11/04/2026
KHÔNG DÁM THAY NGƯỜI - ĐIỂM NGHẼN GI-ẾT CH-ẾT DOANH NGHIỆP!
Trong chúng ta, có rất nhiều doanh nghiệp đã từng đi qua giai đoạn khởi đầu đầy khó khăn. Không tiền, không hệ thống, không gì rõ ràng. Mọi thứ vận hành bằng niềm tin, sự liều lĩnh và những con người sẵn sàng làm bất cứ việc gì để tồn tại.
Ở giai đoạn đó, tiêu chuẩn không phải là “giỏi”, mà là “chịu làm”. Không cần quy trình, không cần cấu trúc. Có việc là lao vào làm, sai thì sửa, thiếu thì bù. Doanh nghiệp sống bằng tốc độ và sự lì đòn.
Nhưng khi doanh nghiệp bắt đầu lớn lên, mọi thứ thay đổi. Công việc không chỉ là làm cho xong, làm sao cho có lãi, mà còn phải làm cho đúng. Không chỉ là cố gắng, mà còn là hiệu suất. Không chỉ là cảm tính, mà còn là hệ thống.
Và từ đó, một điểm nghẽn bắt đầu hình thành: Những người từng rất quan trọng ở giai đoạn đầu, không còn phù hợp với giai đoạn sau nữa.
Không phải vì họ lười. Không phải vì họ không trung thành. Mà vì năng lực của mỗi người đều có giới hạn, và giới hạn đó không phải lúc nào cũng theo kịp tốc độ phát triển của doanh nghiệp.
Khi hệ thống bắt đầu được đưa vào - KPI, quy trình, kiểm soát - thì cũng là lúc những khác biệt bắt đầu lộ rõ. Có người thích nghi, có người chống lại. Không hẳn vì họ muốn chống. Mà vì họ không quen, không hiểu, hoặc không làm được theo cách mới.
Nhưng điểm khó nhất không nằm ở nhân sự. Mà nằm ở người quản lý.
Càng đi cùng lâu, càng khó thay. Càng nhiều kỷ niệm, càng nhiều lý do để giữ lại. Thường chúng ta, những người quản lý, sẽ có phản ứng nghĩ rằng họ có thể thay đổi. Họ đã từng cố gắng, và sẽ cố gắng được. Nhưng thực tế là, không phải ai cũng thay đổi được. Không phải vì họ không nỗ lực đâu. Mà vì mỗi người đều có một trần năng lực riêng.
Và khi một vị trí quan trọng bị giữ bởi một người không còn phù hợp, hệ thống sẽ không sụp đổ ngay. Nhưng nó bắt đầu chậm lại, méo mó dần, và khó có thể tiến xa hơn.
Tôi đã từng rất buồn và cảm thấy bế tắc khi một ai đó theo mình nhiều năm nghỉ việc. Tôi cũng đã từng rất khó xử khi phải sa thải ai đó khi họ phạm lỗi hoặc không đáp ứng được nhu cầu của công ty mình. Những lỗ hổng của họ để lại lúc đó, theo tôi, là quá lớn. Và có lúc tôi thấy mình hơi “vô lương tâm”.
Nhưng dần dà tôi hiểu rằng quan điểm đạo đức là một thứ rất mong manh. Sự nhân đạo của tôi với một người có thể làm hại cả một tập thể cùng những người thân của họ. Sự nhân đạo nửa vời của tôi cũng có thể đang chặn đường phát triển của một người đáng nhẽ phải ở trong một môi trường khác phù hợp hơn.
Và với công ty mình, một người ra đi luôn sẽ là cơ hội để những con người tươi mới lắp vào hệ thống và từ đó làm hệ thống mạnh mẽ hơn. Qua thời gian, những “lỗ hổng” kia được lấp đầy và luôn có cơ hội đơm hoa…
Thời nay, khi thị trường đang ngày càng tiến đến quy chuẩn, nhiều doanh nghiệp không thất bại vì một cú sốc lớn. Mà mắc kẹt trong một trạng thái lưng chừng rất lâu, không lên được, cũng không xuống hẳn. Và trong không ít trường hợp, nguyên nhân không nằm ở thị trường, mà nằm ở những quyết định chưa được đưa ra. Trong quản trị, quyết định khó không chỉ là chọn đúng người. Mà còn là nhận ra đúng thời điểm một người không còn phù hợp nữa…
