15/05/2026
ĐĂNG KÝ BẢN QUYỀN TÁC GIẢ: VÌ SAO DOANH NGHIỆP NÊN THỰC HIỆN SỚM?
Trong hoạt động kinh doanh hiện nay, tài sản sáng tạo xuất hiện ở rất nhiều dạng: bài viết, hình ảnh, video, phần mềm, tài liệu đào tạo, thiết kế, bản vẽ, tác phẩm mỹ thuật ứng dụng, nội dung truyền thông… Đây đều có thể là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả nếu đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật.
Theo Luật Sở hữu trí tuệ, quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc tác phẩm đã công bố hay chưa, đã đăng ký hay chưa. Nói cách khác, đăng ký bản quyền không phải là điều kiện làm phát sinh quyền.
Tuy nhiên, đăng ký quyền tác giả vẫn là bước rất quan trọng, bởi đây là việc tác giả hoặc chủ sở hữu nộp hồ sơ tới cơ quan nhà nước có thẩm quyền để ghi nhận thông tin về tác giả, tác phẩm và chủ sở hữu quyền tác giả. Căn cứ pháp lý chính hiện nay gồm Điều 49, Điều 50 Luật Sở hữu trí tuệ và Nghị định 17/2023/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 134/2026/NĐ-CP.
1. Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả có ý nghĩa gì?
Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả không “tạo ra quyền”, nhưng có giá trị rất lớn về mặt chứng cứ. Khi xảy ra tranh chấp, giấy chứng nhận giúp xác định rõ:
Tác phẩm nào đã được đăng ký;
✅Ai là tác giả;
✅Ai là chủ sở hữu quyền tác giả;
✅Thời điểm tác phẩm được ghi nhận trong hệ thống đăng ký.
Trong thực tế, nếu không có giấy chứng nhận, chủ sở hữu vẫn có thể chứng minh quyền của mình bằng file gốc, bản thảo, email, tài liệu giao việc, hợp đồng, lịch sử chỉnh sửa… Tuy nhiên, việc chứng minh này thường mất thời gian và có thể phức tạp hơn rất nhiều.
2. Điểm mới cần lưu ý theo quy định hiện hành
Ngày 06/04/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 134/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung Nghị định 17/2023/NĐ-CP về quyền tác giả, quyền liên quan và có hiệu lực từ ngày 09/04/2026.
Một điểm đáng chú ý là Nghị định 134/2026/NĐ-CP đã bổ sung phạm vi điều chỉnh liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan trong trường hợp có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI), việc sử dụng văn bản và dữ liệu là đối tượng được bảo hộ đối với hệ thống AI, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành về quyền tác giả, quyền liên quan.
Điều này cho thấy pháp luật đang bắt đầu điều chỉnh rõ hơn các vấn đề bản quyền trong môi trường số, đặc biệt khi AI, dữ liệu, phần mềm và nội dung trực tuyến ngày càng được sử dụng rộng rãi trong hoạt động sáng tạo.
3. Những tác phẩm nên đăng ký bản quyền sớm
Doanh nghiệp nên cân nhắc đăng ký bản quyền đối với các tài sản sáng tạo có giá trị sử dụng lâu dài, ví dụ:
✅Logo, bộ nhận diện thương hiệu, thiết kế bao bì;
✅Website, giao diện ứng dụng, phần mềm;
✅Tài liệu đào tạo, giáo trình, slide, ebook;
✅Hình ảnh, video, nội dung truyền thông;
✅Tác phẩm mỹ thuật ứng dụng;
✅Bản vẽ, sơ đồ, tài liệu thiết kế;
✅Nội dung quảng cáo, kịch bản, bài viết có tính sáng tạo.
Đặc biệt, với các sản phẩm được sử dụng công khai trên Internet, việc đăng ký sớm giúp chủ sở hữu có cơ sở rõ ràng hơn nếu phát hiện hành vi sao chép, sử dụng lại hoặc chỉnh sửa trái phép.
4. Hồ sơ đăng ký cần chuẩn bị cẩn thận
Theo quy định, tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả hoặc người được ủy quyền có thể nộp hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền; đồng thời phải chịu trách nhiệm về thông tin trong hồ sơ đăng ký.
Thông thường, hồ sơ cần chuẩn bị gồm:
📝Tờ khai đăng ký quyền tác giả;
📝Bản sao tác phẩm đăng ký;
📝Giấy tờ pháp lý của tác giả/chủ sở hữu;
📝Tài liệu chứng minh quyền nộp đơn nếu người nộp không đồng thời là tác giả;
📝Giấy ủy quyền nếu nộp qua đại diện;
📝Các tài liệu liên quan khác tùy từng loại tác phẩm.
Điểm cần lưu ý là thông tin về tác giả, chủ sở hữu, thời điểm sáng tạo, hình thức công bố và căn cứ sở hữu phải được thể hiện thống nhất. Sai sót ở các thông tin này có thể khiến hồ sơ bị yêu cầu sửa đổi, bổ sung hoặc gây khó khăn khi sử dụng giấy chứng nhận về sau.
5. Đăng ký bản quyền không thay thế đăng ký nhãn hiệu
Một nhầm lẫn khá phổ biến là cho rằng đã đăng ký bản quyền logo thì không cần đăng ký nhãn hiệu. Thực tế, đây là hai cơ chế bảo hộ khác nhau.
Bản quyền bảo hộ hình thức thể hiện của tác phẩm;
Nhãn hiệu bảo hộ dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ trên thị trường.
Vì vậy, nếu logo hoặc tên thương hiệu được dùng trong kinh doanh, doanh nghiệp nên cân nhắc đăng ký cả quyền tác giả và nhãn hiệu để có phạm vi bảo vệ đầy đủ hơn.
Một tác phẩm có thể được tạo ra rất nhanh, nhưng nếu bị sao chép hoặc tranh chấp, việc chứng minh quyền đôi khi lại mất rất nhiều thời gian. Vì vậy, với những tài sản sáng tạo có giá trị, đăng ký bản quyền nên được xem là một phần trong chiến lược bảo vệ thương hiệu và tài sản trí tuệ của doanh nghiệp.
📍 CÔNG TY TNHH SỞ HỮU TRÍ TUỆ TRẦN & TRẦN
🏢 Phòng 802, Tòa nhà Talico, số 22 phố Hồ Giám, phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội, Việt Nam
☎️ +84-24-37327466 | 📱 0917 913 266
📧 [email protected]
🌐 www.trantranlaw.com
