07/04/2026
Yahya Kemal doğru söyledi. Felsefe, evren karşısında insanın akılcı davranışıdır. Bu yüzden önemlidir. Bu yüzden felsefe bilmeyen insan edebiyatçı da politikacı da olamaz.
Felsefe bilmeyen bir asker belki savaşı kazanabilir ama savaşı anlayamaz. Benim felsefe ile aram ne kadar iyi ise, filozoflarla da o kadar açıktır! Tuhaf görülecek bu sözüm ama anlatayım. Bütün filozofların hastalığı her şeyi tek bir nedene bağlamaktır. Kimi, bütün yeryüzü bilmecelerini Tanrı anahtarı açar der, kimi her şey Monad’dır diye direnir; kimisi akıl der, kimi ruh der, kimi ateş-su-toprak der, kimi de kalkar ille madde diye tutturur.
Her birinin bir gerçek payı vardır elbette. Ama “payı” vardır. Her şeyin aslı maddedir ve insanı madde kanunları yönetir, dersin; karşına bir idealist çıkar, bütün madde kanunlarını allak bullak eder! Ne çıkar dinler, ne öğüt; inancının doğrultusunda yürür gider.
İşte bu yüzden felsefe ile aram iyidir de filozoflarla pek geçinemem. Benim prensibim her olayı kendi kanunları içinde incelemektir. Ama hiçbir zaman “insanı” ve “evreni” gözden kaçırmam.
– Mustafa Kemal Atatürk
