05/12/2025
CẬP NHẬT Nghị định 310/2025 – Mốc 16/01/2026: Lập hóa đơn sai thời điểm không còn là lỗi nhỏ!
Chiều qua Chính phủ đã ban hành Nghị định 310/2025/NĐ-CP ngày 02/12/2025, sửa đổi Nghị định 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính thuế và hóa đơn, có hiệu lực từ 16/01/2026.
Tôi đọc xong là nghĩ ngay tới các bạn kế toán – những người đang trực tiếp kê khai thuế, lập hóa đơn mỗi ngày. Nghị định này không dài, nhưng đụng rất mạnh vào phần “hóa đơn sai thời điểm, không lập hóa đơn, đối tượng bị phạt”… nên nếu mình không nắm thì rất dễ “dính đòn” mà không hiểu vì sao.
Tôi tóm lược lại thành mấy ý trọng tâm, theo đúng góc nhìn của người làm kế toán – thuế để các bạn kế toán dễ hình dung.
1. Nghị định 310/2025 nói về cái gì? Hiệu lực khi nào?
Đây là Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính thuế, hóa đơn.
Hiệu lực áp dụng: từ ngày 16/01/2026. Những vi phạm đã kết thúc trước ngày này thì vẫn áp dụng theo quy định cũ (NĐ 125/2020).
+ Nghĩa là: từ kỳ 2026 trở đi, mọi hành vi sai về thuế – hóa đơn sẽ bị soi chiếu theo khung phạt mới, cao hơn và chi tiết hơn rất nhiều.
2. Mở rộng khái niệm “vi phạm hành chính về thuế” & đối tượng bị phạt
2.1. Định nghĩa lại “vi phạm hành chính về thuế”
Nghị định 310 sửa khoản 1 Điều 2 NĐ 125, mở rộng khái niệm vi phạm hành chính về thuế:
Không chỉ là thuế GTGT, TNDN, TNCN… mà cả các khoản thu khác do cơ quan thuế quản lý như: tiền sử dụng đất, tiền thuê đất/mặt nước, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, tài nguyên nước, lợi nhuận sau thuế còn lại, cổ tức phần vốn nhà nước… đều nằm trong phạm vi “vi phạm hành chính về thuế” nếu có sai sót.
Với kế toán DN, điều này có nghĩa: cứ liên quan đến khoản thu do cơ quan thuế quản lý mà mình kê khai/nộp sai, chậm, thiếu… thì đều có thể bị xử phạt theo NĐ 125 (đã sửa bởi 310), chứ không chỉ riêng các sắc thuế truyền thống.
2.2. Bổ sung rõ “ai là người bị phạt?”
Nghị định 310 sửa điểm a khoản 1 Điều 3 NĐ 125 theo hướng:
Không chỉ người nộp thuế, mà:
- Tổ chức/cá nhân được ủy quyền thực hiện nghĩa vụ thuế thay (ủy quyền cho bên khác kê khai, nộp thuế…) nếu làm sai thì bên được ủy quyền sẽ bị phạt.
- Tổ chức/cá nhân đăng ký, khai, nộp thuế thay người nộp thuế theo quy định pháp luật (ví dụ: đơn vị chi trả thu nhập, một số trường hợp khấu trừ nộp thay…) nếu vi phạm thì bên nộp thay bị phạt.
- Bổ sung thêm trường hợp đơn vị hợp thành trong cơ chế chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu (global minimum tax) nếu vi phạm nghĩa vụ kê khai, nộp thuế bổ sung cũng bị xử phạt.
NHƯ VẬY dịch vụ kế toán – đại lý thuế:
“Làm thay thì cũng bị phạt thay” – không thể nghĩ rằng chỉ doanh nghiệp đứng tên mã số thuế mới bị xử phạt nữa.
2.3. Thêm quy định về “bất khả kháng”
Nghị định 310 bổ sung khoản 10 Điều 2: các trường hợp thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn, chiến tranh, bạo loạn, đình công… được coi là tình huống bất khả kháng trong xử phạt thuế – hóa đơn.
Khi làm giải trình, các bạn có cơ sở rõ ràng hơn để đề nghị miễn/giảm trách nhiệm nếu thật sự rơi vào sự kiện bất khả kháng.
3. Phần “nóng” nhất: phạt lập hóa đơn sai thời điểm & không lập hóa đơn
Đây là phần tôi muốn các bạn nhớ kỹ nhất, vì hầu như doanh nghiệp nào cũng từng xuất sai thời điểm ít nhất một lần.
3.1. Lập hóa đơn không đúng thời điểm – tiền phạt tăng rất mạnh
Nghị định 310 sửa khoản 2 Điều 24 NĐ 125, quy định lại khung phạt khi lập hóa đơn sai thời điểm.
Điểm mới rất rõ:
Phạt theo số lượng hóa đơn sai, chia bậc từ:
+ Nhóm 1: Hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại – quảng cáo – hàng mẫu – biếu tặng – trao đổi – trả thay lương – tiêu dùng nội bộ – cho vay/mượn/hoàn trả hàng
→ Vi phạm 01 hóa đơn: Cảnh cáo;
→ 02–09 hóa đơn: Phạt 500.000–1.500.000đ;
→ 10–49 hóa đơn: Phạt 2.000.000–5.000.000đ;
→ 50–99 hóa đơn: Phạt 5.000.000–15.000.000đ;
→ Từ 100 hóa đơn trở lên: Phạt 15.000.000–30.000.000đ.
Nhóm 2: Bán hàng hóa – cung cấp dịch vụ
→ Vi phạm 01 hóa đơn: Phạt 500.000–1.500.000đ;
→ 02–09 hóa đơn: Phạt 2.000.000–5.000.000đ;
→ 10–19 hóa đơn: Phạt 5.000.000–15.000.000đ;
→ 20–49 hóa đơn: Phạt 15.000.000–30.000.000đ;
→ 50–99 hóa đơn: Phạt 30.000.000–50.000.000đ;
→ Từ 100 hóa đơn trở lên: Phạt 50.000.000–70.000.000đ.
* Ví dụ bạn dễ hình dung:
Công ty bạn vì sơ suất, xuất 20 hóa đơn bán hàng đều chậm so với thời điểm chuyển quyền. Theo khung mới, đây không còn là “lỗi nhỏ”, mà có thể rơi vào bậc phạt từ trên 15 triệu đến 30 triệu đồng cho hành vi lập hóa đơn sai thời điểm với 20–49 số hóa đơn.
3.2. Không lập hóa đơn theo quy định – cũng bị chia bậc rất chi tiết
Nghị định 310 sửa khoản 3 Điều 24 NĐ 125 về không lập hóa đơn:
Tương tự phần trên, cũng chia thành:
Cảnh cáo khi chỉ 01 số hóa đơn thuộc nhóm khuyến mại, biếu tặng, nội bộ…
Sau đó là các bậc phạt tiền, tăng dần theo số hóa đơn và theo tính chất:
Từ khoảng 1–2 triệu, rồi 2–10 triệu, 10–20 triệu, 30–50 triệu… tùy số lượng hóa đơn không lập và loại giao dịch.
Thực tế có nhiều doanh nghiệp quên lập hóa đơn hàng biếu tặng, hàng khuyến mại, hàng trả thay lương… Thời gian tới, nếu cơ quan thuế kiểm tra và đếm được số lượng đủ lớn, mức phạt sẽ rất nặng, không còn “nhẹ tay” như trước.
4. Quy tắc chuyển tiếp – không “hồi tố” vô tội vạ
Nghị định 310 cũng nói rõ:
Hành vi vi phạm đã kết thúc trước 16/01/2026 thì xử lý theo văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm vi phạm (tức chủ yếu là NĐ 125/2020 hiện nay).
+ Nghĩa là:
- Những sai sót, hóa đơn sai thời điểm đã bị phát hiện và xử lý trước mốc này không bị “mang ra xử lại” theo mức phạt mới.
- Nhưng từ 16/01/2026 trở đi, mọi đợt thanh tra, kiểm tra nếu phát hiện hành vi nằm trong khoảng thời gian nghị định có hiệu lực, thì áp dụng thẳng khung phạt 310/2025.
Các bạn thân mến,
Hệ thống pháp luật về thuế – đặc biệt là thuế, hóa đơn và xử phạt vi phạm – đang được siết chặt dần. Nghị định 310/2025 là một “tín hiệu mạnh” cho thấy cơ quan quản lý muốn:
- Rõ ràng hơn ai chịu trách nhiệm khi làm sai,
- Phân bậc tiền phạt theo quy mô sai phạm (số lượng hóa đơn),
- Và tạo ra rào cản đủ lớn với những trường hợp cố tình chây ì, không lập hoặc lập sai thời điểm hóa đơn.
Với vai trò là kế toán – người gác cổng thông tin tài chính của doanh nghiệp – mong các bạn rà soát lại quy trình lập hóa đơn ở đơn vị:
- Khâu nào dễ “lệch thời điểm”? (giao hàng trước – xuất hóa đơn sau, dịch vụ hoàn thành nhưng quên xuất…).
- Hàng khuyến mại, biếu tặng, tiêu dùng nội bộ đã được lập hóa đơn đầy đủ chưa?
Mong các bạn đọc kỹ, chia sẻ lại cho đồng nghiệp cụ thể về từng tình huống (xuất nhầm ngày, xuất gộp, xuất lùi, hàng biếu tặng chưa lập hóa đơn…) để hạn chế rủi ro không đáng có trong quá trình hành nghề KT
bài viết từ a Thái Sơn, ảnh thuế cơ sở 3 TP Huế
