11/09/2017
LỰA CHỌN NHÀ ĐẦU TƯ TRONG DỰ ÁN ĐẦU TƯ
THEO HÌNH THỨC ĐỐI TÁC CÔNG TƯ
Đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) là một trong các hình thức đầu tư được quy định tại Điều 27 Luật Đầu tư năm 2014. PPP là hình thức đầu tư được thực hiện trên cơ sở hợp đồng giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án để thực hiện, quản lý, vận hành dự án kết cấu hạ tầng, cung cấp dịch vụ công. PPP bao gồm nhiều hình thức hợp đồng như BOT, BTO, BT, BOO,...
Thời gian gần đây, PPP nói chung và BOT (Hợp đồng xây dựng – kinh doanh – chuyển giao) nói riêng được dư luận đặc biệt quan tâm do quá trình tổ chức thực hiện một số dự án BOT giao thông đang có nhiều vấn đề gây bức xúc, không được người dân đồng thuận. Một trong những lí do khiến người dân cho rằng việc triển khai các dự án BOT không đảm bảo minh bạch và hiệu quả là do hầu hết dự án BOT đều được chỉ định thầu thay vì đấu thầu cạnh tranh. Vậy, pháp luật quy định như thế nào về hình thức lựa chọn nhà đầu tư trong các dự án dự án PPP?
Căn cứ quy định Điều 29 Nghị định số 15/2015/NĐ-CP, việc lựa chọn nhà đầu tư được thực hiện theo hình thức đầu thầu rộng rãi hoặc chỉ định thầu. Theo quy định của Luật Đấu thầu 2013 và các văn bản hướng dẫn, việc lựa chọn nhà đầu tư dự án PPP chỉ được thực hiện theo hình thức chỉ định thầu nếu thuộc các trường hợp sau:
1. Chỉ có một nhà đầu tư đăng ký và đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời sơ tuyển; chỉ có một nhà đầu tư trúng sơ tuyển;
2. Chỉ có một nhà đầu tư có khả năng thực hiện do liên quan đến sở hữu trí tuệ, bí mật thương mại, công nghệ hoặc thu xếp vốn;
3. Dự án do nhà đầu tư đề xuất đáp ứng yêu cầu thực hiện dự án khả thi và hiệu quả cao nhất có mục tiêu bảo vệ chủ quyền quốc gia, biên giới quốc gia, hải đảo. Dự án khả thi và hiệu quả cao nhất được Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau đây:
(i) Có báo cáo nghiên cứu khả thi (đối với dự án PPP) hoặc đề xuất dự án (đối với dự án PPP nhóm C) được phê duyệt;
(ii) Nhà đầu tư đề xuất giá dịch vụ hoặc vốn góp của Nhà nước hoặc lợi ích xã hội, lợi ích Nhà nước hợp lý;
(iii) Đáp ứng yêu cầu bảo vệ chủ quyền quốc gia, biên giới quốc gia, hải đảo.
Trong quá trình đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, ngoài các ưu đãi chung mà Luật Đấu thầu quy định, nhà đầu tư trong dự án PPP được hưởng ưu đãi trong trường hợp nhà đầu tư đó có báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc đề xuất dự án (đối với dự án nhóm C) được Bộ, ngành, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt (đồng nghĩa với việc dự án do nhà đầu tư đề xuất).
Như vậy, việc nhà đầu tư thực hiện dự án PPP được lựa chọn theo hình thức chỉ định thầu thay vì đấu thầu rộng rãi không trái pháp luật. Vấn đề về tính minh bạch của việc lựa chọn nhà đầu tư chỉ nằm ở chỗ những người/cơ quan có thẩm quyền có tuân thủ một cách nghiêm túc và chặt chẽ những quy định của pháp luật khi lựa chọn hình thức đấu thầu, khi đánh giá năng lực của nhà đầu tư, tính khả thi của phương án thực hiện được thể hiện trong hồ sơ dự thầu hay không.