12/02/2025
Niepodzielność świadczenia w umowie o roboty budowlane – stanowisko SN 🏗️⚖️
Kwestia niepodzielności świadczenia w umowach o roboty budowlane to temat dobrze znany zarówno teoretykom, jak i praktykom prawa. W ostatnich latach coraz częściej przyjmuje się, że niepodzielność przedmiotu świadczenia nie musi oznaczać niepodzielności samego świadczenia. To rozróżnienie ma kluczowe znaczenie nie tylko dla skutków odstąpienia od umowy, ale również dla sposobu dochodzenia roszczeń przez wierzycieli. Tą problematyką zajął się ostatnio Sąd Najwyższy w jednym ze swoich wyroków. ⚖️📜
Sprawa dotyczyła umowy zawartej pomiędzy generalnym wykonawcą 🏗️ a kilkoma podwykonawcami na wykonanie przepustu (przejścia podziemnego) w nasypie kolejowym. 🚇 Umowa nie przewidywała formalnego podziału prac pomiędzy podwykonawców.
Podwykonawcy nie wykonali swoich zobowiązań ❌, więc generalny wykonawca zlecił realizację przepustu innemu podmiotowi na ich koszt. Następnie domagał się zapłaty od podwykonawców solidarnie. 💰💼
Podwykonawcy zakwestionowali to roszczenie, argumentując, że ich zobowiązanie było podzielne, co oznacza, że każdy z nich powinien odpowiadać jedynie za swoją część prac. 🏗️✂️
Sąd Najwyższy nie podzielił tego stanowiska i oddalił skargę kasacyjną (II CSKP 1827/22). ⚖️ W uzasadnieniu SN odniósł się do wcześniejszych orzeczeń, wskazując, że nie można utożsamiać podzielności świadczenia na gruncie art. 491 § 1 zd. 2 k.c. (dotyczącego odstąpienia od umowy) z podzielnością świadczeń w rozumieniu art. 379 § 2 k.c.
Co istotne, zdaniem SN, art. 379 § 2 k.c. odnosi się wyłącznie do stosunków prawnych, w których po jednej ze stron występuje co najmniej dwóch uczestników. Oceniając podzielność świadczenia, należy więc brać pod uwagę możliwość jego spełnienia w częściach przez kilku dłużników lub na rzecz kilku wierzycieli, a nie jedynie kwestię jego rozłożenia w czasie.
Sąd Najwyższy podkreślił, że w kontekście umów o roboty budowlane świadczenie można uznać za podzielne tylko wtedy, gdy zarówno jego charakter, jak i wola stron wskazują na to, że konkretne zakresy prac mogą być przypisane poszczególnym wykonawcom i realizowane niezależnie od siebie. ⚠️
W analizowanej sprawie SN uznał, że przepust kolejowy 🚇 nie spełnia tych kryteriów, ponieważ:
1. Nie można podzielić wykonania przepustu na dwie niezależne części – obiekt jest nierozerwalny pod względem technicznym. 🔗
2. Umowa nie przewidywała podziału prac między podwykonawców, co oznacza, że nie można było uznać ich świadczeń za odrębne. 📑
Wyrok ten potwierdza, że podzielność świadczenia w umowach budowlanych powinna być oceniana w kontekście całej umowy oraz specyfiki danego obiektu, a nie tylko formalnego podziału zakresu prac. ⚖️🏗️
