13/11/2023
W dobie stale rosnącej konkurencyjności podmiotów na rynku, zagadnienie ochrony informacji poufnych dla przedsiębiorców stało się bardzo istotną kwestią. Niemniej próba identyfikacji danych podlegających tej ochronie bywa problematyczna. W jaki sposób polski system prawny chroni tajemnicę przedsiębiorstwa? Jakie sankcje są przewidziane za jej naruszenie? Jak mają się inne zasady prawa do ochrony danych poufnych?
Które informacje podlegają ochronie?
Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 16 kwietnia 1996 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, tajemnicą przedsiębiorstwa objęte są informacje techniczne, technologiczne i organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje, jeśli spełniają poniższe przesłanki:
a. mają jakąkolwiek wartość gospodarczą;
b. jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób;
c. osoba uprawniona do korzystania z tych informacji podjęła działania w celu utrzymania ich w poufności.
Kiedy następuje naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa i czym skutkuje?
Naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa stanowi czyn nieuczciwej konkurencji. Co ciekawe, dokonuje go nie tylko osoba, która te informacje ujawni, ale również wszyscy ci, którzy je od niej pozyskali wiedząc lub przy zachowaniu należytej ostrożności mogąc się dowiedzieć, że są to informacje poufne. Osoby takie będą odpowiadać względem poszkodowanego na zasadach cywilnych - ustawa przewiduje, że przedsiębiorca może żądać między innymi naprawienia szkody wynikłej w związku z czynem nieuczciwej konkurencji, wydania bezprawnie uzyskanych korzyści czy usunięcia skutków niedozwolonych działań.
Warto podkreślić, że przed nowelizacją ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z dnia 4 września 2018 r. przedmiotowego czynu mogły dokonać jedynie osoby, które świadczyły względem przedsiębiorcy pracę na podstawie umowy o pracę bądź innego stosunku prawnego, a także w przeciągu 3 lat od jego ustania, chyba że umowa stanowiła inaczej. Natomiast zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy, okres obowiązywania tajemnicy nie jest określony, lecz pomimo tego, że nie zostało to sprecyzowane w przepisach przyjmuje się, że ma on charakter dożywotni.
Co istotne, tak jak wiele instytucji odpowiedzialności cywilnej, istnieje możliwość modyfikacji zakresu obowiązywania tajemnicy przedsiębiorstwa poprzez zawarcie umowy między przedsiębiorcą a pracownikiem. Można więc go rozszerzyć poprzez np. zwiększenie sankcji za złamanie tajemnicy, czy zmniejszyć (przykładowo wprowadzając zakres czasowy jej obowiązywania). Pamiętać jednak należy, że zgodnie z zasadą swobody umów pracownik może nie chcieć jej podpisać – wówczas zastosowanie będą miały przepisy ustawowe.
Tajemnica przedsiębiorstwa w polskim systemie prawnym
Jednakże ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa koliduje niekiedy z innymi regulacjami. Przykładowo - jedną z podstawowych zasad polskiego systemu prawnego jest zasada jawności. Ma ona gwarantować przejrzystość procesów, zapobiegając między innymi korupcji. Jakie więc przedsiębiorcy mają możliwości ochrony swoich (objętych tajemnicą) informacji jednocześnie biorąc udział w przetargach publicznych? Zgodnie z ust. 1 art. 18 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych postępowanie przetargowe jest jawne. Jednakże, stosownie do ust. 3, jeśli w momencie przekazania danych wykonawca zastrzeże, że udostępniane informacje są objęte tajemnicą, nie będą mogły zostać ujawnione.
Wykonawcy biorący udział w przetargu, w celu skutecznej ochrony informacji objętych tajemnicą przedsiębiorstwa wraz z ofertą powinni spełnić następujące przesłanki:
- określić które dane stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, oraz
- wykazać, że zostały spełnione merytoryczne przesłanki wartości gospodarczej, braku powszechnej znajomości oraz wcześniej podejmowanych działań w celu zachowania ich w poufności.
Jednak taka sytuacja stanowi wyjątek do nadrzędnej zasady jawności. Zaznaczyła to Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z 18.02.2022 r., KIO 253/22: „Stwierdzić należy, iż wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia publicznego powinni liczyć się z tym, iż ich oferty co do zasady będą jawne, w szczególności w zakresie, w jakim będą podlegały ocenie co do spełnienia warunków udziału w postępowaniu, zgodności oferowanego świadczenia z wymaganiami zamawiającego, kalkulacji ceny oferty oraz w ramach kryteriów oceny ofert.”
KIO w tym samym orzeczeniu podkreśla, że: „Wartość gospodarcza powinna mieć wymiar obiektywny, co oznacza że samo przekonanie o wartości posiadanych przez danego wykonawcę informacji jest niewystarczające dla jej wykazania”, wyznaczając dyrektywę, którą wykonawcy powinni się kierować w celu właściwego zastrzeżenia poufności informacji.
