19/05/2026
เหตุรถไฟชนรถโดยสารหรือรถยนต์บริเวณทางตัด เกี่ยวข้องกับกฎหมายหลายฉบับ ทั้งกฎหมายจราจร กฎหมายอาญา กฎหมายแพ่ง ตลอดจนกฎหมายเกี่ยวกับความรับผิดของหน่วยงานรัฐ ซึ่งประชาชนจำนวนมากอาจยังไม่ทราบว่า เมื่อเกิดเหตุขึ้นแล้ว ใครบ้างอาจต้องรับผิด และผู้เสียหายมีสิทธิได้รับความช่วยเหลืออย่างไร
เมื่อเกิดเหตุ รถไฟชนรถยนต์หรือรถโดยสาร ใครบ้างอาจต้องรับผิดตามกฎหมาย ???? อุบัติเหตุบริเวณทางตัดรถไฟถือเป็นอุบัติเหตุร้ายแรงที่มักก่อให้เกิดความสูญเสียทั้งชีวิตและทรัพย์สินจำนวนมาก และในทางกฎหมาย เหตุการณ์ลักษณะนี้ไม่ได้พิจารณาเพียงว่า ใครชนใครเท่านั้น แต่ต้องพิจารณาว่าแต่ละฝ่ายได้ปฏิบัติตามหน้าที่และมาตรฐานความปลอดภัยครบถ้วนหรือไม่
ทั้งผู้ขับขี่รถยนต์ คนขับรถโดยสาร พนักงานกั้นทางรถไฟ พนักงานควบคุมการเดินรถ ตลอดจนหน่วยงานต้นสังกัด อาจมีส่วนเกี่ยวข้องในความรับผิดตามกฎหมายได้ทั้งหมด หากตรวจสอบแล้วพบว่ามีการกระทำโดยประมาทหรือบกพร่องต่อหน้าที่
📌กฎหมายอาญา
เมื่อเกิดเหตุร้ายแรงจนมีผู้เสียชีวิตหรือบาดเจ็บสาหัส พนักงานสอบสวนจะพิจารณาความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา โดยเฉพาะความผิดฐานกระทำโดยประมาท ได้แก่
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 291 กระทำโดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย อาจถูกนำไปปรับใช้ในกรณีที่มีผู้เสียชีวิตจากเหตุการณ์ เช่น คนขับรถโดยสารขับรถฝ่าเข้าไปจนติดบนราง , พนักงานกั้นทางรถไฟละเลยหน้าที่ , พนักงานขับรถไฟใช้ความเร็วหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานความปลอดภัย เหล่านี้หากพิสูจน์ได้ว่ามีความประมาท ก็อาจต้องรับโทษทางอาญา
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 300 กระทำโดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายสาหัส ใช้กับกรณีผู้บาดเจ็บสาหัสจากอุบัติเหตุ
📌ความรับผิดของระบบรางและเจ้าหน้าที่
อุบัติเหตุทางรถไฟไม่ได้พิจารณาเฉพาะฝ่ายรถยนต์เท่านั้น แต่ยังต้องตรวจสอบระบบความปลอดภัยของการเดินรถด้วย เช่น ระบบสัญญาณเตือนทำงานหรือไม่ , มีเจ้าหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่ครบถ้วนหรือไม่ , เครื่องกั้นทำงานปกติหรือไม่ , พนักงานขับรถไฟปฏิบัติตามมาตรฐานหรือไม่ หากเจ้าหน้าที่ละเลยต่อหน้าที่ หรือระบบความปลอดภัยบกพร่อง จนอาจเป็นสาเหตุร่วมของอุบัติเหตุ ก็อาจมีความรับผิดทั้งทางวินัย ทางอาญา และทางแพ่งได้
นอกจากนี้ หากพบว่าผู้ปฏิบัติหน้าที่มีสารเสพติดในร่างกาย หรืออยู่ในภาวะหย่อนความสามารถในการปฏิบัติหน้าที่ ก็อาจเกี่ยวข้องกับความผิดประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 233 ผู้ใดกุมพวงมาลัยหรือขับขี่ยานพาหนะสาธารณะในขณะหย่อนความสามารถ ประกอบกับพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ.2522 และที่แก้ไขเพิ่มเติม อันเป็นบทลงโทษสถานหนักแยกต่างหาก และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมอีกด้วย
📌กฎหมายจราจรทางบก
ผู้ขับขี่มีหน้าที่ต้องใช้ความระมัดระวังเป็นพิเศษเมื่อผ่านทางตัดรถไฟ และต้องไม่ขับรถเข้าไปในบริเวณที่ไม่มีพื้นที่เพียงพอให้รถพ้นรางรถไฟได้ ซึ่งตามหลักพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 กำหนดหลักสำคัญไว้ เช่น ห้ามหยุดหรือจอดรถกีดขวางทางรถไฟ , เมื่อมีสัญญาณเตือนหรือเครื่องกั้น ต้องหยุดรถ , ห้ามฝ่าเครื่องกั้นหรือสัญญาณเตือน , ห้ามแซงรถในระยะใกล้ทางรถไฟ , ผู้ขับขี่ต้องประเมินสภาพการจราจร ไม่ขับรถเข้าไปติดค้างบนราง แม้การจราจรจะติดขัด ผู้ขับขี่ก็ยังมีหน้าที่ต้องหลีกเลี่ยงไม่ให้รถติดอยู่บนรางรถไฟ เพราะหากเกิดอุบัติเหตุขึ้น อาจถูกพิจารณาว่าเป็นการกระทำโดยประมาทได้
📌ความรับผิดทางแพ่ง
แม้ในระหว่างที่กระบวนการพิจารณาคดีอาญาจะยังไม่สิ้นสุด ผู้เสียหายหรือครอบครัวผู้เสียชีวิตก็ยังสามารถใช้สิทธิเรียกร้องค่าเสียหายทางแพ่งควบคู่กันได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 420
ผู้ใดกระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อ ทำให้ผู้อื่นเสียหาย ต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทน
มาตรา 437
ผู้ควบคุมยานพาหนะที่ใช้เครื่องจักรกล เช่น รถไฟ รถเมล์ หรือรถยนต์ ต้องรับผิดในความเสียหายที่เกิดจากยานพาหนะนั้น เว้นแต่พิสูจน์ได้ว่าเกิดจากเหตุสุดวิสัยหรือความผิดของผู้เสียหายเอง
มาตรา 425
นายจ้างต้องร่วมรับผิดในผลแห่งละเมิดที่ลูกจ้างกระทำในทางการที่จ้าง
ดังนั้น หากลูกจ้างขับรถโดยประมาท หน่วยงานต้นสังกัดหรือบริษัทเจ้าของรถก็อาจต้องร่วมรับผิดด้วย
เช่น การรถไฟแห่งประเทศไทย หรือองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ แล้วแต่กรณี
📌พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่
หากอุบัติเหตุเกิดจากการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่รัฐ เช่น พนักงานกั้นทางรถไฟ หรือเจ้าหน้าที่ควบคุมระบบรางจะอยู่ภายใต้ พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 หลักสำคัญคือ ประชาชนผู้เสียหายต้องฟ้องหน่วยงานของรัฐโดยตรง ไม่ใช่ฟ้องเจ้าหน้าที่เป็นการส่วนตัว เว้นแต่เป็นกรณีที่เจ้าหน้าที่จงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง หน่วยงานจึงจะไปไล่เบี้ยภายหลังได้
📌พ.ร.บ.คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ
อีกเรื่องสำคัญที่ประชาชนควรรู้ คือ แม้คดียังไม่ชัดว่าใครผิด ผู้บาดเจ็บหรือครอบครัวผู้เสียชีวิตยังมีสิทธิได้รับ ค่าเสียหายเบื้องต้น จากประกันภัยภาคบังคับ หรือ พ.ร.บ. รถยนต์ เช่น ค่ารักษาพยาบาล ค่าปลงศพ ค่าชดเชยเบื้องต้น โดยไม่จำเป็นต้องรอคำพิพากษาของศาลก่อน เพื่อให้ผู้ประสบเหตุได้รับการเยียวยาอย่างเร่งด่วน
อุบัติเหตุใหญ่ไม่ใช่ความผิดของคนคนเดียว ในหลายกรณี อุบัติเหตุร้ายแรงไม่ได้เกิดจากความผิดพลาดเพียงจุดเดียว แต่เกิดจากความบกพร่องหลายส่วนสะสมกัน เช่น ระบบเตือนไม่มีประสิทธิภาพ การควบคุมจราจรไม่เหมาะสม เจ้าหน้าที่ละเลยหน้าที่ ระบบความปลอดภัยไม่ทันสมัย หรือแม้กระทั้งกรณีที่ผู้ขับขี่ขาดความระมัดระวัง ดังนั้น การตรวจสอบข้อเท็จจริงอย่างรอบด้านและการบังคับใช้กฎหมายอย่างตรงไปตรงมา จึงเป็นสิ่งสำคัญ ไม่เพียงเพื่อหาผู้รับผิด แต่เพื่อป้องกันไม่ให้โศกนาฏกรรมลักษณะนี้เกิดขึ้นซ้ำอีกในอนาคตด้วย
#ทนายนพ
