08/01/2023
Projekt ustawy o zmianie Kodeksu Pracy przewiduje wprowadzenie w 2023 r. przepisów dotyczących m.in. badania trzeźwości pracowników przez pracodawcę.
Główne zmiany związane z badaniem trzeźwości pracowników przewidziane w projekcie ustawy to:
1. Pracodawca będzie mógł przeprowadzać badanie trzeźwości pracowników wyłącznie w celu zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony dóbr pracodawcy, w szczególności w sytuacjach, gdy praca jest wykonywana w ruchu lądowym, morskim, powietrznym, kolejowym lub wodnym, a także w innych sytuacjach, w których wymagane jest szczególne zachowanie trzeźwości ze względu na bezpieczeństwo lub zdrowie innych osób.
2. Badanie trzeźwości może być przeprowadzane tylko na podstawie pisemnego polecenia przełożonego lub osoby upoważnionej przez pracodawcę.
3. Badanie trzeźwości pracownika może być przeprowadzane tylko wtedy, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że pracownik jest pod wpływem alkoholu lub innych środków odurzających.
4. Badanie trzeźwości pracownika może być przeprowadzane za pomocą urządzenia do badania trzeźwości lub innych metod, takich jak np. badanie próbki moczu czy krwi.
5. Pracodawca będzie miał obowiązek zapewnić pracownikowi warunki do przeprowadzenia badania trzeźwości, takie jak odpowiednie miejsce i warunki sanitarne.
6. Pracodawca będzie miał obowiązek poinformować pracownika o prawie do odmowy poddania się badaniu trzeźwości, chyba że taka odmowa może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa lub zdrowia innych osób lub mienia.
7. W przypadku pozytywnego wyniku badania trzeźwości, pracodawca będzie miał prawo zawiesić pracownika w wykonywaniu obowiązków służbowych lub zwolnić go ze względu na naruszenie obowiązków pracowniczych.
8. Pracodawca będzie miał obowiązek przechowywać dokumentację z przeprowadzonych badań trzeźwości pracowników przez okres 5 lat.
9. Przepisy dotyczące badania trzeźwości pracowników będą miały zastosowanie również do osób wykonujących pracę zdalną oraz do osób wykonujących pracę w ramach umowy cywilnoprawnej.
Na gruncie obecnych przepisów prawa pracy pracodawcy mają problem z badaniem trzeźwości pracowników, gdyż pracownik mógł odmówić poddawania się takim badaniom. Przeprowadzenie badania trzeźwości pracownika wymagało jego zgody lub wyraźnego żądania pracownika. Jednocześnie pracodawca ma obowiązek odsunąć pracownika od pracy, jeżeli istnieją uzasadnione przypuszczenia, że znajduje się w stanie nietrzeźwości, co podyktowane jest względem na obowiązek zapewnienia przez pracodawcę bezpiecznych i higienicznych warunków wykonywania pracy. Bez zgody pracownika, w celu zbadania trzeźwości pracownika, pracodawca zawsze musiał wzywać Policję. Po zmianie prawa pracy pracodawca uzyska samodzielne uprawnienia w tym zakresie, co wydaje się rozwiązaniem praktycznym i oczekiwanym przez pracodawców od dawna. Warto zaznaczyć, że inicjatywę w zakresie uregulowania omawianej materii podjął Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, który jeszcze w 2019 r. skierował do Ministra Pracy i Polityki Społecznej pytania o jednoznaczne objaśnienie uprawnienia pracodawców do wyrywkowej kontroli trzeźwości pracowników.