30/09/2022
Triệt tiêu cái xấu xí hay tội phạm manh nha cũng như lý thuyết "Hiệu ứng cửa sổ vỡ".
( "Vật dĩ ác tiểu nhi vi chi, vật dĩ thiện tiểu nhi bất vi") qua vụ việc nhóm công an Sóc Trăng đánh hai thiếu niên.
———
“Nếu ai đó làm vỡ kính cửa sổ của một tòa nhà và không sửa chữa kịp thời thì kính cửa sổ sẽ bị vỡ nhiều hơn. Nguyên nhân là khi nhìn thấy cửa sổ vỡ, những kẻ phá hoại sẽ có xu hướng tiếp tục phá các ô cửa sổ khác để thực hiện tội ác”
Đây là hiện tượng rất phổ biến và trở thành bài học cuộc sống , cũng như cách duy trì pháp luật nghiêm minh. Ban đầu mọi thứ có vẻ như một chiến dịch, hay mục tiêu đạt được.. họ làm rầm rộ rồi tới lúc không kiểm soát và tự phân hoá, tự thui chột và tự chết.
Như cái ngày đầu tổ công tác 141 ra đời, tội phạm khiếp sợ, rồi dần dần sang trạng thái “ đỡ sợ” và giờ đây không còn thấy sụe quyết liệt đó nữa!
Cũng như Hà Nội, SBC một thời như khắc tinh với tội phạm. Là niềm tin của dân, rồi bó chìm đi vào lãng quên và bộn bề lo toan cuộc sống. Đặc biệt cách đây 2 năm, liên tục có phóng sự, báo.. nói về SBC… và rồi sau Covid cũng chìm đi dần.
Sau vụ nhóm công an đánh hai em học sinh 15-16 tuổi ở Sóc Trăng, việc xử lý kỷ luật kịp thời và xứng đáng như một lời cảnh tỉnh với những ai vi phạm luật lệ, nguyên tắc hàng xử hay sự lạm quyền.
Tuy nhiên, để không tạo “ hiệu ứng cửa sổ vỡ” thì việc duy trì những trạng thái xử lý vụ việc tưng tự phải được áp dụng nhanh- mạnh- kịp thời như vụ việc vừa rồi. Noa sẽ tạo ra hiệu ứng rằng” dù cửa sổ đã vỡ” nhưng đã được thay thế và lắp mới. Nó đe doạ tinh thần và đánh vào tử huyệt cảm xúc cũng những người lăm le vi phạm pháp luật, chà đạp lên công lý.
Ví dụ vui và cụ thể:
Năm 1969 nhà tâm lý học Philip Zimbardo của Đại học Stanford tiến hành một cuộc thử nghiệm. Ông bỏ hai chiếc ôtô hỏng và không có biển số lần lượt tại khu dân cư có thu nhập thấp thuộc quận Bronx, New York và khu dân cư giàu có tại thành phố Palo Alto, bang California. Chỉ trong 24 giờ, chiếc xe tại quận Bronx bị đập vỡ cửa kính và trộm hết phụ tùng. Ngược lại, chiếc xe tại thành phố Palo Alto vẫn nguyên vẹn trong hơn một tuần. Chỉ sau khi Zimbardo dùng búa tạ đập xe, một số người mới hùa theo. Đa số kẻ phá hoại ở cả hai thành phố được mô tả là "ăn mặc lịch sự, mặt mũi sáng sủa".
Nhưng những gì diễn ra tiếp theo mới rất thú vị.
Năm 1982, nhiều năm sau thí nghiệm của Zimbardo, kết quả trên được nhắc lại trong bài viết đăng trên tạp chí The Atlantic của nhà khoa học xã hội George Kelling. Lần đầu tiên người này nhắc tới lý thuyết "Hiệu ứng cửa sổ vỡ".
Lý thuyết này thực sự rất dễ hiểu. Ví dụ một thành phố như Đà Nẵng vốn dĩ không có cướp giật, không có trộm cắp, bán hàng d**g hay bán vé số…
Hãy thử tưởng tượng tại một khu du lịch, nếu một ngày nào đó có nạn trộm cắp, cướp giật… nếu không mạnh tay, tội phạm sau một năm sẽ có nguy cơ trở lại đầy ở Đà nẵng;
Hay dễ hiểu hơn rằng: trong công ty Luật của tôi, hàng lang đi vào phòng họp rất sạch sẽ, nếu tôi thử vo mấy tờ báo, vứt vào góc tường… cuối ngày chỗ đó sẽ thành bãi rác. Đặc biệt là, mọi người sẽ lười biếng mà không vứt rác ở thùng rác xa kia nữa, họ sẽ vứt ngay chỗ tôi tạo ra rác!
Đây chính là "Hiệu ứng cửa sổ vỡ". Ban đầu chỉ là vấn đề nhỏ, nhưng nếu không kịp thời khắc phục, vấn đề sẽ ngày càng lớn và hậu quả trở nên nghiêm trọng. Tất cả chúng ta đọc tới đây chắc đều hiểu căn nguyên của sự tồi tệ ập đến dù là ở lĩnh vực nào, ở nơi đâu…
Lý thuyết trên tưởng chỉ dành cho phân tích tâm lý tội phạm nhưng lại có quan hệ chặt chẽ đến kỷ luật và sự tăng trưởng của bản thân mỗi người hay bất kể việc gì đó xấu xa trong xã hội. Bất kể là chuẩn mực đạo đức hay lối sống. Bất kể là trong kinh doanh, sự lừa đảo hay sự lạm quyền, bất chấp luật pháp. Kể cả trong giáo dục con cái hay cuộc sống vợ chồng… ở đâu lý thuyết “ cửa sổ vỡ” đều có tác dụng xâm lấn, u nhọt và pháp bệnh.
"Vật dĩ ác tiểu nhi vi chi, vật dĩ thiện tiểu nhi bất vi"
Nghĩa là: Không được cho rằng việc xấu rất nhỏ mà làm, không được cho rằng việc thiện rất nhỏ mà không làm
( Lời mà nhân vật Lưu Bị trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa đã nói với con trai trước khi chết và trở thành một câu châm ngôn nổi tiếng với những ai đọc Tam Quốc Diễn nghĩa)
Do đó, thật sự vui mừng khi sự việc của Sóc Trăng đã ngay lập tức được lãnh đạo tỉnh và Bộ Công an “ thay tấm kính vỡ” để không xảy ra một “ hiệu ứng cửa sổ vỡ”. Có lẽ chúng ta cũng tin tưởng hơn ở một xã hội văn minh mà chúng ta đang sống không ai dung túng cho cái ác, cái bất lương.
Dù vậy, với xử lý kỷ luật như đã làm vẫn chưng xứng đáng, phải cần giám định thương tật và nếu đủ tỷ lệ % sức khoẻ tổn hại thif khởi tố hình sự! Nếu không cũng là một quyết định xử phạt hành chính về hành vi CỐ ý gây thương tích để răn đe theo kiểu “ Giết gà doạ khỉ”
…. Tôi nói vậy là quá nhẹ không phải sự nhẫn tâm, nếu vụ việc ở Quân đội thì “ Quân lệnh như sơn” và việc KỶ LUẬT 3 CẤP đã được thực hiện.
Lề lối ứng xử mà được chấn chỉnh nghiêm khắc vừa giúp lòng dân tin vào lực lượng Công an, vừa giúp hình ảnh CAND luôn cảm tình trong lòng dân cả người có học và người thiệt thòi về học vấn- tất cả đều sẽ tin vui.
———-
P/s: Qua vụ việc trên những người xử lý nhóm công an trên đúng là một thiên tài lãnh đạo và am hiểu lý thuyết “ Cửa sổ vỡ” thấu đạt và sâu sắc!
( Bài viết của Luật Sư Vũ Dũng, xin chia sẻ nhưng nếu copy ghi rõ nguồn)
