24/08/2026
MỘT NGÀY MƯA NGÂU – HAI CUỘC HÒA GIẢI THÀNH
Có những ngày đi làm về rất mệt nhưng trong lòng lại thấy nhẹ nhõm và hạnh phúc. Hôm nay là một ngày như thế.
Trời mưa ngâu, mưa tầm tã. Buổi sáng, thầy trò chúng tôi về Tòa án tỉnh Ninh Bình. Luật sư Trang và bạn Cúc ở lại sao chụp hồ sơ, còn tôi cùng bạn Hương tiếp tục sang Nghĩa Hưng, Nam Định cũ, để gặp gỡ và hòa giải một vụ việc.
Đó là câu chuyện của hai người bạn rất thân. Vì quý mến và tin tưởng nhau nên đã giúp nhau vay tiền. Nhưng rồi thương trường không thuận lợi, việc quản lý tiền bạc gặp vấn đề, khoản nợ không thể trả đúng hạn. Từ những người bạn thân thiết, họ dần mất niềm tin, tổn thương và đứng trước nguy cơ mất đi một tình bạn đẹp.
Tôi đến với vụ việc không chỉ để giải quyết một khoản nợ, mà muốn tìm một cách khác: giải quyết được khoản nợ nhưng không làm mất đi tình người; tháo gỡ mâu thuẫn nhưng cố gắng giữ lại tình bạn; để người vay có cơ hội làm lại, người cho vay có cơ hội thu hồi tài sản hợp lý. Sau nhiều lần trò chuyện, phân tích và thuyết phục, hai bên bình tĩnh trở lại, biết đặt mình vào hoàn cảnh của nhau và cùng xây dựng kế hoạch trả nợ.
Đáng quý hơn, người bạn đang giữ sổ đỏ đồng ý giao lại để bên vay có thể thế chấp ngân hàng, vay với lãi suất thấp hơn để thanh toán khoản nợ. Một phương án có lợi cho cả hai: người cho vay có cơ hội thu hồi tiền, người vay giảm áp lực lãi suất, có thêm cơ hội làm ăn để trả nợ và ổn định cuộc sống. Quan trọng nhất là không đẩy một gia đình vào đường cùng chỉ vì một khoản nợ.
Bởi phía sau một vụ tranh chấp không chỉ có tiền bạc, giấy tờ và pháp luật, mà còn có cha mẹ, vợ chồng, con cái, danh dự, tình bạn và tương lai của cả một gia đình. Đặc biệt, những người trong câu chuyện đều có học thức, công việc, vị trí và uy tín ở địa phương, đang là những người thầy, người cô. Vì vậy, giữ được tình cảm, danh dự và cho nhau một cơ hội sửa chữa càng đáng quý.
Cuộc hòa giải thứ nhất đã thành. Nhưng ngày hôm nay chưa dừng lại ở đó. Sau bữa trưa vội vàng, chúng tôi lại tức tốc sang Kim Sơn để tiếp tục một cuộc hòa giải khác tại Tòa án khu vực.
Đây là vụ tranh chấp đã kéo dài, hai bên nhiều lần được hòa giải nhưng chưa thành. Hai gia đình đều đã lớn tuổi, có người gần 80 tuổi. Vụ việc kéo dài khiến những người trong cuộc đều mệt mỏi. Có lúc tưởng như đã thống nhất được phương án, nhưng rồi lại phát sinh vấn đề về đất đai, tiền bạc, chi phí thẩm định và tố tụng.
Trong những trường hợp như vậy, người luật sư phải biết khi nào mềm, khi nào rắn; khi nào lắng nghe, khi nào phản biện; khi nào phân tích pháp luật và khi nào phải nói bằng tình người.
Rất may, Thẩm phán chủ trì cũng là người tích cực, kiên trì và tận tâm với công tác hòa giải. Trời mưa rầm rã. Khi luật sư đến đúng giờ nhưng chưa thấy phía nguyên đơn tới, Thẩm phán chủ động gọi điện. Biết đương sự là người cao tuổi, giữa trời mưa lớn, Thẩm phán còn đề nghị thư ký lấy ô tô đi đón. Một hành động nhỏ nhưng cho thấy sự tận tâm rất lớn.
Cuộc hòa giải diễn ra với đủ cung bậc cảm xúc. Có lúc hai bên đồng ý thay vì tiếp tục đòi đất thì giải quyết bằng việc nhận lại tiền, nhưng rồi lại phát sinh những khoản chi phí khác. Có lúc tưởng như mọi thứ lại bế tắc. Nhưng bằng sự kiên trì của Thẩm phán, sự phân tích của luật sư và sự nhường nhịn của các bên, cuối cùng mọi người cũng đi đến thống nhất. Cuộc hòa giải thứ hai cũng thành!
Khi đặt bút ký, tôi nói với hai cụ bên bị đơn một điều rất giản dị: “Đến tuổi này rồi, mình chẳng mang được tài sản đi theo. Những gì có thể để lại thì để lại cho con cháu. Còn mình, điều quý nhất là sự thanh thản.” Bởi không có liều thuốc nào quý bằng một tâm hồn không còn phải lo nghĩ. Nếu cứ mang chuyện cũ trong lòng, rồi mệt mỏi, đau ốm, thì tiền thuốc men và những ngày nằm trên giường bệnh mới là cái giá đắt nhất. Hai cụ nghe và đồng ý.
Trên đường về, trời vẫn mưa. Một ngày đi vài trăm cây số, hai cuộc hòa giải, bao nhiêu câu chuyện và bao nhiêu cung bậc cảm xúc. Mệt chứ. Nhưng lại không thấy mệt.
Bởi hôm nay, chúng tôi đã làm được hai việc có ý nghĩa: một bên là giúp những người bạn từng rất thân có cơ hội hàn gắn, cùng nhau tìm cách giải quyết khoản nợ mà không đẩy một gia đình vào đường cùng; một bên là giúp hai người cao tuổi khép lại tranh chấp kéo dài, để những năm tháng còn lại được sống nhẹ lòng hơn.
Làm luật sư, không phải lúc nào niềm vui cũng là thắng một vụ kiện. Có khi niềm vui lớn nhất là nhìn thấy hai bên tranh chấp bắt tay nhau; là nhìn thấy một người bớt đi một gánh nặng; là giúp một gia đình có thêm một cơ hội; là giúp những người từng tổn thương có thể bước ra khỏi cuộc tranh chấp với sự thanh thản.
Ngày mai là sinh nhật tôi. Có lẽ đây là một món quà sinh nhật thật đặc biệt. Không phải hoa, không phải quà, mà là “MỘT NGÀY MƯA NGÂU – HAI CUỘC HÒA GIẢI THÀNH.”
Một ngày đi vài trăm cây số, một ngày mưa tầm tã, một ngày rất mệt, nhưng cũng là một ngày thật đẹp của nghề luật sư.
Xin cảm ơn các đồng nghiệp, các bạn nhân viên đã cùng tôi lên đường; cảm ơn những người đã tin tưởng, tôn trọng và đồng hành; và cảm ơn những người đã lựa chọn ngồi lại với nhau để tìm một lối ra thay vì đẩy nhau đi xa hơn.
Có những vụ việc giải quyết bằng pháp luật. Nhưng có những vụ việc chỉ thật sự kết thúc khi người ta tìm lại được tình người.
— Luật sư Trần Xuân Tiền
