12/08/2026
⚖️📚 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 9490/2568
⚖️ กฎหมายใหม่ใช้บังคับภายหลัง ผู้ต้องโทษจะได้ลดโทษเสมอหรือไม่?
หลายคนเข้าใจว่า เมื่อมีกฎหมายใหม่ที่กำหนดโทษเบากว่า ผู้ต้องโทษย่อมได้รับการลดโทษทันที แต่ความจริง ไม่ใช่ทุกกรณี ❗
📌 ข้อเท็จจริง
💊 จำเลยร่วมกันจำหน่ายเมทแอมเฟตามีนจำนวนมาก (1,969 เม็ด และชนิดเกล็ด รวมสารบริสุทธิ์ 67.100 กรัม)
👮♂️ ขณะกระทำความผิด จำเลยเป็น เจ้าพนักงานของรัฐ จึงต้องรับโทษหนักขึ้นเป็น 3 เท่า
⚖️ ศาลพิพากษา
🔺จำคุกตลอดชีวิต
💰 ปรับ 3,000,000 บาท
🔺 รับสารภาพในชั้นสอบสวน ลดโทษ 1 ใน 3
คงจำคุก 33 ปี 4 เดือน
💰 ปรับ 2,000,000 บาท
ต่อมามี ประมวลกฎหมายยาเสพติดฉบับใหม่ ใช้บังคับ จำเลยจึงยื่นคำร้องขอให้ กำหนดโทษใหม่ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 (1)
⚠️ ประเด็นที่ 1 ศาลชั้นต้นพิจารณาไม่ชอบด้วยกฎหมาย
👨⚖️ ศาลจังหวัดต้องมีผู้พิพากษา อย่างน้อย 2 คน เป็นองค์คณะ
แต่คดีนี้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้องโดย ผู้พิพากษาเพียงคนเดียว จึงไม่ชอบด้วยพระธรรมนูญศาลยุติธรรม
➡️ ส่งผลให้คำสั่งศาลชั้นต้นและคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ไม่ชอบด้วยกฎหมาย
⚠️ ประเด็นที่ 2 ศาลฎีกาวินิจฉัยเองเพื่อไม่ให้คดีล่าช้า
แม้กระบวนพิจารณาจะไม่ชอบ แต่เมื่อสำนวนขึ้นสู่ศาลฎีกาแล้ว ศาลฎีกาสามารถวินิจฉัยคำร้องได้เอง เพื่อไม่ต้องย้อนสำนวนกลับไปเริ่มกระบวนการใหม่
⚖️ ประเด็นที่ 3 หลักการกำหนดโทษใหม่ตาม มาตรา 3 (1)
การกำหนดโทษใหม่ทำได้ เฉพาะเมื่อกฎหมายใหม่ทำให้โทษที่ผู้ต้องโทษได้รับ “เบาลงจริง”
หากผลสุดท้ายยังรับโทษเท่าเดิม ย่อมไม่มีเหตุให้กำหนดโทษใหม่
💊 แม้กฎหมายใหม่เปลี่ยนหลักการกำหนดโทษ
กฎหมายใหม่ให้พิจารณา
✅ พฤติการณ์แห่งคดี
✅ บทบาทของผู้กระทำ
✅ ผลกระทบต่อการแพร่กระจายยาเสพติด
โดยศาลเห็นว่าเมทแอมเฟตามีนจำนวนมากที่จำหน่ายให้สายลับผู้ล่อซื้อ มีลักษณะก่อให้เกิดการแพร่กระจายในกลุ่มประชาชน จึงเข้าข่ายความผิดตาม ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 145 วรรคสอง (2)
👮♂️ การเป็นเจ้าพนักงานของรัฐยังต้องรับโทษหนักขึ้น
แม้ใช้กฎหมายใหม่ ก็ยังบัญญัติให้พนักงานของรัฐที่กระทำความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดต้องรับโทษ 3 เท่า เช่นเดิม
📌 เหตุใดศาลจึงไม่กำหนดโทษใหม่?
แม้กฎหมายใหม่จะทำให้โทษสูงสุดเป็น จำคุก 50 ปี
แต่คำพิพากษาเดิม
🔵จำคุกตลอดชีวิต
🔵เมื่อลดโทษ 1 ใน 3
🔵เหลือ 33 ปี 4 เดือน
หากใช้กฎหมายใหม่
✔️จำคุกสูงสุด 50 ปี
ลดโทษ 1 ใน 3
ก็ยังเหลือ 33 ปี 4 เดือน
📍 ผลสุดท้ายจำเลยได้รับโทษเท่าเดิม
จึงไม่มีเหตุที่จะกำหนดโทษใหม่ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 (1)
✅ คำพิพากษาศาลฎีกา
⚖️ ยกคำสั่งศาลชั้นต้นและคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ เนื่องจากกระบวนพิจารณาไม่ชอบด้วยกฎหมาย
แต่เมื่อวินิจฉัยเนื้อหาคดีแล้ว เห็นว่า กฎหมายใหม่ไม่ได้ทำให้จำเลยได้รับโทษเบาลงจริง
❌ จึงยกคำร้องขอกำหนดโทษใหม่ของจำเลย
📚 หลักกฎหมายสำคัญ: การขอกำหนดโทษใหม่ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 (1) จะทำได้ก็ต่อเมื่อ กฎหมายใหม่ทำให้โทษที่ผู้ต้องโทษได้รับเบาลงจริง ไม่ใช่เพียงเปลี่ยนอัตราโทษในบทบัญญัติ แต่ผลของโทษที่ต้องรับต้องลดลงด้วย จึงจะมีสิทธิได้รับการกำหนดโทษใหม่
📚💡 #เอนุภากรทนายความ #คำพิพากษาศาลฎีกา #ฎีกา9490_2568 #กฎหมาย #กฎหมายอาญา #ยาเสพติด #ประมวลกฎหมายยาเสพติด #ความรู้กฎหมาย #นักกฎหมาย #ทนายความ👩⚖️⚖️
