11/01/2026
⚖️ ฎีกาศึกษา: ฎีกาที่ 3943/2561
🏡 เรื่อง: ที่ดินซื้อก่อนแต่ง แต่บ้านสร้างหลังแต่ง: ใครเป็นเจ้าของ?
🧐 ประเด็นข้อกฎหมาย:
1. ที่ดิน ที่ซื้อและโอนกรรมสิทธิ์ก่อนสมรส แต่ผ่อนชำระหนี้จำนองร่วมกันระหว่างสมรส ถือเป็นสินส่วนตัวหรือสินสมรส?
2. บ้าน ที่ปลูกสร้างขึ้นใหม่บนที่ดินที่เป็นสินส่วนตัว โดยใช้เงินระหว่างสมรสและสามีภริยาอยู่อาศัยร่วมกัน ถือเป็นส่วนควบของที่ดิน (เป็นสินส่วนตัวตามที่ดิน) หรือเป็นสินสมรส?
________________________________________
📝 ข้อเท็จจริง: ผู้ร้อง (สามี) 🤵 ซื้อที่ดินพิพาทและจดทะเบียนรับโอนกรรมสิทธิ์เมื่อวันที่ 4 กันยายน 2518 "ก่อน" ที่จะจดทะเบียนสมรสกับจำเลยที่ 1 (ภริยา) 👰 ในวันที่ 25 ตุลาคม 2519
ต่อมาผู้ร้องนำที่ดินไปจำนอง โดยมีการผ่อนชำระหนี้และไถ่ถอนจำนองในช่วงเวลาที่สมรสกันแล้ว
สำหรับ "บ้านพิพาท" 🏠 เป็นบ้านตึกสองชั้นที่ปลูกสร้างขึ้นใหม่ในปี 2536 (ระหว่างสมรส) ทดแทนบ้านหลังเดิม โดยใช้เงินที่ทำมาหาได้ร่วมกันระหว่างสมรส และทั้งสองฝ่ายใช้อยู่อาศัยร่วมกัน
🔥 เหตุเกิด: โจทก์ (เจ้าหนี้ของภริยา) ได้ยึดที่ดินและบ้านดังกล่าว ผู้ร้องจึงยื่นคำร้องขอให้ปล่อยทรัพย์ที่ยึด (ร้องขัดทรัพย์) โดยอ้างว่าเป็นสินส่วนตัว
________________________________________
👨⚖️ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3943/2561 วินิจฉัยวางบรรทัดฐานว่า:
1️⃣ สถานะของ "ที่ดิน" (เป็นสินส่วนตัว) 🏞️ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การที่ผู้ร้องซื้อและจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาท ก่อนจดทะเบียนสมรส ย่อมถือว่าที่ดินพิพาทเป็นทรัพย์สินที่ผู้ร้องมีอยู่ก่อนสมรส จึงเป็น "สินส่วนตัว" ของผู้ร้อง (ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1471 (1))
แม้ต่อมาจะมีการนำที่ดินไปจำนองและภริยาช่วยผ่อนชำระหนี้ด้วย ก็ถือเป็นเพียงการช่วยชำระหนี้เงินกู้เท่านั้น ไม่ทำให้ภริยากลายเป็นเจ้าของร่วมในที่ดินพิพาท
✅ ผล: ผู้ร้องมีสิทธิร้องขอให้ปล่อยที่ดินที่ยึดไว้ได้
2️⃣ สถานะของ "บ้าน" (ไม่เป็นส่วนควบ แต่เป็นสินสมรส) 🏠 สำหรับบ้านตึกสองชั้นที่ปลูกสร้างขึ้นใหม่ ระหว่างสมรส โดยใช้เงินที่ได้มาระหว่างสมรส และใช้เป็นที่อยู่อาศัยร่วมกัน พฤติการณ์แสดงว่าบ้านก่อสร้างขึ้นโดยได้รับความยินยอมและอยู่ในความรู้เห็นของผู้ร้อง (เจ้าของที่ดิน)
กรณีนี้เข้าข้อยกเว้นตาม ป.พ.พ. มาตรา 146 (ผู้มีสิทธิในที่ดินของผู้อื่นใช้สิทธิปลูกสร้างฯ) จึง ไม่ถือว่าบ้านพิพาทเป็น "ส่วนควบ" ของที่ดิน ที่จะตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้องแต่ผู้เดียวตาม ป.พ.พ. มาตรา 144
บ้านพิพาทจึงเป็น "สินสมรส" เป็นกรรมสิทธิ์ร่วมกันของจำเลยที่ 1 (ภริยา) กับผู้ร้อง
❌ ผล: เมื่อภริยาเป็นเจ้าของร่วมในบ้าน ผู้ร้องจึง ไม่มีสิทธิ ร้องขอให้ปล่อยทรัพย์ที่ยึดในส่วนของบ้านพิพาทได้ (เจ้าหนี้สามารถยึดขายทอดตลาดเฉพาะส่วนของลูกหนี้ได้)
________________________________________
📌 สรุป:
• 🏞️ ที่ดิน: ซื้อและโอนก่อนสมรส = สินส่วนตัว (แม้ผ่อนชำระต่อระหว่างสมรส ก็ยังเป็นสินส่วนตัว)
• 🏠 บ้าน: สร้างใหม่ระหว่างสมรสบนที่ดินสินส่วนตัว โดยใช้เงินครอบครัวและเจ้าของที่ดินยินยอม = ไม่เป็นส่วนควบ แต่เป็น สินสมรส (กรรมสิทธิ์ร่วม)
________________________________________
#ฎีกาศึกษา #กฎหมายครอบครัว #สินสมรส #สินส่วนตัว #ส่วนควบ #ร้องขัดทรัพย์ #กฎหมายที่ดิน #ทนายความ #สอบเนติ #ผู้ช่วยผู้พิพากษา #กฎหมายแพ่ง #ฎีกา3943/2561
