08/11/2023
LÀM SAO ĐỂ ĐÒI TIỀN CHO VAY TỪ NGƯỜI ĐÃ CHẾT
Trong cuộc sống hằng ngày, có không ít trường hợp bạn/người thân/bạn bè của bạn cho người khác vay tiền nhưng không may người đó lại chết. Bạn không biết có thể đòi lại được số tiền mình đã cho vay hay không? Hoặc nếu có thì đòi bằng cách nào? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp giúp bạn các vướng mắc nêu trên.
Đ𝐚̂̀𝐮 𝐭𝐢𝐞̂𝐧, 𝐛𝐚̣𝐧 𝐩𝐡𝐚̉𝐢 𝐭𝐢̀𝐦 𝐡𝐢𝐞̂̉𝐮 𝐱𝐞𝐦 𝐧𝐠𝐮̛𝐨̛̀𝐢 𝐯𝐚𝐲 𝐭𝐢𝐞̂̀𝐧 𝐜𝐡𝐞̂́𝐭 𝐜𝐨́ đ𝐞̂̉ 𝐥𝐚̣𝐢 𝐝𝐢 𝐬𝐚̉𝐧 𝐡𝐚𝐲 𝐤𝐡𝐨̂𝐧𝐠?
Theo quy định tại Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015 thì: “Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác”.
Thông thường, những tài sản mà người chết để lại mà bạn có thể dễ xác định là: Nhà đất, căn hộ chung cư, xe ô tô, xe máy,... Ngoài ra, trong xã hội phát triển như hiện nay, nhiều người còn tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm nhân thọ nên khi người này chết, các Cơ quan bảo hiểm, Công ty bảo hiểm sẽ chi trả cho người thừa kế số tiền tử tuất, tiền bồi thường bảo hiểm theo quy định hay theo hợp đồng bảo hiểm.
Để xác định được di sản của người chết để lại, bạn có thể liên hệ với các Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đề nghị cung cấp thông tin về tài sản của người chết hoặc tìm kiếm thông tin từ người thân, bạn bè, đồng nghiệp,… của người chết.
Khi đã xác định được di sản thì cũng cần đánh giá di sản do người chết để lại có đủ để thực hiện nghĩa vụ trả tiền hay không?
Điều 658 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định về thứ tự ưu tiên thanh toán, theo đó, di sản để lại sẽ ưu tiên thanh toán cho các khoản: chi phí cho các khoản chi phí mai táng, tiền cấp dưỡng, tiền bảo quản di sản, tiền trợ cấp, tiền bồi thường thiệt hại, thuế và các khoản phải nộp ngân sách nhà nước,… Sau khi thanh toán các khoản chi phí này thì phần di sản mới được dùng để thanh toán cho nghĩa vụ trả nợ của người chết.
𝐓𝐡𝐮̛́ 𝐡𝐚𝐢, 𝐱𝐚́𝐜 đ𝐢̣𝐧𝐡 𝐧𝐠𝐮̛𝐨̛̀𝐢 𝐭𝐡𝐮̛̀𝐚 𝐤𝐞̂́ 𝐜𝐮̉𝐚 𝐧𝐠𝐮̛𝐨̛̀𝐢 𝐯𝐚𝐲 𝐭𝐢𝐞̂̀𝐧 đ𝐚̃ 𝐜𝐡𝐞̂́𝐭
Nếu đã xác định người chết có để lại di sản thì việc tiếp theo cần làm là xác định người thừa kế của người vay tiền. Tùy thuộc vào việc người vay tiền chết có để lại di chúc hay không mà bạn có thể xác định người thừa kế:
Trường hợp người chết có để lại di chúc hợp pháp thì những người thừa kế là những người được nêu trong di chúc.
Trường hợp người chết không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp thì bạn cần tìm hiểu để xác định những người thừa kế. Theo quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự thì:
1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
Những người thừa kế của người để lại di sản sẽ phải có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác (theo quy định tại Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015).
Do rất khó có thể biết được người chết có để lại di chúc hay không nên phương án ưu tiên là xác định vợ/chồng, bố đẻ, mẹ đẻ, con đẻ của người đã chết bởi những thông tin này có khả năng tìm kiếm và xác nhận đơn giản nhất. Sau khi xác định được những người thừa kế thì bạn có thể làm việc trực tiếp để thỏa thuận hoặc khởi kiện ra Tòa án để yêu cầu những người thừa kế của người vay tiền thực hiện nghĩa vụ trả nợ do người vay tiền đã chết để lại.
Tuy nhiên, việc khởi kiện ra Tòa án cần phải thu thập được tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu của bạn là hợp pháp như: Cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh việc vay tiền (hợp đồng vay tiền, giấy vay tiền, chứng từ chuyển khoản,…); tài liệu, chứng cứ chứng minh người chết có để lại di sản (bản sao Giấy tờ về tài sản, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy đăng ký xe, Hợp đồng bảo hiểm,…); tài liệu chứng cứ chứng minh được ai là người thừa kế (Giấy khai sinh, sổ hộ khẩu, văn bản khai nhận thừa kế hoặc thông qua xác nhận của Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền,…).
Việc khởi kiện ra Tòa án có thể sẽ phát sinh nhiều tình huống pháp lý phức tạp như: Người thừa kế không thừa nhận nghĩa vụ do người chết để lại, không công nhận chữ ký trên hợp đồng vay tiền, giấy vay tiền là của người chết. Trường hợp này có thể Tòa án sẽ phải thực hiện thủ tục giám định chữ ký, chữ viết trong hợp đồng. Khi đó, bạn cần đảm bảo được chữ ký, chữ viết đúng là của người chết viết hoặc có tài liệu khác chứng minh có việc mình đã cho vay tiền.
Cũng có rất nhiều trường hợp người thừa kế cố tình giả tạo các nghĩa vụ khác của người chết hoặc tìm cách tẩu tán di sản. Để tránh tình trạng này, ngay sau khi xác minh được di sản, bạn nên có văn bản đề nghị các Cơ quan Nhà nước, tổ chức có thẩm quyền áp dụng các biện pháp phong tỏa, ngăn chặn, đề nghị Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời nhằm ngăn chặn việc người thừa kế có thể chuyển nhượng, chuyển dịch di sản. Việc ngăn chặn chuyển nhượng, chuyển dịch tài sản là rất quan trọng để đảm bảo bạn có thể đòi được số tiền mà mình đã cho vay.
--------------------
Để được giải đáp các thắc mắc hoặc hỗ trợ pháp lý liên quan đến vấn đề nêu trên, bạn vui lòng comment, inbox hoặc liên hệ với Luật sư qua SĐT/Zalo: 0977542701.
