วิจัยทายาทรุ่นสองจากเมียนมา

25/04/2024

#แนะนำคุณแป๋วแหววให้รู้จักแม่ทัศนีย์ท่าสองยาง
#แม่ใหญ่ที่ดูแลเด็กหนีภัยจากเมียนมามายาวนาน
#เรื่องเพื่อให้เด็กมีการศึกษาไม่ยาก
#แต่ไม่แน่ใจว่าระบบราชการไทยเมียนมาจะทันการไหม

🍄ขอแนะนำให้แม่ทัศนีย์ Tasanee Keereepraneed รู้จักคุณแป๋วแหวว Jirapronk Yaya ซึ่งกำลังหาความรู้เรื่องความช่วยเหลือเด็กที่ต้องอพยพหนีภัยจากเมียนมาเข้าประเทศไทย เพื่อมิให้เด็กๆ ไร้การศึกษา โปรดสร้างพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้กันนะคะ
🌈 อันนี้ เฟซของคุณแป๋วฯ คนสวย https://www.facebook.com/hello.dee.paew
💙 คุณแม่ทัศนีย์ทำงานเพื่อเด็กๆ ยากลำบากมาตลอด ตัวอย่างเช่น ครูพี่หม่องในอดีต
🌹 ขอบคุณทั้งสองท่านมากค่ะ

Phunthip Saisoonthorn
บางกอกคลินิก นิติธรรมศาสตร์

05/02/2024

[ประเด็นน่าสนใจ] – กฎหมายระหว่างประเทศเพื่อมนุษยธรรม: ประสบการณ์การใช้กฎหมายเพื่อรักษาสิทธิของบุคลากรทางสาธารณสุขชายแดนไทย-เมียนมา ณ โรงพยาบาลท่าสองยาง จังหวัดตาก และพื้นที่ใกล้เคียง

*หัวข้อนี้ แอดมินต้องบอกก่อนว่า เป็นหัวข้อที่เขียนยากมาก ยากทั้งในแง่ของการทำความเข้าใจประเด็น เนื่องจากเป็นประเด็นที่ซับซ้อน ละเอียดอ่อน ประกอบกับการค้นหาข้อเท็จจริงที่ยาก และยากในแง่ของการสื่อสาร เนื่องจากเป็นหัวข้อที่เนื้อหาค่อนข้างยาก และมีกฎหมายที่เกี่ยวข้องหลายฉบับมาก ทั้งกฎหมายระหว่างประเทศและกฎหมายภายใน แต่อย่างไรก็ดี แอดมินก็อยากนำเสนอหัวข้อนี้ เนื่องจากเป็นประสบการณ์ส่วนตัวของแอดมินที่ได้มีโอกาสไปพบเจอมาและคิดว่าน่าจะเป็นประโยชน์สำหรับผู้ที่สนใจสายงานทางด้านนี้

ระหว่างวันที่ 30 มกราคม – 1 กุมภาพันธ์ 2567 คณะทำงานที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ รวมถึงแอดมินได้รับเชิญโดยผู้อำนวยการโรงพยาบาลท่าสองยาง จังหวัดตากเพื่อให้ไปแลกเปลี่ยนเรียนรู้สถานการณ์ องค์ความรู้ และให้ความช่วยเหลือทางวิชาการแก่บุคลากรทางสาธารณสุข ณ บริเวณชายแดนไทย-เมียนมา โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่โรงพยาบาลท่าสองยาง จังหวัดตาก และได้มีโอกาสรับเสด็จสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในช่วงเวลาเดียวกัน อีกทั้งยังได้มีโอกาสเดินทางข้ามชายแดนไปยังโรงพยาบาลกอทูเล ที่บริเวณชายแดนประเทศเมียนมา อีกด้วย ซึ่งในสถานการณ์ต่าง ๆ เหล่านี้ แอดมินได้มีโอกาสใช้กฎหมายระหว่างประเทศ โดยเฉพาะส่วนที่เกี่ยวข้องกับสิทธิในสัญชาติของบุคคล แอดมินจึงอยากขออนุญาตเล่าประสบการณ์ในการใช้กฎหมายระหว่างประเทศในอีกรูปแบบหนึ่ง เผื่อเป็นแนวทางให้ท่านที่อาจยังไม่คุ้นเคยกับการใช้กฎหมายระหว่างประเทศในลักษณะนี้ได้มีโอกาสรับทราบเรื่องราวกัน ในรูปแบบของความประทับใจ พร้อมทั้งสอดแทรกประเด็นการใช้กฎหมายครับ

----------------------------------------
1️⃣ การรับเสด็จสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
----------------------------------------

เมื่อวันที่ 31 มกราคม 2567 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดอาคาร “พระราชทาน 25” ณ โรงพยาบาลท่าสองยาง อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก ซึ่งในขณะนั้น แอดมินได้มีโอกาสอยู่ในคณะทำงานฝ่ายที่รับเสด็จในส่วนของนิทรรศการที่จัดในบริเวณอาคารในจุดที่ 6 งานคลินิกกฎหมาย ร่วมกับคุณชนินทร์ (ไม่มีนามสกุล) นักวิชาการสาธารณสุขกราบบังคมทูลถวายรายงาน โดยมีรศ.ดร.พันธุ์ทิพย์ กาญจนะจิตรา สายสุนทร เป็นผู้ถวายรายงานตอบคำถาม ซึ่งคุณชนินทร์เป็นบุคคลที่เกิดในพื้นที่ที่มีสถานการณ์การสู้รบ ไม่มีสัญชาติ มีปัญหาในการพิสูจน์ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับตนเองและครอบครัว เพื่อจัดการปัญหากับความไร้สัญชาติ นอกจากกรณีของคุณชนินทร์แล้ว ยังมีบุคลากรสาธารณสุขและครอบครัวที่โรงพยาบาลท่าสองยาง อีกจำนวนไม่น้อยที่ยังไร้รัฐไร้สัญชาติอยู่

ทั้งนี้ ในช่วงของการถวายรายงานต่อสมเด็จพระเทพฯ นั้น พระองค์ท่านตรัสจำได้ถึงสถานการณ์ความไร้สัญชาติของคุณชนินทร์ (เนื่องจากครั้งนี้ไม่ใช่ครั้งแรกที่มีการพูดถึงประเด็นนี้ แต่มีปัญหามาแล้วหลัก 10 ปี) และกรณีอื่น ๆ อีกหลายกรณีที่พระองค์ท่านแสดงความห่วงใบถึงบุคลากรสาธารณสุขในพื้นที่จังหวัดตากที่ยังไม่ได้สัญชาติไทย และทรงติดตามสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง

----------------------------------------
2️⃣ การรับฟังสถานการณ์ปัญหาความไร้สัญชาติในบุคลากรสาธารณสุขโรงพยาบาลท่าสองยาง
----------------------------------------

ภายหลังจากการรับเสด็จฯ แอดมินได้มีโอกาสรับฟังสถานการณ์การไร้สัญชาติของบุคลากรโรงพยาบาลท่าสองยาง จำนวนมาก และรู้สึกค่อนข้างตกใจเกี่ยวกับการที่บุคลากรโรงพยาบาลยังไม่มีสัญชาติ ซึ่งบุคคลเหล่านี้เป็นหนึ่งในกลุ่มบุคคลที่ถือว่าทำประโยชน์ให้กับประเทศเป็นอย่างมาก แต่เมื่อรับฟังสถานการณ์แล้ว ก็พบว่า สถานการณ์ของบุคลากรแต่ละท่านค่อนข้างมีความซับซ้อนและอาจต้องใช้ระยะเวลานานในการดำเนินการเพื่อพิสูจน์สัญชาติ ทั้งการรับฟังข้อเท็จจริง พยาน ขั้นตอน และการดำเนินการทางกฎหมายอีกเป็นจำนวนมาก ซึ่งยังไม่รวมถึงกระบวนการที่มีผู้ที่เกี่ยวข้องเยอะ โดยตั้งแต่ในช่วงเช้า รศ.ดร.พันธุ์ทิพย์และคณะทำงานได้มีโอกาสหารือกับบุคคลในหลายระดับตั้งแต่ระดับรัฐมนตรี ผู้ว่าราชการจังหวัด ผู้พิพากษา นายอำเภอ รวมถึงการพูดคุยกับเจ้าของสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องและพบว่า การดำเนินการน่าจะต้องอาศัยการประสานและขั้นตอนที่ค่อนข้างมาก

นอกจากนั้น ยังมีกรณีเพิ่มเติมของบุคคลไร้สัญชาติที่เป็นกลุ่มที่อยู่ในความดูแลของโรงพยาบาลท่าสองยางอีก โดยเฉพาะในกลุ่มของเด็กถูกทอดทิ้ง ผู้พิการ และผู้สูงวัยอีกหลายกรณี

โดยในช่วงของการรับฟังสถานการณ์กับบุคลากรโรงพยาบาลนั้น นายอำเภอท่าสองยาง ได้เข้ามาร่วมรับฟังสถานการณ์พร้อมทั้งรับฟังการซักข้อเท็จจริงจากคณะทำงาน ซึ่งนายอำเภอรับปากว่าจะช่วยดำเนินการให้ตามกฎหมาย

----------------------------------------
3️⃣ การเดินทางไปโรงพยาบาลกอทูเล ประเทศเมียนมา
----------------------------------------

ในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2567 คณะทำงานได้มีโอกาสเดินทางไปยังโรงพยาบาลกอทูเล ซึ่งตั้งอยู่ในบริเวณใกล้กับชายแดนในประเทศเมียนมา โดยเป็นโรงพยาบาลที่อยู่ในความร่วมมือของโรงพยาบาลท่าสองยาง ทั้งนี้ เนื่องจากบุคลากรสาธารณสุขของโรงพยาบาลไม่สามารถพูดภาษาไทยได้ แอดมินจึงรับอาสาเป็นล่ามภาษาอังกฤษในการอธิบายหลักการพื้นฐานทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสิทธิมนุษยชนต่อกลุ่มบุคลากรดังกล่าวตลอดช่วงการพูดคุย

ปัญหาฝั่งโรงพยาบาลกอทูเลนั้น มีปัญหาหลายประการ เช่น เรื่องการประสานงานส่งต่อผู้ป่วยผ่านการข้ามแดน ซึ่งบางครั้งเกิดปัญหาทั้งเรื่องกฎระเบียบและขั้นตอนทางกฎหมายต่าง ๆ ปัญหาการจัดส่งยาเวชภัณฑ์ และนโยบายเกี่ยวกับการบริหารจัดการชายแดนที่ไม่แน่นอน

ในการให้ความรู้ทางด้านกฎหมายแก่บุคลากรสาธารณสุขของโรงพยาบาลกอทูเล หลัก ๆ คณะทำงานฯ ได้อธิบายถึงหลักกฎหมายพื้นฐานที่เกี่ยวข้องกับสิทธิมนุษยชน กฎหมายพื้นฐานที่เกี่ยวข้อง การดำเนินการต่าง ๆ ที่เป็นไปตามกฎหมาย รวมถึงกรณีช่องทางในการติดต่อเพื่อให้คำปรึกษาทางกฎหมายที่เหมาะสม หลักพื้นฐานที่สำคัญ ๆ เช่น กฎหมายสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวข้องกับการเกิด การอยู่ และการตาย บุคคลกลุ่มเปราะบางที่ควรได้รับการดูแลเป็นพิเศษ การส่งกลับคนป่วย เรื่อยไปถึงการทำงานอย่างถูกต้องตามกฎหมาย กฎหมายเกี่ยวกับคนเข้าเมือง และประเด็นอื่น ๆ ที่จำเป็น

นอกจากนี้ แอดมินมีประสบการณ์ที่น่าสนใจอื่น ๆ ที่อาจเล่าให้ฟังไม่ครบถ้วน เช่น ประเด็นเรื่องเกี่ยวกับการเดินทางข้ามชายแดนประเทศอย่างถูกต้องตามกฎหมายบริเวณชายแดน ซึ่งปกติ เวลาเราข้ามประเทศเราจะบินไป และดำเนินการผ่านด่านตรวจคนเข้าเมืองบริเวณภายในสนามบิน แต่การข้ามชายแดนประเทศนั้นอาจมีทางปฏิบัติที่แตกต่างกันไป รวมถึงกรณีการไปที่บริเวณเส้นเขตแดนริมแม่น้ำเมยโดยอาศัยพรมแดนทางธรรมชาติในการแบ่ง การพูดคุยกับคุณหมอท่านหนึ่งซึ่งท่านอยู่ในพื้นที่ดังกล่าวมาหลาย 10 ปีจนเกษียณอายุราชการ พร้อมทั้งข้อเสนอการขยายการศึกษาเรื่องสิทธิมนุษยชนและสัญชาติไปในส่วนของภาคการศึกษาและประเด็นอื่น ๆ การให้คำปรึกษากับคุณหมอที่หนีภัยความตายมาจากเมียนมาเนื่องจากเหตุทางการเมือง และงานต่อเนื่องอีกหลายประเด็น หากใครสนใจประเด็นไหนเพิ่มเติมก็แจ้งแอดมินได้ครับ

----------------------------------------
4️⃣ ประเด็นทางด้านสัญชาติมีความเกี่ยวข้องอย่างไรกับกฎหมายระหว่างประเทศ
----------------------------------------

การไม่มีสัญชาติของบุคคลย่อมส่งผลกระทบหลายประการต่อการมีสิทธิ และการใช้สิทธิของบุคคลเหล่านั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สิทธิในหลักประกันสุขภาพ สวัสดิการต่าง ๆ และต้องบอกว่า ประเด็นเรื่องสัญชาติและสิทธิต่าง ๆ ที่ได้มาจากการมีสัญชาตินั้น มีส่วนเกี่ยวข้องอย่างยิ่งกับหลักการพื้นฐานของกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ และกฎหมายสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ และกฎหมายอีกหลายฉบับ

สิทธิในสัญชาติเป็นสิทธิที่ได้รับการรับรองเอาไว้ในกฎหมายและตราสารระหว่างประเทศหลายฉบับ เช่น ข้อ 15 ของปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (UDHR) ที่ได้กล่าวถึงสิทธิในสัญชาติของบุคคล และบุคคลจะถูกเพิกถอนสัญชาติของตนตามอำเภอใจ หรือถูกปฏิเสธสิทธิที่จะเปลี่ยนสัญชาติของตนไม่ได้ นอกจากนั้น ยังมีกฎหมายระหว่างประเทศทางด้านสิทธิมนุษยชนอีกหลายฉบับที่พูดถึงเรื่องสัญชาติเอาไว้ เช่น อนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วย การขจัดการเลือกปฏิบัติทางเชื้อชาติในทุกรูปแบบ (CERD) กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง (ICCPR) อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก (CRC) อนุสัญญาว่าด้วยการเลือกปฏิบัติต่อสตรีในทุกรูปแบบ (CEDAW) อนุสัญญาว่าด้วยสัญญาของหญิงที่แต่งงานแล้ว อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิของคนพิการ (CRPD) และอนุสัญญาว่าด้วยการคุ้มครองสิทธิของแรงงานโยกย้ายถิ่นฐานและสมาชิกในครอบครัว (CMW) รวมถึงอนุสัญญาอีกหลายฉบับ

ประเด็นเรื่องการไม่มีสัญชาตินั้นอาจนำไปสู่ปัญหาเรื่องของการเลือกปฏิบัติ ซึ่งเป็นหนึ่งในประเด็นที่มักจะถูกพูดถึงในระหว่างการเลือกปฏิบัติในด้านอื่น ๆ เช่น ศาสนา ความเชื่อ อายุ อัตลักษณ์ทางเพศ ความพิการ ภาษา เชื้อชาติ ชาติพันธุ์ รสนิยมทางเพศ และอื่น ๆ โดยตามข้อมูลของ OHCHR พบว่า ประมาณ 75% ของประชากรไร้สัญชาติมักจะเป็นสมาชิกของชนกลุ่มน้อยหรือชาติพันธุ์ต่าง ๆ

อ้างอิง:
OHCHR, “International standards relating to nationality and statelessness”, OHCHR, < https://www.ohchr.org/en/nationality-and-statelessness/international-standards-relating-nationality-and-statelessness> accessed 4 February 2024.

#สัญชาติ #กฎหมายระหว่างประเทศ #มนุษยธรรม #บุคลากรสาธารณสุข #สิทธิในสัญชาติ #สิทธิมนุษยชน #ชายแดน #ไทยเมียนมา #ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน #คนไร้รัฐ #คนไร้สัญชาติ #สิทธิสาธารณสุข #โรงพยาบาลท่าสองยาง #จังหวัดตาก

**********
อ่านรูปแบบเว็ปไซต์ได้ที่: https://thanapatofficial.wordpress.com/2024/02/05/thasongyang-hospital-public-health-nationality-issue/

28/05/2022

#อย่างไรก็ต้องทำต่อ

16/04/2022