11/02/2026
BÌNH ĐẲNG KHI CHIA TÀI SẢN CHO CON – CHÌA KHÓA CỦA ĐOÀN KẾT GIA ĐÌNH
Trở về làng quê Việt Nam, từ thực tiễn xã hội và qua nhiều năm hành nghề trực tiếp tham gia giải quyết các vụ việc, vụ án, có thể thấy một thực tế khá phổ biến: Tư tưởng trọng nam khinh nữ vẫn âm thầm tồn tại. Cha mẹ để lại tài sản chủ yếu cho con trai, còn con gái đã đi lấy chồng thì coi như “ra khỏi biên chế” gia đình.
Thế nhưng, thực tế lại không ít trường hợp khi cha mẹ già yếu, lú lẫn, người con trai, người được hưởng phần lớn hoặc toàn bộ tài sản lại không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ phụng dưỡng, thậm chí có trường hợp còn bạc đãi cha mẹ. Trong khi đó, chính những người con gái đã đi lấy chồng lại là người thường xuyên về chăm nom, tự lo liệu tiền bạc, công sức để phụng dưỡng cha mẹ.
Hệ quả kéo theo là anh em bất hòa, mất đoàn kết. Dù người con gái có điều kiện kinh tế, có bao dung và vô tư đến đâu, trong lòng vẫn khó tránh khỏi chạnh lòng với người anh, người em trai của mình. Chưa kể tâm trạng của người phối ngẫu đi cùng. Những rạn nứt ấy là điều gần như tất yếu.
Trong khi đó, pháp luật thế giới đã tồn tại và phát triển qua hàng nghìn năm; pháp luật Việt Nam cũng đã song hành cùng đất nước gần một thế kỷ và từ rất lâu đã khẳng định nguyên tắc nam nữ bình đẳng trong các vấn đề quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm trong quan hệ gia đình, huyết thống và tài sản. Theo quy định của pháp luật, di sản thừa kế của cha mẹ được chia đều cho các con, không phân biệt con trai, con gái hay con nuôi.
Vì vậy, khi còn sống, cha mẹ cũng nên ứng xử theo tinh thần của pháp luật bởi pháp luật vốn đã văn minh, công bằng và bình đẳng. Chính vì hợp lý nên các quy định ấy mới tồn tại bền vững cho đến ngày nay. Tôi vẫn thường nói: “Hợp lý thì sẽ tồn tại. Đã tồn tại thì ắt phải có lý”.
Theo tôi, khi còn sống, nếu cần phân chia tài sản ngay thì cha mẹ nên chia cho các con trên nguyên tắc tương đối bình đẳng, không phân biệt nam hay nữ. Có thể cân nhắc cho con trai nhiều hơn một phần nhất định, hoặc người trực tiếp ở cùng, chăm sóc nhiều hơn một chút nhưng sự chênh lệch ấy cần hợp lý và minh bạch. Trường hợp chưa muốn chia khi còn sống để đảm bảo tính chủ động thì càng cần lập di chúc rõ ràng.
Làm được như vậy không chỉ phù hợp với tinh thần văn minh của thời đại và pháp luật mà còn tạo sự thoải mái cho các người con, để trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền lợi được đặt trên cùng một mặt bằng. Quan trọng hơn, đó là cách phòng ngừa hiệu quả những bất hòa, ganh tỵ âm thầm giữa các con, dù là trai hay gái, để gia đình luôn giữ được sự đoàn kết và yêu thương. Tôi tin chắc cha mẹ nào cũng mong muốn con cái hoà thuận, đoàn kết và yêu thương nhau, đặc biệt khi nhìn lại mọi điều sau khi đã về trời, đó mới thực sự là để lại phúc đức cho đời sau.
Tôi biết rằng, bài viết này khi đăng lên, hầu như ai đọc cũng sẽ thấy thấp thoáng hình ảnh gia đình mình trong đó. Tôi viết không phải để phê phán mà để cùng hướng tới một xã hội văn minh hơn, tiến bộ hơn, công bằng hơn. Và đó cũng chính là một trong những chức năng xã hội của người luật sư: Luật sư không chỉ có sứ mệnh bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức, cơ quan và sự độc lập của tư pháp, mà còn có nhiệm vụ góp phần bảo vệ công lý, công bằng, thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội và xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Thái Nguyên, ngày 05/02/2026.
Luật sư Nguyễn Khánh Toàn
