21/01/2026
Chào kỷ nguyên Việt Nam phú cường:
Đại hội XIV của Đảng - bước chuyển lớn mang tầm chiến lược phát triển quốc gia trong thế kỷ XXI
Ngày 19/1/2026, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng sẽ chính thức khai mạc.
Kế thừa và phát triển thành tựu của 40 năm Đổi mới, với trí tuệ của toàn Đảng, tiếp thu tâm huyết của gần 16 triệu lượt ý kiến đóng góp của Nhân dân và toàn xã hội, Đại hội XIV của Đảng sẽ tổng kết 40 năm qua, bổ sung nền tảng tư tưởng của Đảng, xác quyết những định hướng lớn, những quan điểm chủ đạo, những giải pháp chủ yếu phát triển đất nước trong tầm nhìn tới năm 2050, trở thành quốc gia phú cường, nhịp bước cùng thời đại. Đó là bước chuyển lớn mang tầm chiến lược phát triển quốc gia trong thế kỷ XXI. Đây là Đại hội “có ý nghĩa lịch sử và thời đại sâu sắc”.
Xây dựng Việt Nam tự cường - tự chủ - khai phóng - mạnh kinh tế, giàu văn hóa, sâu sắc về lý tưởng, bền vững về hệ giá trị bản sắc
Đất nước đòi hỏi không chỉ tiếp tục mở tầm viễn kiến, phát triển hệ giá trị quốc gia, chuẩn bị lực lượng, chớp lấy thời cơ và hành động đồng bộ, thống nhất và hiệu quả mà còn chủ động hóa giải những nguy cơ, khắc chế phản phát triển mang tầm quốc gia trong một thế giới phức tạp, biến động khôn lường.
Nắm lấy thời cơ, tạo ra thời cơ, định vị và phát triển hệ giá trị Việt Nam trong hệ giá trị toàn cầu và hệ tri thức số hóa quốc tế nhằm xây dựng Việt Nam tự cường - tự chủ - khai phóng - mạnh kinh tế, giàu văn hóa, sâu sắc về lý tưởng và bền vững về hệ giá trị bản sắc trong một thế giới đầy đa dạng nhưng thống nhất và tiềm tàng, ẩn chứa không ít bất định là trọng sự mang tầm thế kỷ.
Có thể hình dung hệ mục tiêu phát triển XHCN Việt Nam phú cường:
Một là: Độc lập vô giá - Tự chủ chiến lược - Tự tôn chính đáng - Tự lập toàn vẹn - Tự cường bền vững: Hệ tư duy chính trị đổi mới với đặc trưng quốc gia pháp quyền - xã hội nhân văn, dân chủ - văn hóa giải phóng - tri thức dẫn đường.
Hai là: Dân chủ - Pháp quyền - Kỷ cương - Liêm chính - Hiệu lực - Hiệu quả: Nền tảng cho đổi mới thể chế và kiến tạo Nhà nước pháp quyền XHCN, vì Dân chủ - Dân quyền - Dân trí - Dân khí - Dân sinh làm nên Quốc khí Việt Nam.
Ba là: Phát triển bền vững - Công bằng - Văn minh - Hội nhập - Bản sắc: Gắn kết phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường trong tiến trình toàn cầu hóa.
Bốn là: Con người là trung tâm, chủ thể, động lực và mục tiêu của phát triển mạnh mẽ, bền vững, nhân văn: Kỷ cương - Liêm chính - Đoàn kết - Dũng cảm - Nhân bản và mang tầm nhân loại. Việt Nam có thể tận dụng khoa học, công nghệ, vốn đầu tư, nhưng nếu không có một nền tảng nhân lực tương xứng thì không thể “hóa rồng” trong Kỷ nguyên mới.
Đó là linh hồn dân tộc và con đường phát triển XHCN Việt Nam bản sắc - nhân văn - dân chủ - hiện đại trên nền tảng tư tưởng dân tộc độc lập và thích ứng, tự cường văn hóa thống nhất và bản sắc, giữ vững công lý và dân chủ.
Về chính trị: Ổn định và xây dựng nền chính trị đạo đức, phụng sự, khai phóng và hiện đại, dưới ngọn cờ Hồ Chí Minh, trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin. Đảng không chỉ là lực lượng cầm quyền mà phải là hạt nhân của đổi mới tư duy, đổi mới tổ chức và đổi mới phát triển. Đảng tự đổi mới để dẫn dắt công cuộc đổi mới quốc gia, không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, đặc biệt là trong công cuộc dẫn dắt chuyển hóa mô hình phát triển quốc gia từ chiều rộng sang chiều sâu. Xây dựng Đảng thật sự đạo đức, văn minh, vì dân tộc; chuyển từ cầm quyền sang lãnh đạo khai mở, dẫn dắt và giải phóng mọi tiềm năng và tiềm lực.
Kiến tạo và phát triển Nhà nước pháp quyền XHCN của Dân, do Dân, vì Dân, với nền hành chính quốc gia 3 cấp, trong đó 2 cấp địa phương liên thông, hiện đại, tinh gọn với đội ngũ cán bộ, công chức tinh hoa. Sáng tạo và đạo đức công quyền xứng đáng… với chức năng không chỉ quản trị mà còn kiến tạo, không chỉ đồng hành mà phải phụng sự… Đó là con đường phát triển Nhà nước phù hợp đất nước trên lộ trình cải cách tương lai.
Hoàn thiện thể chế kiểm soát bảo đảm cân bằng quyền lực trong hệ thống chính trị và trong xã hội: đặc biệt giữa các cơ quan Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội trên nền tảng pháp lý và đạo lý nhằm ngăn chặn mâu thuẫn giữa tham nhũng chính trị với cải cách bộ máy… Đảng là trung tâm trí tuệ, hạt nhân đoàn kết, càng là người tiên phong dẫn đường và không ngừng tự đổi mới, tự chỉnh đốn, tự nâng tầm trí tuệ, đạo đức và văn minh ngang tầm dẫn dắt đất nước. Đặc biệt, phải tiên phong kiểm soát chính mình bằng hệ thống kỷ luật của Đảng và pháp luật của Nhà nước; đồng thời, lãnh đạo xây dựng Nhà nước thật sự là công cụ bảo đảm mỗi cá nhân, cộng đồng và toàn dân tộc vận hành bởi và trong hệ quyền lực pháp lý cân bằng, công bằng, minh bạch và công lý của quyền lực bảo vệ một cách đạo lý và nhân văn. Đồng thời, không ngừng hoàn thiện thể chế xã hội phản biện và giám sát của Nhân dân.
Về kinh tế, chuyển đổi mô hình phát triển từ tăng trưởng tồn tại theo chiều rộng sang tăng trưởng cơ cấu bền vững, số hóa, xanh hóa; cân bằng giữa kinh tế nội sinh và kinh tế đối ngoại, kinh tế với xã hội và môi trường sinh thái ở tất cả các khu vực kinh tế một cách chỉnh thể và thống nhất.
Phát triển kinh tế nhà nước xứng tầm dẫn dắt chiến lược nền kinh tế quốc gia, phát triển đồng bộ kinh tế các khu vực, trong đó kinh tế tư nhân giữ vai trò động lực; phát triển các loại hình doanh nghiệp ở tất cả các khu vực kinh tế, ưu tiên phát triển doanh nghiệp dân tộc một cách tương xứng vai trò rường cột kinh tế đất nước. Phân kỳ phát triển phù hợp theo lộ trình, phân bổ lại nguồn lực quốc gia; cơ cấu lại các khu vực kinh tế: Đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế số (50% trong những năm 2030); cân bằng vai trò đầu tư công, tăng nhanh vai trò tư nhân - xã hội hóa và quốc tế hóa. Nên nhớ rằng, phát triển mạnh mẽ kinh tế khu vực tư nhân không có nghĩa là tư nhân hóa nền kinh tế quốc gia, như ai đó nghĩ và ngần ngại; hóa giải mọi sự khác biệt một cách bình đẳng giữa các khu vực kinh tế nhằm cân bằng chiến lược giữa các khu vực, giữa xuất khẩu và nhập khẩu, giữa an ninh kinh tế với an ninh quốc phòng, và đề phòng rủi ro, nhất là các cuộc khủng hoảng cục bộ nhằm giữ nhịp độ và tốc độ phát triển nền kinh tế vĩ mô, xây dựng nền kinh tế tự chủ có khả năng chống chịu cao.
Phát triển công nghiệp cốt lõi, nông nghiệp công nghệ cao và công nghệ lõi (AI, năng lượng sạch…) một cách phù hợp trong hệ giá trị quốc tế, độc lập nhưng không cô lập, bản sắc nhưng trong tính thống nhất của thế giới.
Con người - trung tâm của mọi sự phát triển
Về văn hóa - xã hội: Con người là trung tâm của mọi sự phát triển. Văn hóa là gương mặt và linh hồn của quốc gia. Không có văn hóa xứng tầm không có dân tộc bản sắc và trường tồn. Văn hóa xuyên thấm và hiện hình trong toàn bộ đời sống chính trị, kinh tế, xã hội quốc gia, làm nên gương mặt, thần thái và sức mạnh dân tộc Việt Nam.
Rường cột của văn hóa là phát triển xã hội học tập hướng vào trọng sự nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đào tạo nhân tài, đi trước một bước, thậm chí nhiều bước theo lộ trình phát triển chính trị, kinh tế. Trước hết, xuất khẩu nhân lực cao tại chỗ trong chính nền kinh tế quốc gia (khu vực FDI, công tư hợp doanh…) nhằm nâng cao văn hóa kinh tế trong chuỗi giá trị quốc tế; đồng thời, hóa giải bất bình đẳng kinh tế (về cơ hội phát triển dưới mọi hình thái, nhất là bất bình đẳng về chuyển giao tri thức), về chính trị (pháp luật, quyền con người và chủ quyền quốc gia, hệ thể chế phát triển…).
Tái thiết hệ thống an sinh xã hội hướng tới phát triển con người toàn diện của một quốc gia phát triển, có thu nhập cao, dân chủ, công bằng, nhân văn và hiện đại trong sự kết hợp giữa giá trị dân tộc tương dung giá trị phương Đông với bản sắc văn hóa Việt Nam hòa hợp với văn hóa nhân loại.
Văn hóa không chỉ là căn cốt dân tộc, là chân dung và tư chất dân tộc trong hội nhập thế giới. Không thể có một Việt Nam phát triển thịnh vượng nếu không có một nền văn hóa Việt Nam bản sắc, nhân văn, rộng mở và sáng tạo. Đó là bộ gen di truyền để đối thoại một cách bình đẳng, cầu thị và đầy trân trọng với các nền văn hóa trên thế giới và là tấm căn cước quốc gia để Việt Nam khẳng định vị thế, sức mạnh và bản sắc đất nước trên bản đồ hội nhập toàn cầu.
Hiện thực hóa triết lý “lấy dân làm gốc” bằng kiến tạo, xây dựng nâng cao chất lượng thể chế dân chủ phù hợp nhằm phát triển con người văn hóa - con người phát triển - con người đổi mới - con người mục tiêu và động lực phát triển mang tầm chiến lược phát triển quốc gia. Mặt khác, phát triển không thuần về kinh tế mà là hành trình kiến tạo thể chế chính trị - xã hội tiến bộ, hài hoà giữa pháp lý với đạo lý trên “giá đỡ” kinh tế nhằm phát triển bền vững và toàn vẹn nguồn nhân lực đất nước.
Đồng thời, phát triển chỉnh thể con người toàn diện - xã hội văn minh - Nhà nước kiến tạo, pháp quyền một cách hài hòa tiến tới thiết lập một trật tự xã hội mới, công bằng, văn minh, bền vững trên nền tảng văn hóa bản sắc và hiện đại. Đời sống toàn diện của Nhân dân là thước đo quan trọng nhất sự thành công của tăng trưởng kinh tế nói riêng và phát triển tổng thể.
Về vị thế quốc gia mang tầm vóc quốc tế: Chủ động hội nhập quốc tế không chỉ theo hệ giá trị toàn cầu mà cùng kiến tạo giá trị toàn nhân loại. Trước mắt, cùng dẫn dắt các sáng kiến khu vực, tiểu vùng Mekong, Biển Đông… Đồng thời, định vị Việt Nam trong vai trò chủ động kiến tạo trật tự khu vực ASEAN - châu Á - Thái Bình Dương và toàn thế giới. Không ngừng định vị gương mặt, sức mạnh và uy tín Việt Nam trong lộ trình tham gia và đầy trách nhiệm trong kiến tạo và thực thi các định chế toàn cầu (WTO, UN, ASEAN…).
Nhìn bao quát, tư tưởng chủ đạo, tinh thần cốt lõi của chủ thuyết phát triển Việt Nam là mô thức: Dân tộc là điểm tựa - Nhân dân là trung tâm - Văn hóa là nền móng của toàn bộ chiến lược phát triển nhanh, bền vững, nhân văn và bản sắc, thấm đẫm tinh thần và giá trị thời đại.
TS. Nhị Lê - Nguyên Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản
