22/09/2026
ค้ำประกันเงินกู้สหกรณ์ ยินยอมให้หักเงินเดือน หากลูกหนี้ผิดนัด สหกรณ์แจ้งหักเงินได้ทันทีโดยไม่ต้องบอกกล่าวก่อนหรือไม่?
(สรุปประเด็นข้อกฎหมายและบรรทัดฐานสำคัญจาก คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1678/2569)
สรุปข้อเท็จจริงในคดี (โจทก์ - จำเลย ทำอะไรกัน?)
โจทก์ทั้งสอง: เป็นสมาชิกสหกรณ์และได้ทำสัญญาค้ำประกันเงินกู้ (ทำสัญญาปี 2556) โดยตกลงรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม พร้อมลงลายมือชื่อใน "หนังสือยินยอมให้หักเงินเดือน/เงินได้" ผ่านหน่วยงานต้นสังกัดตาม พ.ร.บ.สหกรณ์ฯ มาตรา 42/1 เพื่อชำระหนี้หรือภาระผูกพันที่มีต่อสหกรณ์
จำเลย (สหกรณ์): เมื่อผู้กู้ผิดนัดชำระหนี้ สหกรณ์ได้แจ้งไปยังหน่วยงานต้นสังกัดให้หักเงินเดือนของโจทก์ทั้งสองในฐานะผู้ค้ำประกันทันที โดยไม่ได้มีหนังสือบอกกล่าวแจ้งให้โจทก์ทราบล่วงหน้า
ข้อพิพาท: โจทก์ทั้งสองจึงฟ้องเรียกเงินคืน โดยอ้างว่าสหกรณ์หักเงินโดยมิชอบ ไม่บอกกล่าวตาม ป.พ.พ. มาตรา 686 (แก้ไขใหม่) เงินที่หักไปจึงเป็นลาภมิควรได้
ประเด็นแห่งคดีที่เกี่ยวข้อง
เงินของผู้ค้ำประกันที่สหกรณ์แจ้งต้นสังกัดให้หักชำระหนี้ เป็นการรับไว้โดยมีมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ หรือเป็นลาภมิควรได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 406?
หนังสือยินยอมให้หักเงินตาม พ.ร.บ.สหกรณ์ พ.ศ. 2542 มาตรา 42/1 ตกอยู่ภายใต้บังคับเงื่อนไขการบอกกล่าวตาม ป.พ.พ. มาตรา 686 หรือไม่?
ข้อตกลงสละสิทธิการค้ำประกันและยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม (ทำขึ้นก่อน พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติม ป.พ.พ. ฉบับที่ 20 พ.ศ. 2557) มีผลบังคับใช้ได้หรือไม่?
บรรทัดฐานที่ศาลฎีกาวางไว้
สัญญาค้ำประกันมีผลสมบูรณ์: สัญญาค้ำประกันและข้อตกลงยินยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม รวมถึงการสละสิทธิเกี่ยงตาม ป.พ.พ. มาตรา 688, 689, 690 ทำขึ้นก่อนกฎหมายค้ำประกันแก้ไขใหม่ (ปี 2558) จึงไม่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยฯ มีผลผูกพันคู่สัญญาโดยชอบ
พ.ร.บ.สหกรณ์ฯ มาตรา 42/1 เป็นกฎหมายเฉพาะ: บทบัญญัติดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เฉพาะเพื่อประโยชน์ในการดำเนินกิจการของสหกรณ์ จึงเป็นกฎหมายพิเศษที่ ไม่อยู่ภายใต้บังคับของ ป.พ.พ. มาตรา 686
ไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าก่อนแจ้งหักเงิน: เมื่อลูกหนี้ชั้นต้นผิดนัดชำระหนี้ ย่อมเกิดภาระผูกพันตามสัญญาค้ำประกัน และเมื่อมาตรา 42/1 มิได้กำหนดเงื่อนไขให้สหกรณ์ต้องบอกกล่าวผู้ค้ำประกันก่อน สหกรณ์จึงมีสิทธินำหนังสือยินยอมไปแจ้งต้นสังกัดให้หักเงินได้ทันที
ไม่เป็นลาภมิควรได้: การหักเงินของสหกรณ์จำเลยเป็นการใช้สิทธิตามกฎหมายเฉพาะและข้อตกลงที่ยินยอมไว้ จึงมีมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกคืน (ศาลฎีกาพิพากษายืนยกฟ้อง)
บทบัญญัติข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
พ.ร.บ.สหกรณ์ พ.ศ. 2542: มาตรา 42/1
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์: มาตรา 406 (ลาภมิควรได้), มาตรา 686 (การบอกกล่าวผู้ค้ำประกัน), มาตรา 688, 689, 690 (สิทธิของผู้ค้ำประกัน) #คำพิพากษาศาลฎีกา #ฎีกาน่ารู้ #ข้อกฎหมายน่ารู้ #ค้ำประกัน #กู้เงินสหกรณ์ #หนี้สหกรณ์ #หักเงินเดือน #ลาภมิควรได้ #กฎหมายเฉพาะ #ทนายความ #ความรู้กฎหมาย