24/04/2026
“Kinh tế AI sẽ là động lực tăng trưởng của tương lai”
Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance phối hợp cùng CTCP Đầu tư Thương mại và Phát triển Công nghệ FSI tổ chức hội thảo "An toàn dữ liệu tài chính trong kỷ nguyên AI” nhằm cập nhật các diễn biến chính sách và xu hướng của thị trường liên quan đến vấn đề này.
Tham dự hội thảo có TS Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; TS Phan Đức Hiếu, đại biểu Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội; ông Hoàng Minh Tiến, Phó cục trưởng Cục Công nghệ thông tin - Ngân hàng Nhà nước; Thượng tá Nguyễn Đình Đỗ Thi, Phó trưởng Phòng Tham mưu, Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Bộ Công an; bà Phạm Nguyệt Bích, Thành viên chuyên trách hội đồng quản lý Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia.
Các chuyên gia kinh tế: TS Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Ngiên cứu Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh; TS Lê Xuân Nghĩa, Viện trưởng Viện Tư vấn Phát triển (CODE); PGS.TS Lê Bộ Lĩnh, Viện trưởng Viện nghiên cứu chiến lược kinh tế; TS Đỗ Văn Thuật, Đại diện Hiệp hội Blockchain Việt Nam; Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.
Hội thảo cũng có sự tham gia đông đảo của cộng đồng doanh nghiệp công nghệ, tài chính - ngân hàng, công ty chứng khoán, bảo hiểm...
Chia sẻ trong phiên thảo luận, luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLaw, cho biết thông qua quá trình hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, trong việc tuân thủ quy định của Luật Dữ liệu cũng như các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, ông nhận thấy một điểm vướng mắc nổi lên là yêu cầu đánh giá, xử lý và chuyển dữ liệu cá nhân ra nước ngoài. Dù doanh nghiệp đã nỗ lực thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định pháp luật, từ việc xây dựng hồ sơ, tuân thủ nghị định đến hoàn tất thủ tục, nhưng khi triển khai trên thực tế lại gặp không ít khó khăn.
Cụ thể, ông Hà cho biết, trong quá trình nộp hồ sơ và tương tác với cơ quan quản lý, nhiều doanh nghiệp phản ánh việc tiếp cận hệ thống trực tuyến còn hạn chế, thậm chí có thời điểm không thể truy cập. Điều này khiến việc thực hiện thủ tục theo hướng số hóa, vốn được kỳ vọng là nhanh gọn và hiệu quả lại trở nên chậm trễ. Ngay cả khi doanh nghiệp đã nộp hồ sơ bản giấy, việc theo dõi tiến độ xử lý hay nhận phản hồi từ cơ quan chức năng cũng chưa thực sự rõ ràng. Trong bối cảnh sắp tới có thêm các quy định về xử phạt vi phạm hành chính liên quan đến dữ liệu, những vướng mắc này càng khiến doanh nghiệp lo ngại, bởi rủi ro không chỉ nằm ở tuân thủ mà còn ở khả năng thực thi.
Ở một khía cạnh khác, câu hỏi về trách nhiệm pháp lý khi xảy ra sự cố liên quan đến trí tuệ nhân tạo cũng được đặt ra. Theo luật sư Nguyễn Thị Sen, AI không phải là một hệ thống vận hành độc lập, mà phía sau luôn là nhiều chủ thể khác nhau. Do đó, khi xảy ra sự cố như rò rỉ thông tin hay gây thiệt hại cho cá nhân, doanh nghiệp, việc xác định trách nhiệm cần quay về nguyên tắc cơ bản: xem xét toàn bộ chuỗi chủ thể liên quan.
“Trong trường hợp một ngân hàng hoặc tổ chức tài chính sử dụng AI, chẳng hạn trong chấm điểm tín dụng, thẩm định hồ sơ vay hay chăm sóc khách hàng thì đơn vị trực tiếp cung cấp dịch vụ sẽ là bên chịu trách nhiệm trước khách hàng. Đây là chủ thể kiểm soát dữ liệu, nắm giữ thông tin và trực tiếp tương tác với người dùng. Trong khi đó, đơn vị cung cấp công nghệ AI lại chịu trách nhiệm trong phạm vi hợp đồng với tổ chức sử dụng. Nếu lỗi phát sinh từ nền tảng công nghệ, trách nhiệm sẽ được phân định theo các điều khoản đã ký kết giữa hai bên”, bà nhấn mạnh.
Khi xảy ra thiệt hại, đặc biệt là các sự cố liên quan đến lộ lọt dữ liệu hoặc sai lệch trong xử lý thông tin, bà Sen cho biết, trách nhiệm bồi thường và khắc phục sẽ phát sinh tương ứng với từng chủ thể. Tuy nhiên, về nguyên tắc, khách hàng vẫn có quyền yêu cầu đơn vị cung cấp dịch vụ như ngân hàng hoặc công ty tài chính đứng ra giải quyết. Sau đó, việc xác định lỗi thuộc về công nghệ hay quy trình nội bộ sẽ được làm rõ để phân bổ trách nhiệm tiếp theo.
Thực tế cũng cho thấy, dù AI mang lại hiệu quả lớn trong vận hành, pháp luật hiện hành đã bước đầu đặt ra các giới hạn cần thiết. Các quy định liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân đã yêu cầu phân loại mức độ rủi ro đối với các giao dịch có sử dụng AI. Theo đó, với những giao dịch đơn giản, ít rủi ro, việc ứng dụng AI có thể được khuyến khích. Ngược lại, đối với các giao dịch tài chính quan trọng hoặc có giá trị lớn, cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn, bao gồm phân cấp phê duyệt và đánh giá rủi ro trước khi áp dụng.
Từ thực tiễn hành nghề, các luật sư cho biết phần lớn các vụ việc hiện nay liên quan đến lừa đảo, mất tài khoản hoặc rò rỉ thông tin cá nhân. Nhiều trường hợp xuất phát từ việc người dùng vô tình cung cấp dữ liệu qua các nền tảng số, sau đó bị đối tượng xấu khai thác để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản. Bên cạnh đó, các vụ việc liên quan đến đầu tư trên các sàn tiền số, bị mất tài khoản nhưng không xác định được nguồn gốc hay cơ chế xử lý, cũng ngày càng phổ biến.
Một xu hướng khác đáng chú ý là việc sử dụng công nghệ để giả mạo danh tính, đặc biệt với những người có ảnh hưởng. Các công nghệ giả giọng nói, hình ảnh ngày càng tinh vi, dẫn đến nhiều trường hợp bị xâm phạm danh dự, uy tín, đặt ra yêu cầu xử lý pháp lý mới mà hệ thống hiện hành vẫn chưa theo kịp.
Nhìn tổng thể, dù hệ thống pháp luật về dữ liệu và bảo vệ thông tin cá nhân đã được hình thành, nhưng vẫn còn thiếu tính đồng bộ, chưa đủ chi tiết và chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ. Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, đặc biệt trong việc xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể liên quan đến AI và dữ liệu.
Mời Quý vị xem tổng thuật tại đây:
https://vietnamfinance.vn/dang-dien-ra-hoi-thao-an-toan-du-lieu-tai-chinh-trong-ky-nguyen-ai-d143836.html
