằm khai thác tối đa khả năng của mỗi người dân. Qua đó việc mua bán lẻ hàng hóa luôn trong tầm tay mỗi người dân đồng bằng sông cửu long mà cụ thể nhất là qua các ứng dụng mobile phone, điều này cho thấy, xây dựng trung tâm thương mại uy tín mang tính phổ quát đối với mọi người dân dễ ứng dụng, trao đổi, mua bán..., là điều thiết thực trong cuộc sống hiện tại.
Với đại dịch Covid-19 đang tàn phá nền kinh tế trong nước rất nghiêm trọng, giao thương trong nước bị giới hạn rất nhiều, giao thương với thế gần như tê liệt hoàn toàn làm ảnh hưởng trực tiếp tới nhiều lĩnh vực, ngành nghề như: du lịch, hàng không, hai lĩnh vực này thiệt hại rất sâu sắc, nhiều công ty du lịch phải phá sản, lĩnh vực hàng không chỉ hoạt động nhằm bảo dưỡng các thiết bị, điều này khiến cho số lao động trong lĩnh vực này thất nghiệp rất nhiều. Nhưng qua đại dịch Covid-19 lại mở ra cho nền kinh tế trong nước một phương thức giao dịch mới đó là “Nền kinh tế số hóa”, lúc này cho thấy, không gian mạng là vùng đất mọi người từ tầng lớp phổ thông, cho tới các tiểu thương, thương gia, doanh nhân ở mọi lĩnh vực đều phải chuyển đổi tư duy thích ứng với cách thức giao dịch mới là các hoạt động đa phần là thông qua internet. Như vậy, cách thức để phát triển nền kinh tế số là cho nhiều người tiếp cận được internet, từ đây tối đa hóa giao dịch thương mại qua không gian mạng, qua đó, tối ưu hóa các giao dịch thành công qua không gian mạng, khai thác được điều này sẽ khiến các doanh nghiệp tiết kiệm được rất nhiều chi phí, thời gian, biến không gian mạng thành một thị trường khiến người mua hàng tiếp cận dễ dàng hơn bao giờ hết và nhanh nhất trong thời đại này.
Từ các nội dung, trình bày, phân tích nêu trên cho thấy. Đời sống số không còn là xu thế mà là điều bắt buộc mọi người, mọi xã hội phải thích nghi đối với các giao dịch, đặc biệt là lĩnh vực thương mại trong đời sống hiện nay, là con đường phát triển tất yếu cho nhiều thập niên tới đặc biệt là khu vực Đồng bằng sông cửu long.
Hình thành và khai thác được các yếu tố trên, vùng ĐBSCL sẽ hứa hẹn có những con số tăng trưởng vượt bậc trong lĩnh thương mại điện tử, gia tăng đột biến trong các năm tới, điều này cho thấy tính hiệu quả và xu thế tất yếu, đồng thời Thương mại điện tử (E-commerce) đáp ứng được nhu cầu thực tế về hành vi, thói quen mua sắm, đặc biệt là tính hiệu quả, thông qua đại dịch Covid-19, người tiêu dùng lại càng cảm nhận rõ hơn về tính hiệu quả của xu thế thương mại trong đời sống đương đại cũng như xu thế của ít nhất 02 thập niên tiếp theo. Điều này cho thấy “Trung tâm không gian thương mại” sẽ phải hình thành ngày càng một tốt hơn, nhằm khai thác tốt và tối ưu hóa các hoạt động thương mại điện tử của vùng.
Biểu đồ thể hiện gia tăng hành vi mua sắm online của người tiêu dùng.
Ngày nay, mua sắm ngay trên điện thoại di động, “ngồi nhà nhưng vẫn có thể đi chợ, mua sắm, giao dịch thương mại”. Đây là điểm nổi bật nhằm giúp cho các sản vật thiên nhiên của khu vực ĐBSCL có điều kiện tiếp cận với các nhà mua hàng từ khắp thế giới. Qua đó cũng đòi hỏi khu vực này phải có các sàn thương mại điện tử uy tín, nhằm thu hút sự tìm kiếm của các thương gia khắp thế giới tìm tới, thay vì doanh nghiệp phải đưa sản phẩm của vùng ra nước ngoài tiếp cận thị trường như phương thức marketing truyền thống đã trở nên kém hiệu quả và chi phí cao, điều này chúng ta thấy rõ ở các trang thương mại điện tử có số lượng (volume) tương tác, giao dịch lớn trên thế giới như Alibaba, Amazone, ở Vietnam cũng có các trang có số lượng giao dịch lớn như shopee, tiki hoặc lazada…, đang cho thấy tính hiệu quả trong lĩnh vực thương mại điện tử. Điều này cho thấy: ở tầm quy mô khu vực các tỉnh Miền tây Việt Nam cũng có thể có một sàn giao dịch đặc trưng cho các sản phẩm có xuất xứ từ vùng ĐBSCL, khi đó các thương gia từ khắp nơi trên thế giới có thể tìm tới chỉ dẫn vùng miền, hiểu biết hơn về sản phẩm của vùng qua kênh truyền thông này, có thể giao dịch thương mại trực tiếp ngay trên sàn, khiến cho các sản phẩm của vùng có thể được bán đi khắp thế giới, tiết kiệm được rất nhiều thời gian, chi phí trong quá trình đưa sản phẩm của vùng tiếp cận người tiêu dùng đồng thời quảng bá hình ảnh, sản phẩm của vùng như một hình thức affiliate marketing (tiếp thị liên kết) tối ưu hơn và giá trị sản phẩm đạt được mức tối đa và hơn hết “Không gian Trung tâm thương mại” sẽ khiến nền kinh tế cả vùng ĐBSCL sẽ phát triển rực rỡ trong những thập niên sắp tới.
Tài liệu tham khảo:
- Cafebiz.vn, Ngôi làng không ngủ sản sinh ra hàng loạt ''nữ thần livestream'' đình đám ở Trung Quốc;
- Cafef.vn, Số người tiêu dùng mua sắm online tại Việt Nam tăng lên 25% kể từ khi dịch bùng phát, theo khảo sát của Công ty nghiên cứu thị trường Nelsen, tác giả: Nam Anh;
- Deloite: Khảo sát người Việt Nam kiên cường trước khó khăn, tác giả: Pua Wee Meng Lãnh đạo phụ tráchngành tiêu dùng, Deloitte Đông Nam Á, tháng 2.2021;
- Phân tích hành vi mua sắm trực tuyến của người tiêu dùng, trường hợp trên địa bàn tỉnh An Giang, Thạc sĩ: Nguyễn Thị Tiểu Loan (Khoa Kinh tế - Quản trị kinh doanh, Đại học An Giang);
- 77% Người xài internet ở Việt Nam từng mua hang online, Báo Tuổ trẻ, 18.8.2020.
