HÃNG LUẬT HEVA

HÃNG LUẬT HEVA Tham gia tố tụng - Tư vấn - Đại diện - Dịch vụ pháp lý khác!

SỰ KIỆN VÀ SỰ XUNG ĐỘT TRONG QUYỀN LỢI LÀ MỘT TRÙ LIỆU SẴN CÓ CỦA LUẬT PHÁPVấn đề một nền luật pháp phải đặt ra trước mộ...
24/03/2026

SỰ KIỆN VÀ SỰ XUNG ĐỘT TRONG QUYỀN LỢI LÀ MỘT TRÙ LIỆU SẴN CÓ CỦA LUẬT PHÁP

Vấn đề một nền luật pháp phải đặt ra trước một sự kiện luôn là phải xem rằng sự kiện đó rơi vào trường hợp nào và việc xử lý nó có phạm vào các tiêu chuẩn có tính nguyên lý hay không. Vụ việc khách đi xe đe doạ đánh tài xế trong khi tài xế đăng đoạn phim cảnh này lên mạng, đặt ra một xung đột quyền lợi quan trọng giữa quyền riêng tư, bảo mật của khách hàng và quyền được bảo vệ của người tài xế.

Đã nhiều lần tôi nhắc lại một dạng án lệ của nước Anh thời hiện đại, một nhân viên mật vụ tiết lộ kế hoạch của cơ quan chính phủ Anh tại LHQ vì các hành động (bí mật nhà nước) của cơ quan này đang đe doạ tới một trật tự pháp lý hàng đầu là trật tự công cộng và lợi ích cộng đồng (quốc tế). Đây là một tình thế pháp lý điển hình cho xung đột giữa quyền bảo mật, và hiệu lực của bảo mật trước chính phạm vi và yêu cầu tiêu chuẩn phá vỡ nó nếu đáp ứng được đòi hỏi cơ bản nhất đã được dự trù trước. Và nữ mật vụ đưa thông tin cho các tờ báo công bố đã được toà án trả tự do và tuyên rằng cô không phạm tội.

Luật pháp sáng rõ và nghiêm minh chính là ở điểm này, rằng nó phải có thể dự báo trước và định hướng một khuôn mẫu hành vi mà trong tình cảnh đó không ai sẽ có xu hướng hành động khác đi, hoặc nếu có chỉ là ngoại lệ do thiếu nhận thức hoặc các sức ép, mối ràng buộc khác mà không thể thực hiện trong khả năng của họ.

Trong các vụ án, chúng ta đòi hỏi xác quyết tính chuẩn mực về quy trình như tiêu chuẩn cơ bản nhất của công lý, gọi là công lý thủ tục. Và nếu có vi phạm bất kể điều gì liên quan trong chứng cứ, thu thập hoặc xác minh, đánh giá hoặc các hành động tiến hành các thủ tục này, đều sẽ làm vô hiệu cả chứng cứ và chứng minh - vì rằng sự hợp pháp là yêu cầu chuẩn mực đầu tiên của chứng cứ và chứng minh trong nền pháp quyền văn minh. Yêu cầu bảo vệ hình ảnh, quyền lợi khác như gia đình hay các vấn đề liên quan ngoài vụ án đối với ngay cả nghi can, bị cáo cũng được luật pháp bảo vệ dựa trên giới hạn tác động của nguyên tắc về sự công bằng.

Nếu một người thu thập chứng cứ không hợp pháp (giả dụ ghi âm khi chưa được phép), nếu sử dụng chúng có thể sẽ bị tố ngược lại về hành vi lén thu thập trái phép thông tin, dữ liệu hoặc xâm phạm nhân nhân, riêng tư của người khác, chỉ trừ một số trường hợp ngoại lệ trong công bố hoặc mục đích thu thập, và phải đảm bảo đồng thời việc giao nộp hoặc cung cấp cho một bên có thẩm quyền xử lý (trên cơ sở luật pháp đã ấn định chúng là một trường hợp được làm thay vì không có trong các ấn định của luật).

Một bên hoàn toàn có thể bị huỷ hoại vì việc công bố không đúng hoặc không tuân thủ các tiêu chuẩn quy trình của việc xử lý. Giả dụ khi khách hàng sử dụng một dịch vụ, thường sẽ có quy chuẩn ứng xử để ngăn chặn các hành vi lạm dụng hoặc gây tổn thất ác ý hoặc kể cả vô ý, nhằm bảo vệ tất cả các bên thay vì chỉ một bên. Bởi khi phải kiện tụng, bên có hành vi trước phải chứng minh sự hợp lý trong yêu cầu kiện tụng cùng việc sử dụng bằng chứng nào là hợp pháp hoặc có lợi hay không.

Nếu rằng, ngay từ đầu các bằng chứng được tự công bố bởi một bên, hoàn toàn có thể gây hại nghiêm trọng cho một bên thứ ba (không xuất hiện hoặc xuất hiện ngay trong khung cảnh, thời điểm đó), hoặc bản thân chúng xâm phạm vào các quyền lợi được xem là cơ bản khác của người bị tố công khai trên phương tiện đại chúng, rõ ràng đó là việc vượt quá sự tương xứng của động cơ và sự tổn thất thực tế. Ngăn chặn một hành vi vi phạm vi cảnh hoàn toàn cá nhân, lại đồng thời có thể làm nhục hoặc biến họ trở thành tội đồ thậm chí như tên quái vật, đó rõ ràng là lựa chọn chưa chuẩn mực trong tình huống mà luật đã đưa ra các lựa chọn khác.

Vấn đề trong vụ việc tài xế và khách hàng nảy sinh một câu hỏi về tính xung đột giữa quyền bí mật của khách hàng và người lái xe, rằng trong tình huống nào thì được công bố các bằng chứng (như ghi hình) để bảo vệ mình và quy trình nào được ưu tiên sử dụng và có phải là các yêu cầu tiên quyết phải thực hiện trước hay không trong tính cần thiết của sự kiện? Việc phải giải quyết về pháp lý trong bối cảnh như vậy, người ta phải xem xét liệu rằng việc công khai có đang vượt quá các ràng buộc hoặc vi phạm tiêu chuẩn về công khai các bằng chứng tạm thời hay không.

Một nền pháp lý và với mong muốn truy cầu tính pháp quyền luôn phải là giải quyết các xung đột một cách thoả đáng bằng các cơ chế hợp lý mang tính tiêu chuẩn thống nhất của nó, và cộng đồng chứa nó cũng nên bàn thảo nhiều hơn trong các góc độ lý tính từ các khía cạnh lẽ công bằng hơn là cảm thức về sự tức giận trả đũa dựa vào tính bất lợi tạm thời của một bên tạm được xem là yếu thế hơn.

Trong đời sống dân sự, việc thoả thuận và cam kết bảo mật thông tin trước các xung đột là một cơ chế giải quyết hữu hiệu, nó khắc phục và ngăn chặn hai vấn đề: sự quá tải của hệ thống tư pháp cho những việc mà dân sự hoàn toàn giải quyết được, và giúp các bên có thể tìm được tiếng nói hoà bình mà không bên nào gánh chịu tổn thất không đáng có khác ngoài các nội dung được thoả thuận (vì vậy, giữ kín bằng chứng cũng là một mục tiêu chiến lược trong thương lượng và hoà giải dân sự mà xã hội sẽ dần phải tiến đến sau này).

TƯ DUY HÀNH CHÍNH HOÁ VÀ TUỲ TIỆN TRƯỚC CÁC CHUẨN MỰC PHÁP LÝ VÀ CÔNG LÝThủ tục hành chính hoá vốn đã là một cản trở hoạ...
09/03/2026

TƯ DUY HÀNH CHÍNH HOÁ VÀ TUỲ TIỆN TRƯỚC CÁC CHUẨN MỰC PHÁP LÝ VÀ CÔNG LÝ

Thủ tục hành chính hoá vốn đã là một cản trở hoạt động nghề ngay trong tố tụng, đó là việc phải đăng ký luật sư bằng một thủ tục gồm các đầu mục tài liệu mà chỉ sau khi nộp tới cơ quan giải quyết và được chấp thuận mới được tham gia. Trong khi đó, về nguyên tắc quyền bào chữa hay bảo vệ bởi luật sư phải là quyền liên tục và đương nhiên, theo nghĩa rằng nếu không có sự xuất hiện ngay lập tức của luật sư thì các thủ tục khác sẽ không thể bắt đầu (như lấy lời khai, điều tra…), trừ khi người bị thẩm vấn hoặc mời làm việc từ chối luật sư.

Trước đó không lâu, đã xuất hiện một bước hạ cấp tính chất và phẩm vụ nghề luật sư như một yếu tính của công lý, tức sự phổ quát và dựa trên tính hiệu lực toàn thể của nó trên phạm vi quốc gia, đó là việc quy định chủ tịch UBND tỉnh có quyền cấp chứng chỉ hành nghề luật sư tại địa phương mà luật sư tập sự hoặc có đăng ký thường trú. Việc hành chính hoá thủ tục nghề luật sư và đưa xuống cấp tỉnh (một cơ quan hành chính địa phương) vốn đã đe doạ nghiêm trọng tới khả năng hành nghề và địa vị công lý trong vai trò của họ, và có nguy cơ làm xói mòn các trụ cột của cấu trúc tư pháp.

Nay táo bạo hơn, một lần nữa, nghề luật sư, đòi hỏi sự độc lập và phổ quát về công lý trước luật pháp, lại bị hành chính hoá bởi một cơ quan hành chính cấp xã với cấp được xem là thấp nhất trong tổ chức hành chính ở địa phương. Điều kỳ dị này cho thấy nhận thức pháp lý của những người tạo lập chính sách và xây dựng các nguyên tắc của luật lệ không có bất kể tư duy nào về pháp lý và triết lý cần có để tạo nên sự bền vững và tính thông sáng của luật pháp. Đây là một sự tuỳ tiện trong đề xuất và xây dựng chính sách, khi chỉ xem một yếu tính của cấu trúc tư pháp ngang bằng như một hộ kinh doanh thông thường.

Nếu một luật sư có thể tham gia kiện tới Bộ trưởng hoặc các vấn đề chính sách quốc gia, thử hình dung khi họ khởi kiện hoặc bảo vệ một người trước chính Chủ tịch tỉnh, và hoặc sau đây là UBND xã (vốn là nơi mà luật sư thường xuyên va chạm nhiều nhất), sẽ tạo ra tình thế xung đột lợi ích như thế nào? Hoặc họ phải từ chối tham gia bảo vệ, hoặc họ gặp nguy cơ rủi ro nghề nghiệp khi thường xuyên bị kiểm tra bởi cả cấp xã và cấp tỉnh vì đối lập/xung đột lợi ích?

Trao quyền kiểm tra và cấp phép cho một đơn vị cấp thấp có tính địa phương, là đang tạo ra một công cụ quyền uy mà chúng sẽ là thứ được sử dụng để ngăn chặn hoặc triệt tiêu chính những vấn đề mà đáng ra phải là thiết chế ngăn chặn sự lạm quyền của các cơ quan này. Giao phó cho một “vệ binh” cấp xã với quyền năng kiểm tra hành nghề của luật sư, sẽ nghiễm nhiên biến thiết chế luật sư trở thành một con tin và công cụ, lệ thuộc vào chính những cấu trúc đúng ra phải bị kiểm soát và giám sát ngược lại từ chính vai trò như một thành tố công lý để xây dựng nhà nước pháp quyền hiện đại thực sự của nó.

Các mô hình trên thế giới, tạo ra sự độc lập của luật sư thông qua một cơ chế riêng biệt: hoặc do Toà án tối cao cấp chứng chỉ, hoặc do một cơ chế tương đương Bộ tư pháp đứng ra cấp chứng chỉ và rà soát đạo đức luật sư, hoặc được tự trị thông qua đoàn luật sư toàn quốc để được cấp phép hoạt động. Trong khi đó, chúng ta đang đảo ngược và đe doạ tới chính yếu tính công lý của một trong các cấu trúc quan trọng nhất của lĩnh vực và hệ thống tư pháp mà nhân loại phải mất hàng ngàn năm mới đạt được sự tiến bộ vững vàng như ngày nay. Sự văn minh ngày càng đòi hỏi sự độc lập, chúng ta lại xoay ngược xu thế là dồn tất cả vào sự giản tiện và buộc vào sự lệ thuộc ngày càng cao độ hơn.

Điều này tồn tại vì tư duy quản lý theo cung cách xin cho và kiểm soát kiểu hợp tác xã, nó không mang bất kể tư duy pháp lý hay triết lý nào về luật lý hay công lý như thường có trong một xã hội văn minh và phát triển. Nó đang biến thiết chế luật sư, tréo ngoe và dị thường thay, trở nên là một hộ kinh doanh tạp hoá đặt tại cấp xã, để dễ dàng hoá thân họ thành một con tin tiềm năng trong kiểm soát thay vì hiển nhiên là một giá đỡ của công lý trong đời sống thực tại.

LUẬT PHÁP VÀ ĐẠO ĐỨC TRONG TÍNH RÀNG BUỘC CỦA NÓĐiều cơ bản của cơ bản là, điều mà Lincoln đã nói cách đây tính theo hàn...
08/01/2026

LUẬT PHÁP VÀ ĐẠO ĐỨC TRONG TÍNH RÀNG BUỘC CỦA NÓ

Điều cơ bản của cơ bản là, điều mà Lincoln đã nói cách đây tính theo hàng trăm năm, rằng luật pháp là đạo đức tối thiểu, đạo đức là luật pháp tối đa. Luật pháp, dù theo hệ thống nào, cũng đều đặt đạo đức như mái vòm để giới hạn và định hướng một hành vi nhất định, càng phát triển và văn minh người ta càng thấy sức nặng và tính đi trước trong điều chỉnh đạo đức lớn hơn luật pháp, đặc biệt với giới chính trị gia và người của công chúng. Bất cứ lĩnh vực nào cũng đều có “nền đạo đức” của nó để tạo lập hành lang nghiêm ngặt cho mọi hoạt động mà người đứng trong đó chịu sự điều chỉnh. Như trong hoạt động nghiên cứu khoa học, yêu cầu liêm chính (tức là đạo đức) còn cao hơn tính chi phối của luật pháp thực chất đối với chuyên môn của họ.

Rousseau từng viết trong Khế ước xã hội về vấn đề đạo đức theo một cách tương đồng với Lincoln, với nhấn mạnh rằng khi luật pháp của một xã hội mất đi hiệu lực của nó thì đạo đức chính là cứu cánh (cuối cùng) để vãn hồi các trụ cột của công lý, lúc này vốn đang rơi vào khủng hoảng và suy thoái. Mặc dù trong cuốn Dân trị và Chính quyền, tôi đã không đứng về lập luận này mà đứng trên lập trường đối diện để phản bác cơ sở từ bản chất của tình trạng mà ông đặt ra trong diễn ngôn của mình.

Cụm từ “đạo đức xã hội” là một thuật ngữ pháp lý chung được xây dựng như nền móng bao quát trong đạo luật dân sự, bản văn vốn đóng vai như đạo luật gốc (được dân luật định danh là bản hiến pháp của đời sống dân sự) và nhờ đó thiết lập nền tảng cho những đạo luật chuyên ngành khác xây dựng dựa trên và xoay quanh triết lý cốt lõi của bản văn được xem như trung tâm luận này.

Bất cứ ngành nghề nào trong mọi cấu trúc cũng đều có một bộ quy chế (quy tắc ứng xử) đạo đức chuyên biệt và đặc thù, từ bác sĩ, luật sư, giáo viên, thẩm phán hoặc công chức… và người hoạt động trong địa hạt nghệ thuật thuộc vào phạm trù dành cho công chúng, vì vậy vấn đề đạo đức và tiêu chuẩn đánh giá còn mang xu hướng nghiêm ngặt và trực tiếp hơn trong phạm vi quán chiếu, vốn được mở rộng hơn các lĩnh vực khác trong xã hội.

Tuy vậy, trong vụ việc đổ bể chương trình biểu diễn, trình diễn nghệ thuật (âm nhạc) vừa rồi, không tồn tại dạng giao dịch vì lợi ích của người thứ ba trong tính chất pháp lý như một vài quan điểm đã đưa ra. Trong trường hợp này, các giao dịch là độc lập về chủ thể giao kết, nhưng quyền và nghĩa vụ liên đới cũng như lệ thuộc theo kiểu bắc cầu (đan chéo) các quyền lợi và nghĩa vụ với nhau trong tương quan chung (mục đích và dịch vụ tại thời điểm cuối cùng - buổi trình diễn). Tại đây, như đã phân tích, có hai loại hợp đồng song vụ song hành mà chúng là điều kiện làm phát sinh hay chấm dứt quyền và nghĩa vụ của nhau (tức điều kiện làm giao dịch có hiệu lực hoặc có thể thực hiện được hay không trên thực tế).

Khán giả trả tiền gián tiếp cho nghệ sĩ để họ biểu diễn cho khán giả thưởng thức hình thức nghệ thuật (âm nhạc và trình diễn thị giác) - nhà tổ chức nhận tiền và chịu trách nhiệm tổ chức buổi trình diễn sao cho thành công theo kịch bản đã soạn trước - nghệ sĩ nhận tiền từ nhà tổ chức (nhưng là từ nguồn tiền của chính khán giả đã trả trước đó) và sẽ trình diễn cho khán giả thụ hưởng lợi ích thay vì cho nhà sản xuất (vì họ không trả tiền để xem nghệ sĩ trình diễn). Do vậy, hợp đồng trình diễn chỉ có thể thực hiện (vào thời điểm sau cùng vốn đã được công bố từ trước) khi hợp đồng với các nghệ sĩ được thực hiện, ngược lại sẽ phá vỡ mục đích và khả năng thực hiện hợp đồng của nhà sản xuất với khán giả.

Trong hợp đồng giữa đơn vị tổ chức với nghệ sĩ sẽ có quy định về các trường hợp trì hoãn, thay thế hoặc huỷ bỏ việc trình diễn vì lý do nghệ sĩ không tham gia (do thể chất, tinh thần) hoặc không đảm bảo được yêu cầu chuyên môn (hay vấn đề đạo đức nảy sinh khi nghệ sĩ này vướng vào rắc rối cá nhân khác), nghĩa là nhân tố “nghệ sĩ” chính là điều kiện có hiệu lực của hợp đồng giữa nhà sản xuất và những người mua vé. Và trong hợp đồng này với nghệ sĩ, cũng sẽ luôn có điều khoản về các lý do tương tự trước việc có đảm bảo hay không việc nghệ sĩ tham gia, mà nếu vi phạm thoả thuận sẽ phát sinh trách nhiệm với họ một cách hiển nhiên.

Để dễ hình dung hơn, có một tình huống pháp lý khá cơ bản và tương đồng để làm ví dụ minh hoạ, đó là một cầu thủ A ký hợp đồng với một câu lạc bộ bóng đá B, sau đó được bán sang đội bóng C: khi này CLB B và CLB C ký hợp đồng (số 1) chuyển nhượng cầu thủ A với điều kiện D; và đồng thời cầu thủ A sẽ ký hợp đồng (số 2) với CLB C để đá cho đội này trong thời hạn 5 năm, trong đó có điều khoản ràng buộc làm phát sinh quyền hưởng lợi ích cho CLB C với điều kiện E. Có thể E và D là các điều kiện trùng nhau hoặc khác nhau nhưng sẽ có phần giao nhau nhất định (như A chấn thương ngay năm đầu tiên thì CLB C không được nhận 70% phí còn lại cùng khoản 10% hợp đồng dựa trên phong độ cầu thủ, ngược lại nếu A thăng hoa và mang về cúp vô địch mùa giải quốc nội hoặc khu vực, CLB C sẽ được thanh toán toàn bộ số phí hợp đồng chuyển nhượng cộng thêm việc hưởng 20% tiền thưởng hoặc một con số cụ thể nào đó). Đây chính là một tình huống tương đồng với hoạt động trình diễn nghệ thuật trong điều kiện phát sinh hiệu lực giao dịch giữa các bên.

Một số lập luận cho rằng đánh giá đạo đức trong vụ việc đổ vỡ buổi trình diên là vượt ngoài phạm vi, là một tư duy không chỉ hạn hẹp về pháp lý mà còn bước hụt chân trước chính sự đòi hỏi nền tảng của một cộng đồng văn minh thực sự. Nếu luật pháp không bao chứa trong nó công lý đặt trên nền móng đạo đức và các cơ sở thiết yếu của nó, làm sao luật pháp là một hệ thống đại diện cho khoa học và lẽ công bằng, vốn được minh định và đảm bảo trong chính luật pháp? Không chỉ vi phạm về nghĩa vụ với khía cạnh luật pháp, nó cũng đồng thời phá hỏng các trụ cột đạo đức cơ bản, nếu các loại hành vi như vậy không bị lên án và phê phán đúng mức, cộng đồng dung dưỡng nó hẳn không thể đi thêm bất cứ bước nào trong nhận thức về văn minh và nhân bản trước chính con người.

Address

Địa Chỉ: Nhà 24 Ngõ 205/37 Xuân Đỉnh, Bắc Từ Liêm
Hanoi

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when HÃNG LUẬT HEVA posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share

Category