03/11/2022
NGHE KHÔNG CHỌN LỌC LÀ TỰ ĐẦU ĐỘC!
Anh ấy có nói câu này không? Nếu có thì cũng có phần đúng. Tuy vậy, kể cả khi nó đúng thì cũng không nhất thiết phải nói ra cho hàng triệu người đọc, người nghe, nhất là khi nó có thể gây hiểu lầm và gây nhận thức lệch lạc cho giới trẻ.
Nhiều bạn trẻ nghe câu này có thể có suy nghĩ phải bỏ việc làm thuê đi và mở ra gì đó kinh doanh để làm chủ thì mới hy vọng giàu lên được. Và nhiều người khác, bao gồm cả các bậc cha mẹ sẽ cảm thấy tủi thân vì thân phận làm thuê (của mình và của con mình) là hèn mọn, là thân phận "mãi vẫn nghèo" so với vị trí danh giá của người làm chủ. Từ suy nghĩ này, nhiều người có thể sẽ từ bỏ công việc đang yên đang lành với nhiều điều thú vị để lao vào khởi nghiệp kinh doanh với hy vọng đổi đời nhanh chóng để trở nên giàu có.
Câu nói trên dù được giải thích hay ho thế nào, nó cũng lộ ra SỰ PHÂN BIỆT làm thuê và làm chủ, cho dù người nói không có ý kỳ thị và so sánh mối quan hệ "chủ - tớ" trong đó!
Tôi cho rằng quan điểm phân biệt làm chủ với làm thuê (tương tự như quan niệm chủ - tớ) đã LỖI THỜI từ rất lâu rồi, nhưng không hiểu sao đến tận ngày nay, nhiều người nổi tiếng và thành đạt vẫn cứ đem ra nói và thể hiện sự phân biệt, so sánh, đánh giá bên này, bên kia và đưa ra những nhận định không mấy phù hợp.
Cần hiểu rằng quan hệ giữa hai bên là quan hệ hợp tác, bình đẳng, hai bên cùng có lợi, và không có ai là chủ và không có ai là người làm thuê cả. "Người làm thuê" theo cách gọi của anh ấy thực ra cũng là người làm chủ (làm chủ chất xám, tay nghề, kỹ năng, kinh nghiệm...), và họ chính là NHÀ CUNG CẤP chất xám, tay nghề, kỹ năng, kinh nghiệm cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp (mà anh ấy gọi là bên làm chủ) suy cho cùng là KHÁCH HÀNG, đang mua hàng (là chất xám, kỹ năng...) của người cung cấp. Hai bên cùng là chủ và cùng đến với nhau trong một quan hệ bình đẳng, hai bên cùng có lợi. Bên khách hàng có quyền chọn lựa và từ chối nhà cung cấp (nếu giá cao, chất lượng kém) thì bên nhà cung cấp cũng có quyền chọn lựa và từ chối khách hàng (khi giá mua không đạt kỳ vọng).
Còn nói ai giàu hơn ai thì chưa chắc, vì có khối "người làm thuê" giàu hơn khối "người làm chủ" (theo cách gọi của anh ấy), và khối người làm thuê có cuộc sống thoải mái hơn "người làm chủ". Nhiều người có thể biện luận rằng "người làm chủ" tạo ra công ăn việc làm cho nhiều người. Đúng vậy, nhưng không hoàn toàn như vậy. Chính những "người làm thuê" giỏi, những CEO, những nhà quản lý giỏi mới là những người tạo ra công ăn việc làm cho nhiều người khác, vì chính họ giúp phát triển công ty chứ không ai khác (người chủ một mình không thể phát triển công ty).
Quan niệm phân biệt làm thuê - làm chủ và so sánh theo cách đặt vai trò và giá trị người làm chủ lên trên người làm thuê (để kích động người người khởi nghiệp, nhà nhà khởi nghiệp ra làm chủ) là một quan niệm lạc hậu, cần xóa bỏ.
Việc khởi nghiệp kinh doanh (để làm chủ doanh nghiệp của mình) không phải ai cũng làm được và ai cũng phù hợp. Chỉ những người có tố chất đặc biệt (như có ý chí và quyết tâm cao, kiên trì, nhạy bén kinh doanh, thính với "mùi tiền", có chút máu liều, có đam mê kinh doanh, có khát vọng lớn và sức chịu đựng bền bỉ...) thì mới thành công. Vậy nên đừng cho các bạn trẻ "uống thuốc lắc" bằng các câu chuyện hay ho theo kiểu "làm chủ mới giàu" để kích thích các bạn trẻ từ bỏ công việc (đang tốt và nhiều hứa hẹn) để đi khởi nghiệp làm giàu một cách bất chấp.
Đừng quên, những người "làm thuê", nếu làm giỏi, hoàn toàn có thể trở thành đồng sở hữu công ty sau nhiều năm làm việc (được tặng hoặc mua cổ phiếu với giá ưu đãi và trở thành cổ đông lớn). Và tôi còn tận mắt chứng kiến nhiều người (bị cho là) làm thuê còn giàu hơn cả "người làm chủ" vì chủ thì đang "ngập mặt" trong nợ nần (tài sản âm), trong khi người bị cho là làm thuê lại tích lũy được nhiều tài sản và đầu tư hiệu quả vào nhiều nơi khác! Và cũng đừng quên, người làm chủ, suy cho cùng, cũng đang làm thuê cho khách hàng của mình (phục vụ họ để họ trả tiền cho mình).
Túm lại là gì? Đã đến lúc nên có quan niệm "thoáng" hơn, văn minh hơn, và nhân văn hơn về chuyện "làm thuê, làm chủ". Quan niệm cũ đã lỗi thời, lạc hậu, không còn phù hợp, mà lại tạo nên sự phân biệt, kỳ thị không nên có!
Đừng tưởng làm chủ mà dễ và dễ làm giàu. Chỉ những người có tố chất đặc biệt mới làm chủ (doanh nghiệp) được. Làm thuê cũng là làm chủ, là nhà cung cấp chất xám, kỹ năng, kinh nghiệm... Hãy nỗ lực nâng cao chất lượng sản phẩm của mình để phục vụ tốt khách hàng và sẵn sàng chấp nhận bị đào thải (như mọi nhà cung cấp khác) nếu không đáp ứng được kỳ vọng của khách hàng.
* Ai đang "làm thuê" và đang yêu thích công việc, nếu không phải là điều thôi thúc từ bên trong và không có các tố chất cần thiết của người "làm chủ", hãy đừng vì ai xúi dại hay cho uống "thuốc lắc" mà mặc cảm, tự ti rồi bỏ việc để lao vào "làm chủ". Đó có thể là một quyết định hết sức sai lầm!
____
Theo Nguyen Huu Long
👍👍 Like page -
NƠI PHÂN TÍCH CHUYÊN SÂU VỀ CHUYỂN ĐỘNG KINH TẾ
