27/05/2019
Thị trường giống cây trồng hậu M&A: NSC và SSC
NSC hiện là công ty có quy mô lớn nhất trong ngành giống cây trồng Việt Nam đã được Pan Farm (thuộc CTCP Tập đoàn PAN) sở hữu trên 80% vốn vào các năm trước với định hướng đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, bổ sung vào chuỗi giá trị của PAN. Thông qua NSC, vốn tiếp tục được rót vào SSC với tỷ lệ sở hữu trên 90% để mở rộng vào khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long.
Hiệu quả trước và sau M&A
NSC bắt đầu mua cổ phiếu SSC vào năm 2014 với tỷ lệ sở hữu 40%, năm 2015 chính thức hợp nhất với tỷ lệ sở hữu 61,4% và hiện tăng lên 94,66%, tương đương 12,79 triệu cổ phiếu SSC. Tổng giá gốc NSC phải bỏ ra cho toàn bộ số cổ phiếu này là gần 781 tỷ đồng (tương đương 61.000 đồng/CP), tương ứng P/E bình quân 4 năm (2015-2018) khoảng 12 lần.
NSC có thế mạnh tại khu vực phía Bắc và Trung bộ chiếm khoảng 25% thị phần lúa giống và 27% thị phần ngô, SSC tập trung ở khu vực phía Nam với thị phần bắp giống quanh 10%. Như vậy, có thể nói, thương vụ này nhằm mục đích hợp nhất để mở rộng thị trường. Chiến lược của PAN là đi mua những công ty mạnh trên từng sản phẩm để nắm giữ thị trường, cơ sở vật chất và sở hữu trí tuệ.
Nhìn lại kết quả kinh doanh của cả 2 doanh nghiệp giai đoạn 2006-2014 trước khi hợp nhất đều rất ấn tượng. Đối với NSC, doanh thu và lợi nhuận sau thuế tăng trưởng kép lần lượt 24% và 36%, còn SSC đạt tương ứng 19% và 18%. Tổng lợi nhuận SSC tạo ra giai đoạn này tương ứng 1,33 đồng trên 1 đồng vốn bỏ ra (chủ yếu là vốn chủ sở hữu), tỷ suất lợi nhuận gộp và lợi nhuận sau thuế bình quân đạt 31,2% và 14%.
Tuy nhiên, từ 2014 tới nay, tổng lợi nhuận sau thuế tạo ra là hơn 324 tỷ đồng trên tổng vốn sử dụng khoảng 1.014 tỷ đồng, tương đương 3 đồng vốn bỏ ra thu lại 1 đồng lợi nhuận, tức là hiệu suất không còn tốt như giai đoạn trước do SSC gặp khó khăn cả về nội tại (quản trị doanh nghiệp) cũng như bên ngoài (khí hậu, dịch bệnh...).
Tổng số tiền NSC bỏ ra là 781 tỷ đồng, lợi thế thương mại kế toán ghi nhận hơn 250 tỷ đồng, tức giá trị hợp lý là khoảng 531 tỷ đồng. Tính từ thời điểm đầu tư, tổng lợi nhuận từ năm 2014 tới nay, NSC thu về khoảng 303 tỷ đồng (khoảng 39% lượng vốn đầu tư ban đầu).
Tại thời điểm trước M&A, về mặt tiềm lực và hiệu quả tài chính, NSC nhìn chung tốt hơn SSC với nguồn vốn rót thêm từ cổ đông lớn. Từ năm 2013 tới nay, NSC đã đầu tư tổng cộng hơn 283 tỷ đồng vào các dự án và hơn 430 tỷ đồng cho công tác R&D (nghiên cứu và phát triển). Mới đây, ngày 17/4/2019, NSC triển khai xây dựng Trung tâm Công nghiệp chế biến giống và nông sản quy mô 30.000 tấn giống và 50.000-60.000 tấn nông sản/năm tại tỉnh Đồng Tháp với tổng vốn đầu tư 308,2 tỷ đồng và dự kiến đi vào hoạt động vào tháng 10 tới.
Năm 2015, SSC không đạt tỷ lệ cơ cấu sản phẩm khoa học công nghệ nên thuế thu nhập doanh nghiệp tăng. Năm 2016, SSC tiếp tục đạt kết quả kinh doanh không khả quan do đứng vai trò phân phối các sản phẩm ngô giống của nước ngoài, không tập trung kinh doanh mảng lúa lai, bộ phận marketing không phát triển nên không có được lượng khách hàng lâu dài.
Hiện tại, tình hình kinh doanh của SSC đã cải thiện, nhưng những khó khăn điển hình giai đoạn trước vẫn tồn tại như bộ sản phẩm rau - bắp vàng chưa đủ mạnh, sản phẩm chiến lược dẫn dắt thị trường chưa có, các sản phẩm độc quyền còn hạn chế so với nhu cầu kinh doanh, khả năng nắm bắt xu hướng sản phẩm thị trường còn hạn chế...
Năm 2019, SSC đặt kế hoạch doanh thu tăng trưởng 18%, nhưng lợi nhuận không tăng do không còn được hưởng ưu đãi thuế cho doanh nghiệp khoa học công nghệ (phải nộp thuế suất thu nhập doanh nghiệp 20%).
Bức tranh thị trường giống cây trồng hậu M&A
Ngành giống cây trồng Việt Nam được đánh giá là còn nhiều dư địa phát triển, dự báo tới năm 2021, quy mô thị trường này có thể đạt 1,7 tỷ USD. Tuy nhiên, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt chưa cao và ngành đòi hỏi vốn đầu tư rất lớn cho nghiên cứu, phát triển.
Với NSC, thách thức lớn nhất là quy mô diện tích chuỗi quá nhỏ, phân tán, diện tích đất nông nghiệp đang mất đi nhanh chóng do quá trình đô thị hóa, bà con nông dân tham gia chuỗi chưa chuyên nghiệp, đặc biệt là thói quen "tự cung, tự cấp" lúa giống.
Thực tế cho thấy, nông dân thường tự sản xuất giống, vừa sử dụng cho nhà mình, còn thừa thì cung ứng cho các hộ xung quanh, trong khi giống thường không được cơ quan quản lý về giống cây trồng quản lý, giám sát chặt chẽ nên ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng lúa thương phẩm.
Kết thúc năm 2018, NSC nắm giữ 19% thị phần giống cây trồng cả nước (tăng trưởng 3,2%), sản lượng đạt 74.227 tấn (tăng trưởng 16%) với mạng lưới công ty 29 đơn vị thành viên, hơn 1.711 đại lý cấp 1 phân bố trên toàn quốc.
Vốn đầu tư cho tài sản cố định khoảng 291 tỷ đồng, tổng lợi nhuận sau thuế tạo ra gần 985 tỷ đồng trên tổng vốn đầu tư là 1.049 tỷ đồng cho thấy hiệu quả đầu tư đã được cải thiện. Về công suất thiết kế cho chế biến sản phẩm là 90.000 tấn/năm, tức Công ty có khả năng đáp ứng sản lượng tiêu thụ tăng thêm khoảng 20% và sau tháng 10/2019 sẽ nâng tổng công suất chế biến lên 120.000 tấn/năm.
Các thương vụ mua lại rất phức tạp và thường có ít thông tin để nhà đầu tư nhỏ lẻ có thể phân tích, NSC và các công ty trong chuỗi giá trị nông nghiệp vẫn có thể là những khoản đầu tư dài hạn, nhưng để nắm giữ cổ phiếu, nhà đầu tư cần hiểu sâu sắc về doanh nghiệp.
Nguồn: tinnhanhchungkhoan.vn
