10/10/2024
CON ĐƯỜNG LUẬT SƯ
(Bài viết nêu cảm nghĩ cá nhân Luật sư Lê Văn Hồi, không phản ánh quan điểm của Đơn vị nơi Luật sư làm việc)
Khi trả lời câu hỏi “Anh có thể chia sẻ con đường để trở thành Luật sư tài năng như bây giờ không?” của một bạn TTS, tôi đã thẳng thắn: Anh không phải là Luật sư giỏi, càng không phải là một Luật sư tài năng. Có thể thời điểm hiện tại, khi các em còn là sinh viên dưới góc nhìn của các em thì anh có thể là một người giỏi, một người tài năng, nhưng em chỉ cần đi làm thêm một vài năm thôi, khi có đủ hiểu biết về nghề em sẽ thấy rằng anh là một Luật sư hết sức bình thường. Và bài viết này, chia sẻ về con đường trở thành Luật sư, của một Luật sư bình thường. Và, Luật sư bình thường là gì? Có thể sống được với nghề, có sự tin tưởng của khách hàng, đồng nghiệp, có thành công và không ít thất bại.
1. Kiên định mục tiêu
Có một thực tế phũ phàng rằng, số tiền tôi nhận được khi còn là Thực tập sinh (2010) và bây giờ không có khác biệt về giá trị tuyệt đối, tuy nhiên, mức giá và tiêu chuẩn sống đã thay đổi rất nhiều sau gần 15 năm. Có thể do tôi may mắn, nhưng không thể phủ nhận con đường trở thành luật sư ở thời điểm hiện tại với sinh viên khá khó khăn và tốn kém. Học phí của các Khoa Luật, Trường Luật, Học viện tư pháp đều tăng, mức sống tại các đô thị lớn cũng tăng nhanh không kém. Vậy là, chi phí đầu vào cho nghề luật tăng cao, tuy nhiên thu nhập khi mới bắt đầu lại khá khiêm tốn, rào cản gia nhập nghề luật sư ngày một khốc liệt.
Vậy nên, để theo đuổi nghề luật sư thì điều kiện tiên quyết là kiên định với mục tiêu nghề nghiệp. Khi xác định lựa chọn nghề luật sư, tôi tin rằng những khó khăn trong tương lai sẽ còn rất nhiều, ví như phải đối mặt áp lực của các Cơ quan chức năng, sự đe dọa từ đối thủ, sự kỳ vọng của Khách hàng, vậy nên, đừng vì những khó khăn tài chính trong ngắn hạn mà từ bỏ mục tiêu của mình. Hãy coi những khó khăn hiện tại như trải nghiệm, để ta rèn luyện thêm bản lĩnh với nghề, để ta trân quý hơn khi bước vào con đường Luật sư. Một số câu hỏi tôi hay nhận được, có nên tạm thời làm công việc khác để giảm áp lực tài chính sau đó quay lại với nghề không? Tôi nghĩ rằng, đây là lựa chọn cuối cùng khi không thể có phương án nào khác, bởi lẽ, khi bạn rẽ ngang sang một lĩnh vực mới, việc quay lại rất nhiều chông g*i. Chúng tôi đã từng tiếp nhận không ít người đang hành nghề khác, có thu nhập tốt, có đam mê và quay lại với nghề, họ đã bỏ cuộc sau vài tháng, bởi lẽ, kiến thức không được sử dụng bị mai một, mặc cảm với các bạn trẻ nhanh nhạy, cập nhật thông tin tốt hơn họ rất nhiều.
Và rõ ràng, khi chúng ta quyết tâm làm một việc gì đó, chúng ta sẽ tìm mọi cách để thực hiện nó, tìm mọi cách để vượt quá khó khăn. Vậy nên, kiên định luôn là điều kiện tiên quyết, tối thiểu cho một sinh viên, cử nhân luật bước vào con đường luật sư. Hãy nhìn về tương lai xa hơn, để hiểu rằng, khó khăn ở hiện tại không quá ghê gớm như những gì chúng ta đang tưởng tượng.
2. Đạo đức, và sự chân thành
Câu nói chân thành nhất mà tôi được nghe: “Anh quen, biết không ít Luật sư giỏi, tuy nhiên, anh vẫn chọn em”, câu nói này tôi được nghe khi tôi mới có thẻ hành nghề. Câu này có hai lớp nghĩa, lớp nghĩa đầu tiên thì tôi không phải lựa chọn tốt về chuyên môn, năng lực cho họ, điều này khiến tôi suy nghĩ rất nhiều về việc mang lại giá trị tốt nhất cho khách hàng. Lớp nghĩa thứ hai, khách hàng lựa chọn tôi vì họ đặt niềm tin vào đạo đức, sự tử tế, chân thành qua quá trình tiếp xúc và làm việc với tôi. Đặc thù nghề luật sư, chúng ta được tiếp xúc với rất nhiều người, từ những Chính trị gia, doanh nhân, tội phạm … có rất nhiều người từng trải, kinh nghiệm và họ có thể “đọc” được chúng ta qua những lần tiếp xúc, làm việc. Và, ai có thể tin tưởng, làm viêc, trao gửi những thông tin mật có thể ảnh hưởng đến sinh mệnh chính trị, doanh nghiệp của họ cho một Luật sư thiếu đạo đức? Vậy nên, để hành nghề trong dài hạn, để có thể cung cấp dịch vụ cho tầng lớp tinh hoa thì ngoài yếu tố chuyên môn, đạo đức và sự chân thành là thứ mà ta phải giữ từ khi bắt đầu, cho đến khi rời bỏ nghề Luật sư.
Trên con đường luật sư, đâu đó ta có thể gặp phải nhưng khách hàng thiếu tử tế, những đồng nghiệp chơi không đẹp, đó là lựa chọn của họ. Tôi vẫn luôn cho rằng, đạo đức và sự chân thành là thứ duy nhất mà ta có thể quyết định và làm chủ được. Tiền bạc, sức khỏe, cả sự thành bại có thể bị cướp đi, thứ ta có thể quyết định được, ảnh hưởng đến cả con người, nghề nghiệp của chúng ta, vậy cớ làm sao ta không làm? Đạo đức, chân thành với Khách hàng, ta có được khách hàng dài lâu, chất lượng, tử tế với đồng nghiệp, ta có những bạn hữu chân thành, chất lượng. Đó là những người đồng hành để ta vững bước trên con đường luật sư.
3. Năng lực, không bao giờ là đủ
Nơi tôi hành nghề, các bạn trẻ luôn được khuyến khích đọc sách, tham gia các khóa học và rèn luyện sức khỏe. Tri thức là vô tận. Nghề Luật sư càng đòi hỏi kiến thức chuyên sâu trong một số lĩnh vực hành nghề, kiến thức đủ rộng, bao quát cho những vấn đề xung quanh lĩnh vực mình hành nghề. Vậy nên, các bạn trẻ xung quanh tôi đều có xu hướng học thạc sĩ, học thêm các khóa học, học văn bằng 2 để nâng cao năng lực, chuyên môn của chính mình. Rõ ràng, muốn bán một sản phẩm với giá cao, tự bản thân bạn, dịch vụ bạn cung cấp nó phải tương xứng với đồng tiền do khách hàng bỏ ra.
Đôi khi nhắc đi nhắc lại thành nhàm, việc học không bao giờ là đủ cả. Ví như, muốn trở thành một Luật sư tư vấn doanh nghiệp thuần túy, ngoài kiến thức pháp luật, bạn không thể không biết đến các kiến thức về quản trị, tài chính, kế toán ở mức cơ bản. Để tham gia một case M&A, đương nhiên sẽ có kế toán, kiểm toán, tài chính tham gia cùng, nhưng ngồi họp bạn cũng phải hiểu họ đang trao đổi điều gì chứ?
Thế nên, dù có thể khi bước vào con đường luật sư, bạn thành công ở bước ban đầu, hãy luôn nhớ rằng, năng lực không bao giờ là đủ. Và học, là học mãi.
4. Xây dựng thương hiệu cá nhân
Khi kiên định với nghề, có đạo đức, có chuyên môn bạn đã có thể tự tin sống tốt với nghề rồi. Nghề luật sư với đặc trưng truyền miệng vẫn còn, khi bạn làm tốt, sẽ luôn có những khách hàng tìm đến qua những khách hàng cũ. Vậy nhưng, thành bại trong nghề đôi khi không nằm ở trong tay ta, ví như phán quyết cuối cùng thuộc về Hội đồng xét xử. Thành, bại trong vụ việc còn do góc nhìn của mỗi người, đôi khi, góc nhìn của Khách hàng không phản ánh hết được kết quả Luật sư đã, đang cố gắng. Vậy nên, ngoài phương thức truyền miệng kiểu “hữu xạ tự nhiên hương”, việc xây dựng thương hiệu cá nhân cần được tính toán đến.
Tôi không phải người làm truyền thông, tuy nhiên, tôi luôn hướng đến việc xây dựng thương hiệu cá nhân Luật sư của mình. Khách hàng, đồng nghiệp, bạn bè và thậm chí là đối thủ cần định vị được bạn là ai? Bạn là Luật sư như thế nào? Có thể, việc xây dựng thương hiệu cá nhân cũng là rào cản cho bạn tiếp xúc với một tệp khách hàng nào đó, như cá nhân tôi, đã từng có một Pháp chế của một Tập đoàn claim: Tôi sẽ không lựa chọn sử dụng dịch vụ của một Luật sư như cậu, hình ảnh Luật sư của một Tập đoàn lớn là cậu thì không phù hợp. Chấp nhận thôi, khi xác định xây dựng cá tính riêng biệt, rõ ràng, bạn cần xác định chỉ thu hút được những người cùng dòng suy nghĩ, cùng định vị, cùng thế giới quan. Và khi đã định hình cá tính, Khách hàng vẫn lựa chọn thì họ sẽ là những khách hàng dài lâu, vì các bên đã hiểu nhau quá rõ mà.
Vậy nên, hãy gieo vào trong đầu người tiếp xúc với mình, bạn là Luật sư như thế nào? Bạn luôn là Luật sư chuyên nghiệp, phong cách lịch lãm, xuất hiện bên chiếc xế đắt tiền, bắn liên thanh hai ngoại ngữ Anh Trung, năng lực đặc biệt, EQ cao … hay bất cứ cái gì khác, cơ bản cần là một Luật sư có định hướng rõ ràng.
5. Sự kế thừa
Với tôi, con đường luật sư càng bước càng thấy thi vị. Mỗi cung đường đi qua là những trải nghiệm, là những bài học và sự trưởng thành. Và dù còn rất trẻ, nhưng tôi luôn cố gắng xây dựng những người biết tiếp. Nơi tôi làm việc, có những bạn đi cùng tôi khi đang là sinh viên, trở thành chuyên viên, Luật sư, Trưởng bộ phậ … càng đi cùng nhau lâu, sự thấu hiểu với nhau càng nhiều, càng hiểu rõ về văn hóa doanh nghiệp, về định hướng, chất lượng dịch vụ do chúng tôi cung cấp. Vậy nên, việc đào tạo đội ngũ kế cận là hết sức quan trọng, để mỗi Luật sư làm việc cùng tôi có thể cung cấp dịch vụ luật tương đồng với tôi thực hiện.
Viết nhân ngày Truyền thống Luật sư, vì những lý do cá nhân mà tôi đành gác lại những cuộc vui và nằm nhà viết bài. Viết cho tôi, cho ai quan tâm đến tôi, và cuối cùng, cho các bạn trẻ quan tâm đến nghề luật.
Hà Nội, ngày 10/10/2024.