25/09/2025
Nhận diện thủ đoạn “bắt cóc online”
“Bắt cóc online” là cụm từ được rất nhiều người tìm kiếm gần đây. Bằng chứng là chỉ cần 0,22 giây đã cho 3680 kết quả trên trang tìm kiếm của Google. Theo đó, số lượng các vụ “bắt cóc online” đã gia tăng đáng kể trong thời gian gần đây với số tiền bị những kẻ lừa đảo chiếm đoạt của các nạn nhân lên đến nhiều tỷ đồng. Vậy bản chất của “ bắt cóc online” là gì? Thủ đoạn và mức độ nghiêm trọng như nào và giải pháp cụ thể nào để ngăn chặn loại tội phạm này?
Bản chất “ Bắt cóc online” là một hình thức lừa đảo công nghệ cao với những đặc điểm nổi bật như sau: Giả danh cơ quan thực thi pháp luật, thao túng tâm lý nạn nhân, cô lập nạn nhân, dàn dựng cảnh bắt cóc, tống tiền gia đình. Các đặc điểm nội bật này cũng chính là phương thức, thủ đoạn phạm tội của tội phạm và là đặc điểm khác biệt đáng kể so với tội phạm bắt cóc thông thường.
Qua các vụ “ bắt cóc online” xảy ra gần đây có thể nhận dạng thủ đoạn phạm tội của tội phạm như sau: Đối tượng phạm tội sẽ giả danh các cơ quan thực thi pháp luật như công an, viện kiểm sát, tòa án để tạo áp lực đối với các nạn nhân, qua đó cáo buộc họ đang liên quan đến các hành vi phạm tội. Đối tượng phạm tội sẽ thực hiện các hành vi nhằm thao túng tâm lý nạn nhân như gọi điện thoại, gọi video, dựng kịch bản với quân phục/trang phục giống các cơ quan bảo vệ pháp luật để “điều tra rửa tiền” hoặc “buôn ma túy” khiến nạn nhân hoảng loạn. Sau đó, đối tượng phạm tội sẽ cô lập nạn nhân bằng cách : Yêu cầu nạn nhân thuê phòng khách sạn, cắt liên lạc với người thân, chỉ giữ liên lạc với nhóm lừa đảo. Sau đó dàn dựng cảnh bắt cóc, ép nạn nhân quay video giả bị đánh đập, trói tay để gửi về gia đình nhằm đòi tiền chuộc. Bước cuối cùng là yêu cầu nạn nhân cài các phần mềm giả để chiếm quyền kiểm soát tài khoản mạng xã hội, đối tượng phạm tội sẽ liên hệ với gia đình nạn nhân để yêu cầu chuyển tiền gấp.
Nạn nhân trong các vụ việc kiểu này thường là học sinh, sinh viên, người ít kỹ năng xã hội, ít chia sẻ xã hội. Với các thủ đoạn nêu trên, đối tượng phạm tội có thể đẩy các nạn nhân vào trạng thái hoảng loạn, bị cô lập và lệ thuộc, nạn nhân sẽ mất kiểm soát, bị phụ thuộc hoàn toàn vào đối tượng lừa đảo, dễ dàng bị điều khiển từ xa. Với một chuỗi thao túng tâm lý, tạo áp lực thời gian, ép chuyển tiền, đe dọa hậu quả nghiêm trọng sẽ xảy ra với nạn nhân, nạn nhân đã bị “ bắt cóc tinh thần” và hoàn toàn làm theo những nội dung kẻ phạm tội yêu cầu.
Với các vụ việc được phát hiện gần đây đã cho thấy phương thức, thủ đoạn phạm tội đến mức tinh vi của đối tượng phạm tội. Vì vậy việc sớm nhận diện đúng, đầy đủ thủ đoạn phạm tội sẽ là giải pháp quan trọng để phòng, chống tội phạm này. Trong đó, cần đặc biệt nhấn mạnh vai trò của gia đình trong việc giáo dục con về các thủ đoạn lừa đảo, khuyến khích con chia sẻ khi gặp tình huống bất thường, tránh để con phải tự xử lý, luôn giữ liên lạc và kiểm tra khi con có biểu hiện bất thường. Đối với nhà trường: Cần tổ chức tuyên truyền định kỳ về an ninh mạng và kỹ năng nhận diện lừa đảo và tăng cường kỹ năng sống và phản ứng tình huống cho học sinh, sinh viên. Đối với cơ quan chức năng cần thiết lập đường dây nóng để người dân báo cáo ngay khi nghi ngờ. Tăng cường truyền thông cảnh báo trên các nền tảng mạng xã hội để người dân biết và phòng chống tội phạm trong đó có tội phạm liên quan đến các hành vi lừa đảo trên không gian mạng ./.