21/04/2018
4 strzały z broni palnej oddane w kierunku samochodu, którym uciekają napastnicy z łupem. Była to obrona konieczna i mężczyzna strzelający do złodzieja nie popełnił przestępstwa. 👉 Prokurator Generalny ogłosił wczoraj na konferencji prasowej, w jaki sposób powinno się interpretować przepisy o obronie koniecznej.
Sprawcy rozboju napadli na właściciela kantoru i zabrali mu plecak z sumą ok. 100 tys. zł. Gdy uciekali samochodem z miejsca zdarzenia mężczyzna oddał w jego kierunku 4 strzały z broni palnej. Jedna kula trafiła w tylną szybę pojazdu.
👉 Zgodnie z poleceniem Prokuratora Generalnego, postępowanie zostało umorzone - mężczyzna nie usłyszy zarzutów przekroczenia granic obrony konicznej i narażenia człowieka na utratę życia.
Warto odnotować tę decyzję, ale co tak naprawdę z niej wynika? 🤔
👉 Jeżeli sprawca ucieka ze skradzionymi pieniędzmi przed właścicielem, jest to usiłowanie rozboju, a więc zamach na dobro prawne wciąż trwa i możemy odpierać zamach stosując obronę konieczną. (Osobną kwestią jest stosowanie tzw. ujęcia obywatelskiego "na gorącym uczynku"; w takiej sytuacji zazębia się ono z kontratypem obrony koniecznej).
👉 Problemem jest współmierność obrony koniecznej w stosunku do niebezpieczeństwa zamachu. Rozbój, jakiego dopuścili się sprawcy, zagrożony jest stosunkowo surową karą pozbawienia wolności. Z drugiej strony broń palna może być narzędziem zbrodni, i to niebagatelnej, bo nawet zabójstwa.
Czy można strzelać do napastników, którzy kradną pieniądze? Wbrew omawianej decyzji Prokuratora Generalnego, nie powinniśmy być hurra-optymistami. ❗❗ W badanej sprawie mężczyzna strzelał de facto do pojazdu; nie celował bezpośrednio do człowieka. Te sytuacje trzeba od siebie odróżnić.
Nie wdając się w szczegóły (bo problem można rozpatrywać pewnie w 17 dodatkowych aspektach), Dogmaty zważyły, co następuje: 👉 kluczowe jest to, JAK zakwalifikujemy czyn osoby oddającej strzały. Jeśli uznamy, że jest to "tylko" narażenie człowieka na utratę zdrowia czy życia (art. 160 k.k. - jak w omawianej sprawie), to oczywiście można stosować TAKĄ obronę konieczną przeciwko surowiej karanemu rozbojowi (art. 280 k.k.). Inaczej będzie, jeśli strzelanie do napastnika zostanie uznane za usiłowanie zabójstwa - ten czyn nie będzie usprawiedliwiony zamachem na mienie (złodziej uciekający z pieniędzmi). 🤓
Na marginesie, przypomina mi się taka sprawa: policjanci oddali z bliskiej odległości 39 strzałów w stronę osób znajdujących się w samochodzie, powodując śmierć jednej z nich i ciężkie kalectwo drugiej (potem okazało się, że pomylili ich z rzekomym poszukiwanym przestępcą). I sąd uznał ten czyn za... uwaga... sprowadzenie niebezpieczeństwa katastrofy w ruchu drogowym z nieumyślnym następstwem w postaci śmierci człowieka! Czyli oddanie 39 strzałów w kierunku samochodu, w którym znajdują się ludzie, może wcale nie być umyślnym usiłowaniem zabójstwa ani umyślnym powodowaniem ciężkich obrażeń ciała. Tylko enigmatycznym zagrożeniem dla ruchu drogowego. 😮
Co z tego wynika? 👉 Wszystko zależy od tego, jak zakwalifikujemy w świetle prawa czyn osoby broniącej się - od tej konwencjonalnej decyzji będą zależały "granice" dozwolonej obrony (nie można umyślnie zabijać złodzieja, ale można próbować powstrzymać go przed odjechaniem z miejsca zdarzenia, strzelając do "samochodu").
Nie ma więc decydującego znaczenia to, czy używamy broni palnej, czy nie; dla obrony koniecznej nie ma też znaczenia, czy mamy ją legalnie, czy nie. Znaczenie ma to, CO robimy tą bronią w kontakcie z napastnikiem.
No i jeszcze jedna refleksja - nie może być tak, że złodzieje do dzisiaj nie zostali schwytani, a jedyną osobą, która ma "problem" z wymiarem sprawiedliwości, jest ten, kto został napadnięty. ❗❗ Dopóki nie schwytamy "zamachowca" - albo sam nie przyjdzie po sprawiedliwość - nie powinniśmy w ogóle zajmować się odpowiedzialnością osoby broniącej się przed zamachem.
(Dziękuję niezawodnym Czytelnikom Dogmatów za wywołanie tematu - dostałem kilka sygnałów naraz). Uff ale dziś gorąco. 🌞
Źródło zdjęcia i informacje: https://pk.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-prokuratury-krajowej/prokurator-generalny-polecil-umorzenie-sprawy-mezczyzny-strzelajacego-do-uciekajacych-z-lupem-ktory-dzialal-w-obronie-koniecznej/