05/03/2026
TẠI SAO THI HÀNH ÁN LẠI LÂU NHƯ VẬY?
Thực tế, sự chậm trễ trong thi hành án dân sự xuất phát từ những quy định cũ chưa chặt chẽ và những thủ đoạn tinh vi của người mắc nợ. Dưới đây là 4 nguyên nhân chính:
1. Thủ đoạn kéo dài thời gian và tẩu tán tài sản của con nợ
Khi biết mình sắp bị cưỡng chế, người nợ thường tìm mọi cách để giấu giếm tài sản. Họ rút sạch tiền trong ngân hàng, sang tên nhà đất cho người thân, hoặc cố tình trốn khỏi nơi cư trú. Thậm chí, nhiều người còn lợi dụng kẽ hở pháp luật bằng cách xúi giục người nhà làm đơn khởi kiện ra Tòa án tranh chấp chính cái tài sản đang bị siết nợ. Khi có vụ kiện mới này, cơ quan thi hành án buộc phải dừng mọi thủ tục lại để chờ Tòa án xử lý xong, quá trình này có thể kéo dài thêm vài năm.
2. Thủ tục hành chính rườm rà, chủ yếu làm trên giấy tờ
Trước đây, để xác minh xem người nợ có tiền trong ngân hàng hay có nhà đất không, Chấp hành viên phải gửi công văn giấy đến từng ngân hàng, từng văn phòng đăng ký đất đai. Việc chờ đợi các cơ quan này gửi thư trả lời mất rất nhiều tuần, thậm chí vài tháng. Khoảng thời gian chờ đợi này đủ để người nợ kịp thời tẩu tán xong xuôi tài sản.
3. Cơ quan thi hành án phải làm việc quá sức vì những hồ sơ không đòi được tiền
Có một sự thật là hệ thống thi hành án đang ôm một lượng hồ sơ tồn đọng khổng lồ. Rất nhiều vụ việc người nợ thực sự nghèo, đang đi tù hoặc không có một tài sản nào để thu hồi. Dù biết không thu được tiền, luật cũ vẫn bắt buộc Chấp hành viên phải chia thời gian đi xác minh định kỳ, làm hồ sơ báo cáo. Điều này khiến họ không còn đủ thời gian và sức lực để tập trung vào những vụ án thực sự có khả năng đòi được tiền cho Anh/Chị.
4. Quyền hạn của Chấp hành viên bị trói buộc tại hiện trường
Theo luật cũ, nếu Chấp hành viên mang quyết định đi thu giữ một chiếc xe máy, nhưng khi đến nhà người nợ lại phát hiện thêm một chiếc ô tô đắt tiền, họ không được phép thu giữ chiếc ô tô đó ngay. Họ phải đi về trụ sở, làm báo cáo và ra một quyết định bổ sung. Đến khi quay lại thì chiếc ô tô đã bị mang đi giấu mất.
CÁCH KHẮC PHỤC THEO LUẬT THI HÀNH ÁN DÂN SỰ 2025
Nhận thấy sự thiệt thòi lớn của người dân, ngày 05/12/2025, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15, bắt đầu áp dụng từ ngày 01/7/2026. Đạo luật này mang đến hàng loạt giải pháp mạnh mẽ để khắc phục tình trạng chậm trễ trên.
Giải pháp 1: Truy tìm tài sản cực nhanh nhờ mạng internet
Thay vì ôm công văn giấy đi hỏi từng nơi, Luật mới cho phép Chấp hành viên xác minh tài sản của người nợ trực tiếp trên mạng máy tính. Cơ quan thi hành án được kết nối thẳng với dữ liệu quốc gia về đất đai, ngân hàng, thuế. Chỉ cần vài thao tác, tài sản của người nợ ở đâu sẽ hiện ra, và Chấp hành viên có thể ra lệnh khóa tài khoản ngay lập tức trước khi người nợ kịp rút tiền. Bên cạnh đó, các giấy mời, thông báo nộp tiền nay được gửi thẳng qua ứng dụng VNeID trên điện thoại. Người nợ không thể viện cớ chuyển nhà thất lạc thư từ để trốn tránh như trước đây.
Giải pháp 2: Rút ngắn thời gian chờ đợi và cấm chiêu trò trì hoãn
Luật mới đã cắt giảm triệt để thời gian chờ đợi:
Thời gian để cơ quan chức năng đi xác minh tài sản lần đầu giảm từ 10 ngày xuống chỉ còn 09 ngày.
Thời gian để Tòa án phân chia tài sản chung giảm từ 45 ngày xuống 30 ngày.
Đặc biệt, để chặn đứng chiêu trò xúi giục người nhà đi kiện tụng giành tài sản để kéo dài thời gian, Luật ép buộc Tòa án phải áp dụng thủ tục xử lý nhanh gọn nhất đối với các tranh chấp ăn theo này.
Giải pháp 3: Quyền xử lý tài sản ngay tại chỗ
Để trị những người nợ ngoan cố, Điều 52 của Luật 2025 cho phép Chấp hành viên thu giữ tài sản phát sinh ngay tại chỗ. Nếu đến nhà người nợ mà phát hiện thêm tài sản có giá trị chưa có trong danh sách, Chấp hành viên được quyền lập biên bản thu giữ ngay lập tức để chống tẩu tán, sau đó mới về làm quyết định bổ sung. Hơn nữa, lực lượng Công an nay có trách nhiệm bảo vệ, trấn áp ngay từ khâu đi xác minh, định giá tài sản chứ không chỉ chờ đến lúc đập cửa cưỡng chế. Mọi hành vi chống đối, chửi bới sẽ bị xử lý ngay lập tức.
Giải pháp 4: Dọn dẹp hồ sơ tồn đọng, tập trung đi đòi nợ thật
Luật mới áp dụng quy định: Nếu sau 02 năm đi xác minh mà người nợ thực sự không có nổi một đồng tài sản nào, cơ quan Nhà nước sẽ trả lại đơn yêu cầu thi hành án cho người dân. Bà con đừng lo lắng bị mất quyền lợi. Việc này chỉ để dọn dẹp sổ sách, giúp cơ quan chức năng dồn 100% lực lượng đi đòi nợ cho những vụ có tài sản thật. Quyền lợi của bà con được bảo vệ vô thời hạn. Bất cứ lúc nào trong tương lai, hễ bà con phát hiện người nợ trúng số, được chia đất hay có tiền, bà con nộp lại đơn là cơ quan chức năng sẽ lập tức đi siết nợ.
Giải pháp 5: Thêm quyền thuê dịch vụ tư nhân
Nếu bà con cảm thấy cơ quan Nhà nước đang có quá nhiều việc làm không xuể, Luật mới mở rộng cho phép bà con được thuê các Văn phòng Thi hành án dân sự tư nhân, do các Thừa hành viên phụ trách. Các văn phòng này cung cấp dịch vụ nhanh chóng, chăm sóc khách hàng sát sao, giúp người dân linh hoạt hơn trong việc đòi lại tiền của mình.
Giải pháp 6: Lắp hệ thống máy tính giám sát, chống làm khó dễ người dân
Để người dân không còn sợ cảnh cán bộ làm khó dễ hay cố tình ngâm hồ sơ không giải quyết, hệ thống đã được tổ chức lại và áp dụng công nghệ giám sát. Ví dụ điển hình nhất là tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay. Các quận, huyện nhỏ đã được gộp lại thành các Phòng khu vực lớn, phá bỏ ranh giới hành chính để dễ dàng truy bắt tài sản. Đặc biệt, Thành phố vừa khánh thành Trung tâm Điều hành thông minh gọi tắt là IOC. Hệ thống máy tính này theo dõi sát sao từng vụ án liên tục ngày đêm. Vụ nào sắp hết hạn, vụ nào nhiều tiền mà cán bộ chậm đi đòi, màn hình của lãnh đạo cấp cao sẽ tự động chớp báo động đỏ. Sự minh bạch tuyệt đối này ép buộc đội ngũ cán bộ phải làm việc nhanh chóng, trung thực và bảo vệ tối đa số tiền mồ hôi nước mắt của người dân.
KẾT LUẬN
Việc thi hành án lâu nay kéo dài do hệ thống cũ nặng nề và thiếu công cụ giải quyết dứt điểm. Tuy nhiên, với Luật Thi hành án dân sự 2025, Nhà nước đã trang bị cho cơ quan tư pháp những công cụ cực kỳ mạnh mẽ từ luật pháp đến công nghệ. Bắt đầu từ giữa năm 2026, với các biện pháp xác minh qua mạng, xử lý nhanh gọn và quyền thu giữ tài sản linh hoạt, hành trình lấy lại công bằng và tài sản của bà con sẽ được rút ngắn đáng kể và an toàn hơn rất nhiều.
