Xeer Law Firm

Xeer Law Firm Bartan Waxaad ka helaysaa Xoggo sharci oo Tafatiran

RAMADAAN MUBAARAK. Xeer Law Firm
17/02/2026

RAMADAAN MUBAARAK.

Xeer Law Firm

Habraaca dastuur qorista waa geeddi-socod u baahan waqti, dulqaad, kalsooni dadweyne, iyo xirfad sharciyeed iyo siyaasad...
28/07/2025

Habraaca dastuur qorista waa geeddi-socod u baahan waqti, dulqaad, kalsooni dadweyne, iyo xirfad sharciyeed iyo siyaasadeed. Haddii si wanaagsan loo fuliyo, wuxuu noqon karaa aasaaska nabad waarta, cadaalad iyo dowladnimo hufan.

Habraaca Dastuur Qorista (Constitution-making process) waa hannaan sharciyeed, siyaasi ah, iyo bulsho oo lagu diyaariyo lana ansixiyo dastuur cusub ama lagu cusbooneysiiyo mid h**e. Habraacani wuxuu leeyahay marxalado kala duwan oo muhiim ah si loo helo dastuur ku dhisan caddaalad waarta, sugnaan kuna saleysan rabitaanka shacabka. qorista:

1. Diyaar-garowga H**e (Preliminary Phase)
Ogaanshaha baahida dastuur cusub: Tani waxay lagama maarmaan tahay kadib isbedel dowladeed, dagaal sokeeye, burbur siyaasadeed, ama rabitaanka dowlad cusub oo la dhisayo.

B- Wadahadal iyo la-tashi: La-talin lala yeesho bulshada, siyaasiyiinta, iyo daneeyayaasha kale si loo fahmo waxa la doonayo in dastuurka laga helo.

T- Dhismo Guddiga Dastuurka: Waxaa la magacaabaa guddi madax-bannaan oo khubaro iyo wakiillo bulsho ah isugu jira.

2. Qorista Qabyo-Qoraalka Dastuurka (Drafting Phase)
B- Uruurinta aragtiyaha shacabka: Dadweynaha waxaa laga codsadaa inay gudbiyaan fikradahooda, iyagoo loo marayo shirar dadweyne, qoraallo, ama cod-bixino.

T- Qorista qodobada: Guddigu wuxuu qorayaa qaybo kala duwan oo dastuurka ka kooban yahay: tiirarka dowladda, xuquuqda muwaadiniinta, nidaamka garsoorka, iwm.

J- La tashiyo sharciyeed iyo farsamo: Khubaro qaanuun iyo siyaasadeed ayaa gacan ka geysta saxnaanta iyo u hoggaansanaanta qawaaniinta caalamiga ah.

3. Wadahadal, Dib-u-eegid & Saxid (Review and Consultation Phase)
B- Dood dadweyne iyo wacyigelin: Qabyo-qoraalka waxaa loo bandhigaa shacabka si dood looga sameeyo.

T- Dib-u-eegid: Guddigu wuxuu dib u eegaa qabyo-qoraalka iyadoo la tixgelinayo talooyinka la helay.

J- Heshiis siyaasadeed: Waxaa la gaaraa heshiis siyaasadeed oo lagu qeexayo in dhammaan dhinacyada saamaynta leh ay ogol yihiin waxyaabaha ku jira.

4. Ansixinta Dastuurka (Adoption Phase)
B- Cod-bixin Baarlamaan: Haddii dastuurka loo ansixinayo baarlamaanka, waxaa loo gudbiyaa si loo ansixiyo.

T- Aftida Dadweynaha (Referendum): Haddii loo baahan yahay afti, shacabka ayaa codkooda dhiibanaya si ay u oggolaadaan ama u diidaan dastuurka.

J- Soo saar rasmi ah: Marka la ansixiyo, dastuurka waxaa lagu soo saaraa si rasmi ah wuxuuna noqdaa sharciga ugu sarreeya dalka.

5. Dhaqan-gelinta Dastuurka (Implementation Phase)
B- Soo saarista sharciyo hoosaad: Waxaa la diyaariyaa sharciyo si loogu dhaqo qodobada dastuurka.

T- Dhismayaal dowladeed: Waxaa la sameeyaa hay’ado cusub haddii loo baahdo sida baarlamaan cusub, maxk**ad dastuuri ah, iwm.

J- Kormeer iyo qiimeyn: Waxaa si joogto ah loo qiimeeyaa sida dastuurka loo dhaqan gelinayo.

EID MUBAARAKumadda islaamka ah, si gaar ah bulsha weynya soomaaliyeed.
05/06/2025

EID MUBAARAK
umadda islaamka ah, si gaar ah bulsha weynya soomaaliyeed.

02/05/2025

Judge = garsoore
Jury = xeer-beegti
Law = xeer
Lawyer = qareen
Suspect = eedeysane
Criminal = dambiile
Indictment = dacwayn
Allegation = eedeyn
Conviction = dambi-ku-helid
Acquittal = dambi-ku-waayid
Prosecution = dacwa-ku-oogid
Testimony = marqaati
Procedure = habraac
Appeal = racfaan
Bail = dammiin
Life sentence = xabsi daa’in
Case file = gal-dacwadeed
Judicial review = dib-u-eegis garsoor
Verdict = xukun
Complaint = cabasho
Grievance = wax-tabasho
Victim = dhibbane
Offence = gaf/ dambi
Perjury =been dhaarasho
Incarceration = xiris
Violation = ku-tumasho/ xadgudub

Hambalyo Maalinta shaqaalaha Aduunka.
01/05/2025

Hambalyo Maalinta shaqaalaha Aduunka.

25/06/2024

QAYBTA 3AAD.

Waxaan soo baranay, waxa uu yahay TORT, qaybihiisa, tiirarkiisa iyo mabaadi'da uu ku taagan yahay, sidoo kale mas'uuliyaddaha ka guntama tort-ka.

Hadaba hadii kiiska uu ku saabsan yahay TORTS sidee aya lagu xalinayaa?

Hadii kiiska uu ku saabsanyahay torts waxaa la raacaa dhowr tallaabo oo ay kamid tahay.

1. Meesha uu falku ka dhacay (place of wrong) : waa meesha uu ka dhacay ismaan-dhaafka labada qof, sida dalka qofka lagu dhaawacay, tanina waa tahay xujada ugu xoogan ee wadan uu ku sheegan karo in uu awood uleeyahay qaadista kiiskaas.
2. Place of result : waa meesha ugu dambeeyn uu ku miro dhalay tort.gii loo gaystay qofka marka laga soo tago meesha uu ka dhacay falka, waana muhiim in la fiiriyo meesha uu ku miro dhalay.
TUSAALE : qof ayaa xabad lagu dhuftay isaga oo jooga magaalada Ceerigaabo wuxuuna ku naf baxay Addis ababa!( dhaawicii soo gaaray awgii).

Hadii kiisku uu ku saabsanyahy hanti( property) sidee ayaa loo xalinayaa ?

Hantidu waxay noqon kartaa laba nooc oo kala ah:
A) moveable property ( hanti guurto ah ): waa hanti si fudud loo rari karo lana geeyn-karo meesha la rabo sida (lacagaha, baabuurta) iwm.

B) immoveable property (hanti maguurto ah ) : waa hanti aan si fudud loo rari karin isla markaana ah hanti booskeeda aan laga rari karin ( guryaha, dhulalka) iwm.

Labadaas nooc Waxaa kiis culus hantida guurtada ah oo marba meel loo wareejin karo .

Hadaba Hadii muran uu ka dhasho hantida waxaa la eegayaa:
1: qaanuunka meesha ay hantidu taalo(law of the state which the property situated )
2. Personal law of the owner ( xeerarka dalka mulkiilaha hantida )

Si guud marka loo eego hantida muranka uu ka dhashay waxay noqon kartaa hanti taala meel ka baxsan meesha uu muranku ka dhacay, balse qaanuunku wuxuu leeyahy waxa la raacayaa hantida meesha laga helayo oo ay taalo, sidoo kale waxaa la tixgalinayaa oo la raacayaa xeerka dalka milkiilaha hantida.

25-June-2024.

25/06/2024

QAYBTA 2AAD.

LABADA MAS'UULIYADDOOD EE TORT-KA.

Waxaynu halkan ku turxaan-bixin doonna ama aan sharaxaad guud uga bixin doono laba mas'uuliyaddood oo aad muhiim u ah marka xeerka Tort-ka la joogo waxa ayna kala yihiin;

■ Vicarios Liability
■ Strict liability

1. Ka wareejin mas'uuliyaddeed(Vicarios libility)‎
Sida guud waxaan ogsoonahay in shakhsiga ah falaha dambigu uu masuuliyadda natiijada falkiisa ‎isagu si toos ah u qaadanayo.‎
Waxaase jira xaalado loo qadan karo kareebid ama ka-wareejin oo ay ka mid tahay midda ‎aan halkaan uga warami-doono.‎

Waa maxay vicarios liability ama ka wareejin masuliyadded?‎

*Vicarios liability: Waa in uu shakhsi yeesho ama qaado masuuliyada fal dambi noqon kara oo uu ku ‎kacay qof kale isla markaana sameeyaha dambiga uusan jirin wax xagiisa soomari kara ama loo ‎raacan karo.‎

: waxaa shirkad koronto u shaqaynayay 10 ka mid ah shaqaalaha heeganka, mid ‎kamid ah shaqalaha ayaa isaga oo guri ka wada hawl cilad bixin ayaa waxaa si kedis ah dab ‎uga kacay gurigii, dabka waxa sababay fiiloyinkii uu furfuray qofkan shaqaalaha ah oo uu san ‎si wacan u xixirin mulkiilaha gurigu, waxba looma qabsan karo shakhsiga dhibka sababy ee waxaa la dacwaynayaa magdhawna laga dalbanayaa shirkadda uu u shaqeeyo shakhsiga dhibta ‎sababay.‎

: hadii cunug yar oo aan ahayn qaan-gaadh uu ka xeeyo gaari isla markaana uu jiidhsiiyo ‎dad isla xilligaana uu gaysto khasaare dhaawac iyo dhimashaba leh, masuuliyadda falka iyo la ‎xisaabtankaba waxaa dusha u ridanaya waalidiintiis oo qaadanaya dambiga uu ilmuhu galay.

: Xaaska sida ay qabaan sharciyada qaar wixii tort ama isku dhacyada yar yar ee ‎dhex mara haweenayda la qabo iyo dadyaw kale wixii natiijo ee ka dhasha waxaa masuul ka ‎ah saygeeda.‎
Halka kuwa kalana ay qabaan in labadan shakhsi ay yihiin kuwo u siman sharciga hortiisa ‎shuruudihii masuuliyad qaadis haddii ay u dhamays-tiran yihiina mid walba gaarkiisa loo ‎xisaabinaayo wax walba oo ay mas’aladu noqotaba.‎

Sidoo kale waxaa ka mid ah dadka heli kara masuuliyad wareejinta.!‎
Shaqaalaha dawlada marka uu kiisku yahay TORT( isku dhac ama khaladaadka fudud)‎
Diblumaasiyiinta shisheeye inta ay xasaanadda diblumaansi leeyihiin ama ay ku guda jiraan ‎shaqadooda.
Dadka aan awooda sharci lahayn waxaana masuul ka ah qofka markaa nolashiisa gacanta ku ‎haya.‎

2. Mas'uuliyad gaar ahaaneed( strict liability)‎

Strict liability: Waa masuuliyad qaadasho ka duwan sida caadiga ah oo keensanaysa in uu shakhsigu ‎xambaarto wax walba oo dhaca xitaa hadii uusan u kasin, Midaasoo ka dhigan in lagula ‎xisaabtamayo ruuxa xaalad walba oo ay arintaasi ku dhacdo, halka sida caadiga ah aynu ku ‎naqaanay in haddii dhibaato dhacdo masuuliyad qaadashada ama u saarida xisaabinteedu ay u ‎baahnayd gor-gorin iyo siyaabo u fududayn kara in ugu dambayn shakhsiga laga dhigo ‎barii’.‎

Masuliyaddi sida ay u qoondeeyeen khuburadii ikhtiraaceeda lahayd ma ahan mid meel walba ‎gasha ama loo baahdo xilli walba oo uu fal dambiyeed dhaco ee waxay ku kooban tahay meelo ‎gaar ah si loo adkeeyo nabad ahaanshaha iyo khatar ka fogaynta waxyaabaha qaar.‎
Hadaba si aynu fahamka usoo dhaweeyno aynu eegno tusaalayaal ka tarjumaya xilliyada ‎aad jeebka kala soo bixi kartid arinkan.‎

.1aad: Shirkaddaha wax soosaarka: shirkad walba oo wax soo saarta ha ahaato mid dawo ama ‎cuno iyo wax walba oo dadku ay isticmaali karaan waxa ay si toos ah masuul uga tahay ‎dhib kasta oo ka dhasha isticmaalka shayga ay iyadu soo saarto.

: Hadii shayga laga sii iibsaday isla markaana kordhin wax yaabihii uu ka koobnaa lagu ‎sameeyay ama dayacaad sababay in uu isbadalo keenay waxaa masuuliyada toos u qaadnaysa ‎cidda gacanta dambaysay.‎

.2AAD: Haysashada xayawaano halis ah; shakhsigu waxa uu masuul toosa uga yahay fal walba oo ‎nabad galyada bini adamka lid ku ah oo ay sababaan xayawaanadaas uu isagu leeyahay ‎mas'uuliayadda hayntooda dood la’aan.‎

TUS.3aad: Dhoofiyaasha waxyabaha kimikaaliska ah ama waxyaabaha qarxa iyo wixii la mid; ‎dadkanina sida aad ka fahantay kuwii h**e oo kale ayay ayaguna masuul uga yihiin wax walba ‎oo ka dhasha mukawanaadkaas ay wataan ama ay dhoofinayaan.‎

Hadba waxaa halkaan ku cad in ay tahay masuuliayad saaristani mid gaar ah isla markaana ‎lagula tacaalo kiisas gaar ah oo aan la mid ahayn kuwa caadiga ee maxk**adaha sida ‎maalinlaha ah u soomara.

T
24-June-2024.

23/06/2024

Waa maxay Tort law?

Ugu horayn intaynaan qeexin waxaan waxaad xasuusnaataa in uu yahay qayb ka tirsan bahda madaniga( civil) oo run ahaantii aan odhan karno waa qaybta ugu baaxada wayn cilmigan qaanuunka marka laga eego qaybiska ah in loo kala qaado civil iyo criminal!. Waxaad ku baraarugsanataa inaan uga hadli doono si koobid ah oo aan ku salayndoonao xogta aan haysano inteeda ugu muhiimsan.

TORT: waa is marin-waaga ka dhexdhaca shakhsiyaadka ay bulshadu ka koobantahay, ama hadaan si kale u iraahdo waa khilaafyada, dhibaatooyinka iyo is gaarida ka dhex aloosanta shakhsiyaadka.

Mabaadi'da tort-ka (principles of tort)

Si guud maadadani waxa ay ka duushaa labo arin oo aan oran karno waa sababta loogu baahaday in loohelo sharcigan oo si gaar ah u qoran, labbadaas oo kala ah.
1: ka xaqsiinta(compensating) qofka dhibanaha ah khasaarihii ka soo gaaray ficilka lahaystaha.
2.ku qasbid lahaystaha (defedent) in uusan dib ugu laaban falkaan iyada oo loo marayo ka qaadista talaabo culus sida in la saaro ganaax culus.

Qaybaha tort lawga(types of tort law)

B. Tort ula kac ah(intentional tort) sida in uu shakhsi qof kale si badheedh ah u gaarsiiyo dhibaato ama dhaawac(Battery) oo inta badan noqota dhibaatayn jireed.
T. mid aan ula kac ahayn(unintentional tort or negligence): oo iyaduna ah kasoo horjeedka mida h**e oo ay soo hoos galayaan wixii aan ku iman si bareer ah(negligence) sida in uu qof dhibaato hantiyeed ama mid nafeed u gaysto isaga oo aan dhaadaneen.
J. masuuliyad gaar ahaaneed(strict liability tort): waa in uu shakhsi la yimaado fal masuuliyadiisu ay kasoo bilaabantay nafsad ahaantisa, Tusaale, in xayawaan duur joog ah ood gurigaaga ku haysatid ay dhibaato ka timaado IWM.

Tiirarka tort law-ga (Elements of tort)

1. Masuuliyad dhowritaan(duty of care): midaani waa si aas aasi ah in uu shakhsigu ahaadaa xaalada caadiga ah ee uu sharcigu u jideeyay isla markaana uu ahaadaa mar walba oo uu hawl qabanayo mid u hogaansan sharciga oo aan samayn wax ka hor imaansho ah.
Tusale: dareewalka gaariga wadda waxaa ku waajib ah isagoo oo xaaladda saafi ahaansha ah ku jira in uu hawshiisa gudo-galo isaga oo ka foojignaanaya isla markaana masuuliyad iska saaraya ilaalinta xamuulkiisa hadii ay jiraan iyo marayaasha wadadaba.
2. jabinta masuuliyada( Breaching duty of care): tusaalihii darawalka hadii uu gaariga kaxeeyo isoga oon ku jirin xaalad saafi ahaansho isla markaana uu ku dhaco tabeele samaanfare ah waxa uu masuul ka yahay masuuliyad darrada uu ku kacay waxaana lagu eedayn doonaa (breachin of duty).
3. magdhaw ama xaqsiin( Damages or injury): waxaa sidoo kale ah biyo k**a dhibcaan hadii aysan jirin wax magdhaw u ah falka dhacay sidoo kalena in aysan jiri lahayn wax dacwad ah oo laga gudbiyo arinkan. Tusale: darawalkii aan xagga kore ku soo xusnay waxaa hubaal in laga qaadi doono talaabo ah isla markaana lasaari doono bixin magdhaw u dhigmata khasaaraha uu gaystay waa marka ay ku caddaadaan wax walbaaye.
4. jiritaanka sabab ama daw samayn(causation result of suffering): sida aan wada dareemi karno midaani waa tan ugu muhiimsan sababtoo hadii aysan jirin wax sabab ah waxa ay ka dhiganatahay wax tort ahna in uu san jirin marka si fal dembiyeedkii loo helo waa in uu jiraa shakhsigan la dacwaynayo wax dhibane u ah ha ahaato dawlada ama shakhsi caadi ah.

Magdhawyada qaybtan ku wooda ugu caansan!
B. ka xaqsiinta khasaaraha iyo dhibaatooyinka( compensatory damage awards and losses): tusaale; dhibaato jireed oo shakhsiga soo gaadhay ama mid dhaqaale sida; hadii ay jiraan mushaharaad iyo gunooyin uu xaq u lahaa oo ku seegay dacwadan darteed IWM.
T. magdhaw hantiyeed ku gooni ah khasaare dhaqaaleed (Monetary damage awards strictly for economic losses): waa wax walba oo aad si toos ah lacag ugu bixisay inta ay dacwadu socotay isla markaana ahaa wax yaabo xiriir la leh dacwadan sida mushaarsiinta matalayaashaadii.
J. Amar(Injunctions): waa amar maxk**adeed midkaas oo tilmaamaya samaynt shay ama ka tagidiisa Tusaale; in ay maxakmadu dambiilaha ku wargaliso in uu joojiyo hawl ama uu sameeyo si qasab ah.

X.
23-June-2024.

RAMADAAN MUBAARAK.ilahay bishan ramadaan ee inoo bilatay khayrkeeda hayna siiyo, hana inooku dhameeyo caafimaad qab iyo ...
11/03/2024

RAMADAAN MUBAARAK.

ilahay bishan ramadaan ee inoo bilatay khayrkeeda hayna siiyo, hana inooku dhameeyo caafimaad qab iyo cibaado hagaagsan.

Xog-warran Law Office

QAREENKU MA DIFAACI KARAA QADIYAD QALAD AH? AMA MA U BANAAN TAHAY INUU DIFAACO QOf UU OGYAHAY INUU DAMBI GALAY?Intaynaan...
21/02/2024

QAREENKU MA DIFAACI KARAA QADIYAD QALAD AH?
AMA MA U BANAAN TAHAY INUU DIFAACO QOf UU OGYAHAY INUU DAMBI GALAY?

Intaynaan su'aasha ka jawaabin waxa muhiim ah inaynu saddex arimood oo bayaamino oo ay lagamaarmaan tahay.

B- Sharci ahaan qofna lama dhihikaro dambiile ilaa xukun maxkamdeed ku oo k**a dambaysa ahi ku dhaco, Q.13aad XHCS.
T- xaqa isdifaaca ee qareen qabsashadu waa xaq dastuuri ah oo qof kasta ama isagu qareen ha qabsado haduu awoodiwaayan dawladu inay u qabato.
J- Xaaladaha qaar ayay qasab tahay inuu eedaysanaha qareen difaaco waana dacwad kasta oo ciqaabteedu gaadhayso 20 sano oo xarig ah.

Annaga oo maanka ku heyna sadaxdii arrimood oo aan soo xusnay.
Qadiyada uu difaacayo qareenku haddii ay tahay qadiyad ciqaab ah damiirka qareenku wuxuu u dhexeeyaa sadax arrimood mid kood:-
In uu hubo in muwakilkiisu yahay dambi laawe, oo ay u cadahay in muwakilkiisu uusan aheyn ruuxa galay dambiga la sheegay, xaaladan oo kale way iska fududahay sababtoo ah qareenku wuxuu muwakilkiisa ka difaacayaa dulmi isaga lagu haayo.
In uu hubo in muwakilkiisu uu dambiga la sheegay gaystay, qareenka markan oo kale waa in uu difaaciisa ku saleeyaa laba arrimood oo kala ah in uu muwakilkiisa ka difaaco xadgudub kasta oo kaga imaan kara dhinaca dambi oogaha iyo in uu raadiyo xaaladaha dambiga fududeeya.
Qirashada dambigu waa arrin gaar u ah eedaysanaha qareenkuna wax lug ah kuma yeelan karo, sidoo kalane caddeymaha in dambi dhacay eedaysanuhune uu yahay cida dambigaas gashay waa waajib saaran dambi oogaha.
Fiiri qodobada 114 aad iyo 163aad ee XHCS.
Xaalada 3aad waa in ay jirto xaalad shaki, in kasta oo uu qadiyadda uu darsay hadane ilaa iyo hadda ma jiraan wax u soo baxay qareenka wuxuu ku sugan yahay xaalad shaki , umana soo bixin in muwakiliisu dambiga gaystay iyo in kale, xaaladaan oo kale qareenku waa in uu ka soo qaadaa in muwakilkiisu uu bari yahay ama dambi laaway sida ay qabaan qodobada aan soo xusnay, marka la joogo dacwadaha ciqaabtane shakiga waxaa loo fasiraa si waafaqsan danta eedaysanaha.
Shareecada islaamka xitaa sidaa ayay qabtaa waxaana taa daliil u ah xadiiska uu nabi muxamed csw ku amray asxaabtiisa in ay xuduudda ku difaacaan shubahaadka, oo la micno ah in shakiga mar walbo ay tahay in loo fasiro danta eedaysanaha.

"ادرؤوا الحدود بالشبهات"
Qoraalkaan waa Qayb ka mid ah Buugga Mihnadda Qareennimada iyo tabotuska Guusha.

Qoraalkan wuxu ka kooban yahay xigasho, soo koobid iyo kaabis.

Address

Erigavo

Telephone

+252634648677

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Xeer Law Firm posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Practice

Send a message to Xeer Law Firm:

Shortcuts

Share

Category