08/01/2024
Somalia VS Somaliland & Ethiopia iyo Heshiiska MoU
Sida ognahay bilawgi sanadkaan cusub 01/01/2024 waxaa si official uso baxay heshiiska is afgaradka ah ee ka dhaxeeya gobolka ictiraaf doonka ah somaliland iyo Ethiopia, waxey wada galeen heshis is afgarad ah “Memorandum of Understanding” oo qodobadiiso ahaa
✔️ In Ethiopia laga kireeyo 20Km biyaha bada somalia
✔️ Somaliland lasin doono Saami/Shares kamida diyaarada Ethiopia Airline oo dhaqaalo badan so xareesa sanadkasta iyo in Ethiopia aqoonsato Somaliland.
Dhinacyada heshiiskaan aan kala qaadno , aan ka fiirino dhinaca Somaliland, 1988 xukumadi kaliged taliska aheed ee siyad barre waxee xasuuq ba’an ka geysteen Hargeisa taaso ku baaba’en shacab gaaraya 500k qof iyo barokacayaal malaayin kor u dhaafaya, tani iyo markaas Somaliland waxeey go’aankedu ahaa inee ka go’do somaliya noqotana wadan gooni , 32 dii sano u dambeese dowlad ayada is wadee eheed, lagumana eedeyn karo taas somaliland , iska soo qaad booskoda adiga.? Mala heshiin laheed dadkii dile awooweyaasha iyo adeerada .? Somaliland ma donneyso markale inee ku dhacdee wixii ku dhace 1988 waana ku saxanyihiin lagumana eedeyn karo.
Maxaa ku kalife heshiiskan somaliland .?
Dhaqaalo awgeed , ictiraafka ama aqonsiga waa iska siyaado lakiin sababto ugu weyn heshiiskan ku riixayo somaliland waa dhaqaalo iyo daqliga kaso gali donna heshiiskaan kaaso wali faahfahintiisa aan laso bandhigin.
Shacabka somaliland dhaqalaha ugu weyn so gala wuxu ka yimada lacagaha diyaasbarada dibadaha kaso diraan, taasina ma ahan wax la joogteyn karo waqti dheer oo dowlad lagu dhisi karo, sidaa awgeed waxeey u bahanyihin ilo cusub oo dhaqaalo kaso galo.
Ilahaasna waxaa kamida Nimcada bada eey heystaan.
Dhinaca labaad : Ethiopia jaabkii kaso gaaray dagalkii eey la galeen Eritrea 1998 kadib waxeey aheyd wadan “Landlocked” ah oo bad la’aana taaso caqabad weyn ku eheyd dhaqaalaha ethiopia.
Maxaa ku qasbe ethiopia inee heshiskan la gasho somaliland .?
Sido kale Danno dhaqaalo awgeed .
2021 Ethiopia Waxey dhoofise badeeco qiimaheda gaaraya $4 Billion ayago isticmaalaya dekedaha Djibouti.
Ethiopia ma dooneso in kaliya Jabuuti isku haleeso sababto ah hal wadan in dhaqalahaaga qeybtii ugu muhimsaneed gacanta ku hayo waa qatar weyn oo waxkasta isbadali kara,
Dhinaca saddexad Dowlada federaalka somaaliya, sidaa xeerka calamiga qabo dhamaan bada iyo bariga ku yaala xuduudaha calamiga ee la aqonsanyahy ee somalia taaso kamid ah somaliland waxaa masuul ka ah dowlada Federaalka somaliya, heshiiskan hada wada galeen somaliland iyo ethiopia waa mid “Null and Void” ah ama waxba k**a jiran sido xeerka calamiga qabo.
Talaaboyinka ku haboon dowlada somaliya inee qaado maxee tahay.?
Horta dagaal = Maya, sababto ah wax faa’iido ah oo nogu jiro maleh ( maraa isdifaceno haa laakin anaga ina bilawno dagaal sidii 77-kii ma fiicno)
Talaabada koowad waa in Ethiopia culees diplomaasiyadeed la saaro si heshiiska uga laabtaan.
Hadii taas lagu guleesto kadib boos fiican oo somaliland lagula gorgortami karo ayeey tagee Dowlada Federalka somalia
Mida laabad in Somaliland miiska wada hadalka dib looguso celiyo lana fuliyo
1. In loo aqoonsado Somaliland “Special administrative region (SAR) of Somalia, taaso ka dhigan In dowlada Somaliland isku filnaasho la siiyo xukumadeedan dhisnaato balse shurudooyin qaas ah lagu xeero tusaale : in heshiisyo caalamiya gali karin ayadoon la tashan Dowlada Federaalka somalia.
System kaan wax cusub ma ahan dowlado badan aa kuwada nool waxaana kamid Wadanka China iyo Hong Kong.
Heshiiskan hadii dowlada somaliya ku guulesato waa “Win Win situation” somaliland ictiraafke raadinese 30kii sano u dambese heele, Dowlada Federaalka somaliya na waxee ku guulesane dagalka siyaasada juqaraafi eey kula jirto Ethiopia.
Heshiis kasto Ethiopia la gasho somaliland nah dowlada federal ka somaaliya qeyb bee ka ahaane iyado eegesa danaha qaran.
Intaas waa fikirkeyga nala wadaag adiga kaaga
FG: Qoraalkaan ma ahan mida ku taagerayo Muusa biihi iyo xukumadiisa waa ognahy waana maqalne dhibaatade xukumadiisa u geysteen shacabka reer laas canood iyo degenada ku hareeresan.. shacabka somaliland sababta kaliya u tageran Muusa bihi ma ahan jaceel u qabaan asiga ee waa cabsida iyo naceebke u qabaan Koonfurta soomaliya ama dowlada dhexe.
Hadii cabsidaan laga saaro shacabka somaliland muusa biihi sabab kalo xilka kusii hayo maleh waqtigiisa iska dhamaade ba.
