26/04/2020
Xin chào Luật sư Đà Nẵng 247! Tôi có một thắc mắc về vấn đề di chúc mong LS giải đáp giúp ạ. Cha tôi chết năm 2016, gia đình tôi có 3 người gồm mẹ tôi, tôi và em trai. Trước khi chết cha có để lại một bản di chúc tự viết và ký tên cha vào đó, di chúc không có người làm chứng, trong di chúc cha tôi có chỉ định mẹ tôi là người đứng ra phân chia tài sản sau này. Luật sư cho tôi hỏi bản di chúc trên có được pháp luật công nhận không? Mẹ tôi có quyền phân chia tài sản của cha tôi để lại không?
GIẢI ĐÁP:
Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi về cho chúng tôi. Thắc mắc của bạn chúng tôi xin chia sẽ như sau:
• Thứ nhất, về giá trị pháp lý di chúc của cha bạn:
Căn cứ Bộ luật dân sự 2015, cụ thể:
Điều 635 quy định: “Người lập di chúc có thể yêu cầu công chứng hoặc chứng thực bản di chúc”
Điều 633 quy định về di chúc bằng văn bản không có người làm chứng: “Người lập di chúc phải tự viết và ký vào bản di chúc.
Việc lập di chúc bằng văn bản không có người làm chứng phải tuân theo quy định tại Điều 631 của Bộ luật này.”
Điều 631 quy định:
“1. Di chúc gồm các nội dung chủ yếu sau:
a) Ngày, tháng, năm lập di chúc;
b) Họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc;
c) Họ, tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản;
d) Di sản để lại và nơi có di sản.
2. Ngoài các nội dung quy định tại khoản 1 Điều này, di chúc có thể có các nội dung khác.
3. Di chúc không được viết tắt hoặc viết bằng ký hiệu, nếu di chúc gồm nhiều trang thì mỗi trang phải được ghi số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc.
Như vậy chiếu theo quy định pháp luật nêu trên thì di chúc không bắt buộc phải công chứng chứng thực và cũng không bắt buộc phải có người làm chứng. Tuy nhiên để có giá trị pháp lý thì cần thỏa mãn điều kiện về nội dung của di chúc quy định tại Khoản 1 Điều 631 và điều kiện tại Khoản 1 Điều 630.
Theo đó, Nếu di chúc của cha bạn thỏa mãn các điều kiện nói trên thì có giá trị pháp lý.
• Thứ 2, về mẹ bạn có được quyền phân chia di sản của cha bạn để lại không.
Theo như bạn trình bày thì trong di chúc cha bạn có chỉ định mẹ bạn là người đứng ra phân chia di sản sau này, theo đó mẹ bạn chính là người quản lý di sản được chỉ định
Khoản 1 Điều 616 quy định về Người quản lý di sản như sau:
“ Người quản lý di sản là người được chỉ định trong di chúc hoặc do những người thừa kế thoả thuận cử ra.”
Điều 617quy định Nghĩa vụ của người quản lý di sản:
1. Người quản lý di sản quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 616 của Bộ luật này có nghĩa vụ sau đây:
a) Lập danh mục di sản; thu hồi tài sản thuộc di sản của người chết mà người khác đang chiếm hữu, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác;
b) Bảo quản di sản; không được bán, trao đổi, tặng cho, cầm cố, thế chấp hoặc định đoạt tài sản bằng hình thức khác, nếu không được những người thừa kế đồng ý bằng văn bản;
c) Thông báo về tình trạng di sản cho những người thừa kế;
d) Bồi thường thiệt hại nếu vi phạm nghĩa vụ của mình mà gây thiệt hại;
đ) Giao lại di sản theo yêu cầu của người thừa kế.
2. Người đang chiếm hữu, sử dụng, quản lý di sản quy định tại khoản 2 Điều 616 của Bộ luật này có nghĩa vụ sau đây:
a) Bảo quản di sản; không được bán, trao đổi, tặng cho, cầm cố, thế chấp hoặc định đoạt tài sản bằng hình thức khác;
b) Thông báo về di sản cho những người thừa kế;
c) Bồi thường thiệt hại nếu vi phạm nghĩa vụ của mình mà gây thiệt hại;
d) Giao lại di sản theo thoả thuận trong hợp đồng với người để lại di sản hoặc theo yêu cầu của người thừa kế.
Điều 618. Quyền của người quản lý di sản
1. Người quản lý di sản quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 616 của Bộ luật này có quyền sau đây:
a) Đại diện cho những người thừa kế trong quan hệ với người thứ ba liên quan đến di sản thừa kế;
b) Được hưởng thù lao theo thoả thuận với những người thừa kế;
c) Được thanh toán chi phí bảo quản di sản.
2. Người đang chiếm hữu, sử dụng, quản lý di sản quy định tại khoản 2 Điều 616 của Bộ luật này có quyền sau đây:
a) Được tiếp tục sử dụng di sản theo thoả thuận trong hợp đồng với người để lại di sản hoặc được sự đồng ý của những người thừa kế;
b) Được hưởng thù lao theo thoả thuận với những người thừa kế;
c) Được thanh toán chi phí bảo quản di sản.
3. Trường hợp không đạt được thỏa thuận với những người thừa kế về mức thù lao thì người quản lý di sản được hưởng một khoản thù lao hợp lý.
Như vậy theo quy định của pháp luật thì mẹ bạn có nghĩa vụ giao lại tài sản cho người thừa kế theo nội dung di chúc mà cha bạn để lại, không có quyền tự ý quyết định việc phân chia di sản đó.