06/11/2020
𝗨𝗖𝗭𝗘𝗡𝗡𝗜𝗖𝗢 𝗜 𝗨𝗖𝗭𝗡𝗜𝗨 - MASZ PRAWO WYRAŻAĆ SWOJE POGLĄDY!
W popularnym niegdyś porzekadle dzieci - podobnie jak ryby - głosu nie miały.
Czy jednak na pewno? Czy dzieci i młodzież szkolna mają prawo do artykułowania swoich poglądów?
Do przestrzeni publicznej przedostają się zarówno informacje o nauczycielach, którzy zachęcają uczniów do korzystania z tego fundamentalnego uprawnienia, jak i o takich, którzy w trakcie lekcji zdalnych zapowiadają negatywne konsekwencje wobec uczniów, których nakładki na zdjęcia profilowe stanowią emanacje ich poglądów i wsparcie np. dla Strajku Kobiet. Niestety, w wielu wypowiedziach medialnych przedstawicieli rządu, prawa młodzieży do komentowania aktualnej sytuacji społeczno-politycznej czy też aktywnego w niej uczestnictwa, są kwestionowane. Niepokojące są również doniesienia o wydanym dyrektorom szkół poleceniu zaraportowania, w jaki sposób młodzież szkolna i kadra nauczycielka angażują się w odbywające się aktualnie protesty.
Mając zatem na uwadze, że dyskusja na temat prawa dzieci do wyrażania swoich poglądów rozgorzała w ostatnich dniach z nową mocą, Komisja Praw Człowieka i Praworządności OiRP we Wrocławiu pragnie przypomnieć uczniom, nauczycielom i rządzącym, że stosownie do treści art. 12, 13, 14 i 15 Konwencji o prawach dziecka, uchwalonej w 1989 r. przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych i ratyfikowanej przez Polskę w 1991 r. dziecku, które jest zdolne do kształtowania swoich własnych poglądów, zapewnia się:
• prawo do swobodnego wyrażania własnych poglądów we wszystkich sprawach dotyczących dziecka;
• prawo do swobodnej wypowiedzi;
• prawo swobody poszukiwania, otrzymywania i przekazywania informacji oraz idei wszelkiego rodzaju, bez względu na granice, w formie ustnej, pisemnej bądź za pomocą druku, w formie artystycznej lub z wykorzystaniem każdego innego środka przekazu według wyboru dziecka;
• prawo do respektowania prawa dziecka do swobody myśli, sumienia i wyznania, prawa w sposób zgodny z rozwijającymi się zdolnościami dziecka;
• prawo do swobodnego zrzeszania się oraz wolności pokojowych zgromadzeń.
Pytanie o prawo dziecka do wypowiedzi, to w istocie pytanie o jego godność. Konstytucją RP traktuje natomiast godność człowieka, a zatem także godność dziecka, jako wartość nadrzędną, zapewniając obywatelom zarówno wolność wyrażania swoich poglądów (art. 54 ust. 1 Konstytucji), jak i prawo do nieujawniania swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub wyznania (art. 53 ust. 7). To od nas zatem zależy, czy chcemy podzielić się z innymi swoimi poglądami, czy też wolimy je zachować dla siebie. Każdy jest przy tym obowiązany szanować wolności i prawa innych. Nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje (art. 31 Konstytucji). ⠀
Obowiązek poszanowania godności ucznia w sposób szczególny spoczywa na nauczycielach, którzy prowadząc lekcje realizują zadania delegowane przez władzę państwową w zakresie działań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych - i w tym obszarze mają obowiązek kierowania się dobrem uczniów, troską o ich zdrowie, postawę moralną i obywatelską z poszanowaniem godności osobistej ucznia (art. 4 Ustawy o systemie oświaty).⠀
Tak długo, jak uczniowie nie przekraczają zatem godności drugiego człowieka, mają prawo do wyrażania swoich poglądów. Jest to jedna z ich podstawowych, prawnie chronionych wolności. My zaś, zamiast powtarzać bezrefleksyjnie stare porzekadła otwórzmy się na to, co chcą nam powiedzieć uczniowie i doceńmy obywatelską aktywność, którą prezentują w ostatnich tygodniach. Może być to bowiem cenna lekcja.
