20/06/2016
Yurtdışında yaşayan 5.5 milyonu aşkın Türk vatandaşımız bulunmaktadır. Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve kesinleşmiş kararların; ayrıca yabancı mahkemelerin ceza ilâmlarında yer alan kişisel haklarla ilgili hükümlerin Türkiye’de icra edilebilmesi, yurtdışında yaşayan vatandaşlarımızı yakından ilgilendirmektedir. Vatandaşlarımızın yaşadıkları ülke mahkemelerinden aldıkları kesinleşmiş kararların Türkiye’de icra edilebilmesi için, Türk mahkemelerinde tenfiz davası açmaları gerekmektedir. Maalesef boşanma davaları dünya genelinde en fazla görülen davalardandır ve en çok bu davalar hakkında verilen kararlar tenfiz davalarına konu olmaktadır. Şunu belirtmek gerekir ki, Türkiye’de çekişmeli boşanma dava sürelerinin ne kadar uzun sürdüğü herkesin bilgisinde olmasına rağmen, yabancı devlet mahkemelerince verilen boşanma kararlarının konu olduğu tenfiz davaları tıpkı anlaşmalı boşanma davaları çok kısa sürede sonuçlanması mümkün davalardır.
Tenfiz, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunu (MÖHUK)’ un 50. vd. maddelerinde yer almaktadır. 50. maddeye “ (1) Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş bulunan ilâmların Türkiye'de icra olunabilmesi yetkili Türk mahkemesi tarafından tenfiz kararı verilmesine bağlıdır. (2) Yabancı mahkemelerin ceza ilâmlarında yer alan kişisel haklarla ilgili hükümler hakkında da tenfiz kararı istenebilir ” göre tenfiz davasının ilk şartı hakkında tenfizi istenen kararın bir hukuk davası yada ceza davası ise kişisel bir hak ile ilgili olmalıdır. Tenfiz davasının geri kalan şartları ise 54. maddede “yetkili mahkeme tenfiz kararını aşağıdaki şartlar dâhilinde verir: a) Türkiye Cumhuriyeti ile ilâmın verildiği devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma yahut o devlette Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmların tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmünün veya fiilî uygulamanın bulunması. b) İlâmın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması veya davalının itiraz etmesi şartıyla ilâmın, dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmiş olmaması. c) Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması. ç) O yer kanunları uyarınca, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karşı Türk mahkemesine itiraz etmemiş olması” olarak belirtilmiştir.
Türkiye ile karşılıklılık esasına dayanan anlaşma olan ülkelerden bazıları şunlardır:
- İtalya - Almanya
- Romanya - İngiltere
- Tunus - Tacikistan
- KKTC - Kuveyt
- Avusturya - Hırvatistan
- Irak - Moldova
- Azerbaycan - Mısır
- Çin - Makedonya
- Gürcistan - Arnavutluk
