08/01/2021
Dastuurka Jamuuriyada Somaliland barashadiisu waxay ku waajib tahay qof kasta oo ku nool dhulka Somaliland{ Muwaadin iyo Ajanabi sharci ku joog dalka}. Waxan halkan kugula wadaagdoonaa 5 qodob oo aad u muhiim, sida aad waxa ugu barato xuquuqah uu Dastuurku ku damaanad qaaday.
QODOBKA 24AAD
XAQA NOLOSHA, NABAD GALYEYNTA JIDHKA, XURMAYNTA MAGAC-SAMIDA IYO DAMBIYADA LAGA GALO XUQUUQDA AADAMIGA
1) Nafta aadamuhu waa deeq Ilaahay, waana qaali; qof kastaana wuxuu xaq u leeyahay noloshiisa, wuxuuna ku waayi karaa oo keliya marka maxkamad horteed uu ku caddaado dembi uu xeerku jideeyey in dil lagu mutaysan karo.
2) Qofku wuxuu xaq u leeyahay in la nabadgaliyo jidhkiisa; ciqaabta jidhka iyo waxyeelo kasta oo loo geysto way reebban tahay.
3) Qof kasta wuxuu xaq u leeyahay in la xurmeeyo sharaftiisa, sumcadiisa iyo noloshiisa gaar ahaaneed.
4) Dambiyada laga galo xuquuqda qofka sida xasuuqa, dil maxkamad la‟aan ah, jidh dilka iyo wixii la mid ah malaha muddo dhaaf.
QODOBKA 25AAD
XAQA XORRIYADDA, DAMMAANAD-QAADKA IYO SHURUUDAHA XUQUUQDA IYO XORRIYAADKA
1) Qofna xorriyaddiisa loogama qaadi karo si aan xeerka waafaqsanayn.
2) Ma bannaana in qofna la qabto, la baadho ama la xayiro, haddii uusan markaa dembi faraha kula jirin, ama aanu amar qabasho oo sababaysan ku soo saarin Garsoore awood u lihi.
3) Dawladda ayaa muwaadiniinta u dammaanad qaadaysa xuquuqda iyo xorriyadaha. Xeer ayaa qeexaya ciqaabta ka dhalan karta ku xad gudubkooda.
4) Dhammaan xorriyaadka qofka waxa shardi ah in ayna ka hor iman xeerarka anshaxa guud, xasiloonida dalka ama xuquuqda qofka kale.
QODOBKA 26AAD
CIQAAB IYO DEMBI
1) Ciqaab iyo dembi waa wixii qodob xeer ama qaanuun jideeyey, waxaana reebban in ciqaabta loo fuliyo hab aan xeerka waafaqsanayn.
2) Mas‟uuliyadda dembi ciqaabeed waxay ku kooban tahay cidda geysatay oo keliya.
3) Eedaysanuhu waa dembi-laawe inta aanu maxkamad horteed kaga caddaanin dembi.
QODOBKA 27AAD
XUQUUQDA QOFKA XORRIYADDA LAGA QAADAY
1) Qofka xorriyadda laga qaaday waxa uu xaq u leeyahay in uu la kulmo sida ugu dhaqsaha badan qareenkiisa, qaraabadiisa ama ciddii kale ee uu codsado.
2) Qofka xorriyadda looga qaaday fal-dembiyeed lagu eedeeyey awgeed, waxa uu xaq u leeyahay in lagu hor geeyo maxkamad 48 (siddeed iyo afartan) saacadood gudahood, laga bilaabo marka la qabtay. 3. Waxa reebban in qofka lagu dirqiyo qirasho dembi, marag furid, ama dhaar. Mid kasta oo arrimahaa ka mid ah oo qofka khasab lagu marsiiyaana wax-ka-soo qaad ma laha.
3) Waxa reebban in qofka lagu xidho meel aanu xeerku bannayn.
4) Xeerka ayaa xadaynaya muddada ugu badan ee qof loo hayn karo baadhitaan.
5) Eedaysanuhu wuxuu xaq u leeyahay in go‟aan maxkamadi ku ridday uu racfaan uga qaato maxkamadda ka sarraysa.
6) Marka qof la qabto iyo marka la cusboonaysiinayo siihayntiisa waxa uu xaq u leeyahay in la ogeysiiyo arrintiisa cidda uu doorto.
7) Xabsigu waa edbin iyo toosin. Dawladana xil baa ka saaran kor-u-qaadidda akhlaaqda iyo xirfad baridda maxbuuska si uu ugu noqdo bulshada isaga oo yeeshay dhaqan suubban.
8) Ciqaabta lagu mutaysan karo jebinta faqradaha 1aad ilaa 7aad ee qodobkan xeer ayaa caddaynaya.
QODOBKA 28AAD
XAQA DACWADDA & ISDIFAACA
1) Qof kasta wuxuu xaq u leeyahay in uu dacwad xeerka waafaqsan ka furto maxkamadda awoodda u leh.
2) Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay in uu iska difaaco maxkamadda horteeda.
3) Xaaladaha xeerku tilmaamayo Qaranku wuxuu kafaalo qaadayaa in uu bixiyo difaac lacag la‟aan ah; iyada oo saboolkana laga dhaafi karo ajuurada maxkamadda
