15/11/2022
Online alışverişte satıcı ürünün iadesini kabul etmediğini söyleyebilir mi?
Mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı nedir?
Mevzuatta belirlenen istisnalar haricinde online alışverişlerde, durumun koşullarına göre satıcı, tüketicinin cayma hakkını kullanmak suretiyle iade talebini kabul etmek yükümlülüğü altındadır.
Online alışveriş olarak adlandırdığımız, mevzuatta ise mesafeli sözleşme olarak anılan sözleşme nedir?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a göre: “Mesafeli sözleşme, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dâhil olmak üzere uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmelerdir.”
Bu tanıma göre tüketicinin online ortamda, gerek satıcının kendisinden (satıcının kendisine ait web sitesinden veya alışveriş platformundan) gerekse bir hizmet sağlayıcı kanalıyla hizmet sunulan platform üzerinden (Amazon, Trendyol, Etsy, Shopier gibi) yapılan online alışverişler mesafeli sözleşmelerdir.
Bu şekilde kurulan sözleşmelerde satıcı, tüketicinin siparişinin kendisine ulaştığı andan itibaren taahhüt edilen süre içinde edimini yerine getirmelidir. Mal satışlarında bu süre her hâlükârda otuz günü geçemez.
Tüketici, malı teslim aldıktan sonra on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Tüketici, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir.
Satıcının başlıca yükümlülüğü, tüketicinin cayma hakkını kullandığına ilişkin bildirimin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on dört gün içinde, malın tüketiciye teslim masrafları da dahil olmak üzere tahsil edilen tüm ödemeleri iade etmektir.
Tüketicinin başlıca yükümlülüğü ise, cayma hakkını kullandığına ilişkin bildirimi yönelttiği tarihten itibaren on gün içinde malı satıcıya geri göndermektir. Tüketici cayma hakkı süresince malın mutat kullanımı sebebiyle malda meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir.
Ancak cayma hakkının kullanılamayacağı istisnai durumlar da söz konusu olabilir. Bu türden sözleşmeler Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin “Cayma hakkının istisnaları” başlıklı 15. maddesinde tek tek belirtilmiştir.
Buna göre;
-Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek malların teslimine ilişkin sözleşmeler (örneğin gıda veya ilaç gibi ürünlerin satışına ilişkin sözleşmeler),
-Tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olan mallardan; iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayanların teslimine ilişkin sözleşmeler (örneğin iç çamaşırı, kozmetik veya medikal ürünlerin satışına ilişkin sözleşmeler),
-Tesliminden sonra başka ürünlerle karışan ve doğası gereği ayrıştırılması mümkün olmayan mallara ilişkin sözleşmeler,
-Malın tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olması halinde maddi ortamda sunulan kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerine ilişkin sözleşmeler,
-Abonelik sözleşmesi kapsamında sağlananlar dışında, gazete ve dergi gibi süreli yayınların teslimine ilişkin sözleşmeler, cayma hakkının kullanılamayacağı sözleşmelere başlıca örneklerdir.
Anılan Yönetmeliğin 15. maddesinde yer alan istisnalar haricinde tüketicinin cayma hakkı mevcut olup, usulüne uygun şekilde kullanılması halinde, online alışverişte satıcı ürünün iadesini kabul etmek ve teslim masrafları da dahil olmak üzere ürün için ödenen bedeli tüketiciye iade yükümlülüğü altındadır.
Söz konusu yükümlülüklere aykırı davranılması halinde, uyuşmazlığın değerine göre, tüketici hakem heyetlerine veya tüketici mahkemelerine başvuru yapılması mümkündür.
(image: Freepik.com)