14/02/2022
Z okazji święta zakochanych – temat o miłości, a raczej momencie, w którym możemy stwierdzić, że nastąpił jej rozkład.
Jedną z możliwości usankcjonowania tego stanu pomiędzy osobami, które zawarły ważny związek małżeński, jest orzeczenie separacji. Z roszczeniem tym można wystąpić do właściwego Sądu Okręgowego w sytuacji, kiedy między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia. Uprawnienie to przysługuje każdemu z małżonków.
Separacja tym się różni od rozwodu, iż w jej przypadku wystąpienie zupełnego rozkładu pożycia pomiędzy małżonkami nie jest jeszcze trwałe, inaczej mówiąc – być może istnieją widoki na jego naprawę.
Separacja jest alternatywą dla rozwodu, zaś małżonkowie, którzy nie chcą, aby orzeczono między nimi rozwód, mogą żądać ustanowienia separacji, której skutki zbliżone są do skutków rozwodu – poza tym najważniejszym – małżeństwo nadal trwa i nie ma możliwości wstąpienia w nowy związek małżeński.
Negatywną przesłanką orzeczenia separacji jest dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków oraz sprzeczność takiego orzeczenia z zasadami współżycia społecznego. W sytuacji, kiedy dobro to miałoby ucierpieć na skutek orzeczenia separacji – orzeczenie o niej nie jest dopuszczalne. W przypadku natomiast, kiedy małżonkowie nie posiadają wspólnych małoletnich dzieci, ich zgodne żądanie orzeczenia separacji winno zostać uwzględnione.
Należy mieć na względzie, iż samo wniesienie o wydanie przez Sąd rozstrzygnięcia w przedmiocie orzeczenia separacji w sytuacji, kiedy nie ma na to zgody drugiego małżonka sprawia, iż postępowanie może zakończyć się także orzeczeniem rozwodu. Dzieje się tak wtedy, kiedy drugi z małżonków żąda właśnie orzeczenia rozwodu, a żądanie to Sąd uzna za uzasadnione. Orzeczenie rozwodu może być jednak niedopuszczalne, co stanie się w sytuacji, w której rozkład pożycia małżeńskiego nie będzie mógł zostać uznany za trwały. Wówczas zasadne może się okazać orzeczenie separacji.
W wyroku orzekającym o separacji, Sąd rozstrzyga także o:
- winie w rozkładzie pożycia (odstępuje od tego elementu na zgodny wniosek stron),
- władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem,
-orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka,
-może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia,
-jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania małżonków,
-może nakazać eksmisję na żądanie małżonka, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie,
-na zgodny wniosek stron sąd może w wyroku orzekającym rozwód (bądź separację) orzec również o podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe,
-na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.
Orzekając o wspólnym mieszkaniu małżonków sąd uwzględnia przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej.
Separacja jeszcze z jednego względu jest wyjątkową instytucją – może zostać zniesiona na zgodne żądanie małżonków. Z chwilą zniesienia separacji ustają jej skutki.
Separacja ma zatem jedną podstawową funkcję – daje małżonkom czas do namysłu, czy możliwa jest naprawa związku, jaki stworzyli poprzez zawarcie małżeństwa, czy jednak trwałość rozkładu uzasadniać będzie orzeczenie rozwodu.
Jakie są pozostałe skutki orzeczenia separacji?
- W wyniku orzeczenia separacji małżonków między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa. Do majątku objętego wspólnością ustawową stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w części ułamkowej (IV CSK 414/10 - Wyrok Sądu Najwyższego);
- Jeśli między małżonkami orzeczono separację oznacza to, iż nastąpił rozkład pożycia tzn. ustały więzi uczuciowe, fizyczne i gospodarcze, a zatem nie można mówić o rodzinie w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej (IV SA/Po 321/07 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu);
- Orzeczenie sądowe o separacji wyklucza prawo wdowy do renty rodzinnej, chyba że miała ona w dniu śmierci męża prawo do alimentów z jego strony. Faktyczne istnienie pożycia pozostaje bez wpływu na prawo do renty rodzinnej skoro orzeczona przez sąd separacja nie została zniesiona (III AUa 912/18 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie);
- Wobec małżonków, wobec których orzeczono separację, należy przyjąć te same zasady opodatkowania darowizn pomiędzy nimi, jakie odnoszą się do małżonków. Dopóki nie ustaną skutki małżeństwa zawartego stosownie do przepisu art. 1 § 1 k.r.o., małżonkowie podlegają rozliczeniu z tytułu podatku od spadków i darowizn według zasad przewidzianych dla tej grupy podatkowej (II FSK 373/07 - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego);
- Obowiązek alimentacyjny nie ustaje również w momencie orzeczenia separacji. Choroba i niepełnosprawność małżonka pozostającego w separacji z całą stanowczością uznana winna być za okoliczność objętą względami słuszności, o których mowa w art. 614 § 3 k.r.o. (II SA/Bd 797/10 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy).
Zdobyte w tym miejscu informacje nie stanowią porady prawnej. Każdy przypadek, każdy klient jest wyjątkowy tak, jak jego sytuacja, która wymaga indywidualnej oceny.